Almas jarqyldaıtyn kezeń

Almas О́teshovtiń esimi qalyń jankúıerge jaqsy tanys. Ol – jastar arasynda Azııa chempıo­ny atanyp, eresekterdiń álem chempıonatynda júlde alǵan tuńǵysh qazaq ziltemirshisi. Dańqty bapker Vılorıı Paktyń shákirti 2008, 2009 jyldary Kanazava men Taldyqorǵanda uıymdastyrylǵan qurlyqtyń bas­ty dodasynda qatarynan eki ret jeńis tuǵyryna kóterildi. 2013 jyly Polshanyń Vroslavynda qossaıystyń qorytyndysynda 397 (175+222) kılolyq batpan temirdi tik kóterip, álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy. Almas О́teshevke deıin osy sport túrin serik etken birde-bir qazaq balasy dál osyndaı bıik belesti baǵyndyra almaǵan edi. Odan bólek, ol 2012 jyly London Olımpıadasynda jetinshi orynǵa jaıǵassa, 2014 jyly Inch­hondaǵy jazǵy Azıadada kúmispen kúpteldi. Osylaısha, onyń esimi elimizdiń eńbek sińirgen sport sheberi atanǵan tuńǵysh qazaq aýyr atleti retinde tarıhta qaldy.

Ýaqyt ozǵan saıyn sheberligi shyńdalyp, kórsetkishteri jyldan-jylǵa jaqsara túskennen keıin jankúıerler de Almastyń jolyna úlken úmitpen qarady. Árkaısymyzdyń keýdemizde «2016 jyly Rıo-de-Janeıroda dáp osy denesi shoıynnan quıylǵandaı qara jigit Qazaq eliniń abyroıyn asqaqtatyp, Olımpıada júldesin syıǵa tartady» degen senim oty mazdady. Biraq bári biz oılaǵandaı bolmady. Elimizdiń álemdik aýyr atletıkanyń kóshbasshylarynyń birine aınalǵany áldekimderdiń shymbaıyna tıse kerek, olar bizdi qalaı da tuqyrtýdyń qamyna kiristi. Ádette elge kelgenimen eshteńe tappaı ketetin Dopıngke qarsy kúres agenttigi (VADA) sol kezderi otandastarymyzdy qatty qyspaqqa aldy. Aqy­ry degenderine jetti. VADA «ruqsat etilmegen dári-dármekti paıdalanǵan» degen jeleýmen ataqty sportshylarymyzdyń birazyn Olımpııa oıyndary, álem chempıonattary, taǵy basqa da asa iri halyqaralyq dodalarda jeńip alǵan júldelerinen aıyryp, olardy túrli merzimge úlken sporttan shettetti. Zardap shekkenderdiń qatarynda bizdiń keıipkerimiz de boldy.

Joǵarydaǵy jaǵdaı Almas О́teshovke aýyr soqqy bolyp tıdi. Ol 2015 jyly Hıýstonda jeńip alǵan kúmis medalinen aıyrylyp, birneshe jylǵa jarystardan alystatyldy. Sonyń saldarynan buryn turaqty túrde alyp júrgen eńbekaqysy men syıaqysynan qaǵyldy. Arman-maqsaty kúl bolyp, oı-jospary qurdymǵa ketti. Qarajattan qysylǵan sportshy otbasyn baǵa almaıtyndaı kúıge jetti. Bir sózben aıtsaq, eshkimge kerek bolmaı, japan dalada jalǵyz qaldy.

Qos búıirden qysqan qysyl­taıań kezeńdi Almastyń ózi bylaı dep eske túsiredi: «Eki birdeı álem chempıonatynda júlde alǵannan keıin ózime degen senimim kúsheıe tústi. Sol aralyqta Azııa oıyndarynda kúmis medaldi moınyma taqtym. Sodan barlyǵymyz jatpaı-turmaı Olımpıadaǵa daıarlandyq. Rıodaǵy jarys qarsańynda Jasulan Qydyrbaev ekeýmiz naǵyz babymyzda edik. Ǵalamdyq dodanyń bas júldesi qos qazaqtyń bireýine buıyratynyna kámil sendik. Biraq qapııada elimizdiń bir top aýyr atletine «dopıng qoldandy» degen aıyp taǵyldy. Bul jańalyq barshamyzǵa jaı túskendeı áser etti. О́zimizdiń ádildigimizdi dáleldeý maqsatynda halyqaralyq sotqa da júgindik. Biraq odan esh nátıje shyqpady. Osylaısha, sport salasynyń basy-qasynda júrgen aramzalar uıymdastyrǵan qıturqy oıyndardyń qurbany boldyq. Al biz dopıng qoldanǵan joqpyz. Eldiń aldynda arymyz taza. Bul sózdi Ilıa Ilın de, Jasulan Qydyrbaev ta, men de nyq senim­men aıta alamyz».

Ataqty aýyr atlettiń basyna kún týǵan kezde «Egemen Qazaqstan» gazetinde «О́teshov nege ókpeli?» (02.04.2008 j.) atty maqala jarııalandy. Odan keıin «Qoǵamǵa kereksiz bolǵanyma qynjylamyn» (15.03.2022 j.) degen kólemdi suhbat ja­ryq kórdi. Keıinnen Ǵalym Sú­leı­menniń «Iýtýb» áleýmettik jelisindegi «Beren», Nurseıit Jylqyshybaıdyń «Ýaqyt kórsetedi» baǵdarlamalarynda Almas aǵynan jarylyp, basynan keshirgen jaıttardyń barlyǵyn búkpesiz baıandady. Sonymen qatar osy sport túriniń tóńireginde bolyp jatqan keleńsiz jaıttardy jaıyp saldy. Sodan keıin baryp qana qazaq qoǵamy temir kótergen tolaǵaıǵa nazar aýdardy.

Eń birinshi bolyp jan­ashyrlyq pen jyly shyraı tanytqan Qyzylorda ob­lysynyń ákimi Nurlybek Ná­libaev pen oblystyq sport basqarmasynyń bastyǵy Baqtııar Artaev edi. Onyń aldynda Mu­rat О́mirbek pen Shalqar Tálipov syndy kásipkerlerdiń qoldap kelgenin aıta ketken abzal. Sol azamattardyń kó­meginiń arqasynda Almas 2005 jylǵy aqpanda týǵan jerine oralyp, «Muz aıdyny» keshe­nine ádisker qyzmetine qa­byldandy. Sol jyldyń jazynda «Olımpıadalyq rezerv daıar­laý ortalyǵy» mekemesi dırektorynyń orynbasarlyǵyna taǵaıyndaldy. Endi mine, 37 jastaǵy azamat oblystyń aǵa jattyqtyrýshysy qyzmetin atqaratyn boldy.

Qazir Almastyń ıyǵyna úlken jaýapkershilik artylyp otyr. Sebebi, Qy­zyl­orda – Qazaqstan aýyr atle­tıkasynyń ustahanasy ispettes. Dál osy óńirden Ilıa Ilın, Roman Rýsıanovskıı, Dáýren Sháýteev, Qýanysh Rahatov, Aıbol Aldabergenov, Jomart Jarasbaev, Rahat Bekbolat, Asyljan Bektaı, Erasyl Sáý­lebekov, Erseıit Beıbarys, taǵy basqa dúldúlder shyqty. Sondaı-aq olardyń bapkerlik mektebi de keremet. Biraq keıingi kezde bul óńirde ziltemir sporty biraz turalap qalǵany da belgili. Endi sony qalpyna kel­tirip, jeńispen órilgen tamasha dástúrdi jalǵastyryp, dańqy alysqa jaıylǵan Syr boıy aýyr atletıkasynyń kósegesin qaıta kógertý osy sport túriniń «otymen kirip, kúlimen shyqqan» Almas О́teshovteı maıtalmanǵa júktelip otyr. Olaı bolsa, alǵa, Almas!