Keıingi kezde zergerlik buıymdarmen aınalysatyn kásipkerlerimiz Alataý asyp, aıyrqalpaq aǵaıynǵa bek jaqyndap júr. Bázbireýleri óndiristerin Bishkekke bir-aq kóshirýdi bastap ketken. Buǵan sebep – Qyrǵyzstanda zergerlik buıymdardy óndirý men eksporttaýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan jańa zańnyń qabyldanýy. Bul zań kásipkerlerge tıimdi bolyp tur. Alaıda máseleniń mánine úńilsek, jaǵdaı múlde basqasha, dep jazady Egemen.kz.
Alǵash qaraǵanda Qyrǵyzstan usynǵan tetikter tıimdi kórinedi. Atap aıtqanda, óndiris úshin qajet jabdyqtardy, tehnologııalardy, reagentter men shıkizatty ımporttaýǵa qosylǵan qun salyǵy salynbaıdy. Sondaı-aq daıyn ónim eksportyna QQS-tyń nóldik mólsherlemesi qoldanylady.
Degenmen bul jeńildikter óndiristi iske qosý kezeńimen ǵana shekteledi.
Qyrǵyzstanda zergerlik buıymdardyń ishki naryqtaǵy aınalymyna 12 paıyzdyq QQS salynady. Iаǵnı kásipker shıkizat pen jabdyq ákelý kezinde belgili bir utysqa jetkenimen, daıyn ónimdi satý barysynda salyq júktemesine qaıta tap bolady. Nátıjesinde túpki tabystyń edáýir bóligi bıýdjetke ketedi.
Qazaqstandaǵy júıe ózgeshe qurylǵan. Birinshiden, elde óndirilmeıtin jabdyqtar men tehnologııalardy ımporttaý kezinde QQS esepke alý ádisi arqyly tólenedi. Bul kásipkerlerge aınalym qarajatyn buǵattamaýǵa múmkindik beredi. Ekinshiden, zergerler otandyq affınaj zaýyttarynan tazartylǵan altyndy belgilengen kvota aıasynda QQS-syz satyp ala alady. Úshinshiden, arnaıy salyq rejımderi arqyly kompanııalar jyldyq aınalymy 600 myń aılyq eseptik kórsetkishke, ıaǵnı shamamen 2,6 mlrd teńgege deıin QQS tólemeıdi. Sonyń arqasynda daıyn ónim de salyqsyz satylady.
Osy faktorlardyń jıyntyǵy Qazaqstandy óńirdegi eń qolaıly ári boljamdy alańǵa aınaldyryp otyr. Qazir elde zergerlik buıymdar óndiretin 445 kásiporyn jumys isteıdi, al olardy satýmen aınalysatyn kompanııalar sany 3 759-ǵa jetken. 2025 jyldyń alǵashqy on aıynyń qorytyndysy boıynsha ishki naryq kólemi 3,1 paıyzǵa ósip, 124,3 mln AQSh dollaryn qurady.
Sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstandaǵy basty artyqshylyq – salyqtyq júktemeniń óndiris tizbeginiń sońǵy kezeńinde jeńildeýi. Bul kásipkerge uzaq merzimdi jospar qurýǵa jáne ónim baǵasyn turaqty ustap turýǵa múmkindik beredi.