2015 jylǵy 25 aqpan, Astana qalasy
Patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jáne (nemese) qurylymdyq bólimsheleriniń qyzmeti týraly erejeni jáne Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 56-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan:
1) 1-qosymshaǵa sáıkes Patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jáne (nemese) qurylymdyq bólimsheleriniń qyzmeti týraly ereje;
2) 2-qosymshaǵa sáıkes Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý qaǵıdalary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń Medısınalyq kómekti uıymdastyrý departamenti:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kúnniń ishinde merzimdik baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalanýǵa jiberilýin;
3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsyna ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý vıse-mınıstri A.V. Soıǵa júktelsin.
4. Osy buıryq ony alǵashqy resmı jarııalaǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri T.Dúısenova.
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń
2015 jylǵy 25 aqpandaǵy № 97 buıryǵyna
1-kosymsha
Patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn
densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jáne (nemese) qurylymdyq bólimsheleriniń qyzmeti týraly ereje
1. Jalpy erejeler
1. Osy patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jáne (nemese) qurylymdyq bólimsheleriniń qyzmeti týraly ereje (budan ári – Ereje) «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń 56-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes ázerlendi jáne patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jáne (nemese) qurylymdyq bólimsheleriniń qurylymy men ókilettikterin aıqyndaıdy.
2. Patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdary men qurylymdyq bólimshelerine: patologııalyq- anatomııalyq bıýrolar, densaýlyq saqtaý uıymdarynyń ortalyqtandyrylǵan patologııalyq-anatomııalyq bólimsheleri men stasıonarlyq kómek kórsetetin patologııalyq-anatomııalyq bólimsheleri jatqyzylady.
2. Patologııalyq-anatomııalyq bıýronyń qyzmetin
uıymdastyrý, mindetteri men fýnksııalary
3. Patologııalyq-anatomııalyq bıýro (budan ári – PAB) patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymy bolyp tabylady.
4. PAB-tyń quramyna mynadaı qurylymdyq bólimsheler kiredi:
1) gıstologııalyq zerthanasy bar jalpy patologııa bólimshesi;
2) gıstologııalyq zerthanasy bar balalar patologııasy bólimshesi;
3) sıtologııalyq zertteýler bólimshesi;
4) gıstologııalyq zerthanasy bar ınfeksııalyq patologııa bólimshesi;
5) ımmýndyq-gıstohımııalyq zertteýler bólimshesi;
6) bakterıologııalyq jáne vırýsologııalyq zertteýler bólimshesi;
7) medısınalyq qujattardyń, bloktar men shyny preparattar muraǵaty bar uıymdastyrý-konsýltasııalyq bólimshe;
8) aqyly qyzmet kórsetý jónindegi sharýashylyq esep bólimi bar ákimshilik-sharaýashylyq bólimshesi.
5. PAB qyzmetine basshylyqty «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha birinshi (joǵarǵy) biliktilik sanaty bar bilikti dáriger júzege asyrady.
6. PAB medısınalyq bilim berý uıymdary men olardyń fakýltetteriniń, onyń ishinde medısına kadrlarynyń biliktiligin arttyrý men qaıta daıarlaýdyń klınıkalyq bazasy bolyp tabylady.
7. Qalalyq jáne aýdandyq ortalyq aýrýhanalardyń bazasynda PAB-tyń qalalyq, aýdanaralyq, aýdandyq bólimsheleri uıymdastyrylady.
8. PAB-tyń negizgi mindetteri men fýnksııalary:
1) makroskopııalyq jáne mıkroskopııalyq, qajet bolǵan jaǵdaıda bakterıologııalyq, vırýsologııalyq, bıohımııalyq jáne basqa da qosymsha zertteýler júrgizý arqyly seksııalyq, operasııalyq jáne bıopsııalyq materıalda aýrýlardy naqty dıagnostıkalaý;
2) naýqastyń qaıtys bolý sebepteri men mehanızmin belgileý;
3) klınıkalyq jáne patologııalyq-anatomııalyq derekterdi jáne dıagnozdardy salystyrý arqyly emdeýshi dárigerlermen birlesip, dıagnostıkalyq jáne emdeý jumysynyń sapasyna monıtorıng jasaý;
4) medısınalyq uıymdarda klınıkalyq-patologııalyq-anatomııalyq konferensııalardy jáne «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha keńester men konferensııalardy daıyndaý jáne ótkizý;
5) alǵash anyqtalǵan ınfeksııalyq, onkologııalyq aýrýlar týraly densaýlyq saqtaýdy memlekettik basqarýdyń jergilikti organdaryna shuǵyl habarlaý;
6) úzdik jumys tájirıbesin qorytyndylaý jáne taratý;
7) synaýlar júrgizý jáne patologııalyq-anatomııalyq zertteýlerdiń qazirgi zamanǵy ádisterin engizý;
8) «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dárigerlerdiń biliktiligin júıeli arttyrýdy qamtamasyz etý bolyp tabylady.
3. Stasıonarlyq kómek kórsetetin densaýlyq saqtaý uıymdarynyń ortalyqtandyrylǵan patologııalyq-anatomııalyq bólimshelerindiń jáne patologııalyq-anatomııalyq
bólimshelerdiń qyzmetin uıymdastyrý, mindetteri men fýnksııalary
9. Ortalyqtandyrylǵan patologııalyq-anatomııalyq bólimsheler (budan ári – OPAB) jáne patologııalyq-anatomııalyq bólimsheler (budan ári – PABó) - stasıonarlyq kómek kórsetetin densaýlyq saqtaý uıymdarynyń quramyndaǵy qurylymdyq bólimsheler retinde uıymdastyrylady.
10. Qurylymynda OPAB nemese PABó bar medısınalyq uıymdardyń basshylyǵy bólimshe jumysyna qajetti jaǵdaılardy, onyń ishinde medısına kadrlarymen jıyntyqtaýdy, materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrýdy, sharýashylyq qamtamasyzdyqty, kólikti qamtamasyz etedi.
11. OPAB nemese PABó joq densaýlyq saqtaý uıymdarynyń basshylyǵy patologııalyq-anatomııalyq ashý úshin «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dárigerlerdi tarta otyryp, ashý úshin qajetti jaǵdaılardy qamtamasyz etedi.
12. OPAB pen PABó óziniń jumysynda densaýlyq saqtaý uıymdarynyń qosymsha dıagnostıkalyq kabınetteri jáne bólimshelerin (rentgen kabıneti, klınıkalyq zerthana, bakterıologııalyq zerthana, vırýsologııalyq zerthana) paıdalanady.
13. OPAB pen PABó jumys rejımi, qaıtys bolǵandardyń denesin, operasııalyq jáne bıopsııalyq materıaldy qabyldaý, ashýlar men patologııalyq-gıstologııalyq zertteýlerdi oryndaý, qaıtys bolýy týraly medısınalyq kýálikti, qaıtys bolǵandardyń denesin jáne zertteýler nátıjesin berý tártibin tıisti densaýlyq saqtaý uıymdarynyń basshylary belgileıdi.
14. OPAB pen PABó-qa qaıtys bolǵandardyń denesin, operasııalyq jáne bıopsııalyq materıaldy ýaqtyly jetkizýdi densaýlyq saqtaý uıymynyń basshylyǵy qamtamasyz etedi.
15. PAB «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dárigerlerdi jáne orta medısına personalyn daıarlaýdyń, qaıta daıarlaýdyń jáne biliktilikterin arttyrýdyń klınıkalyq bazasy bolyp tabylady.
16. PABó-ty densaýlyq saqtaý uıymnyń basshysy taǵaıyndaıtyn jáne jumystan bosatatyn meńgerýshi basqarady jáne densaýlyq saqtaý uıymnyń basshysyna jáne onyń medısınalyq (emdeý) bólim jónindegi orynbasaryna tikeleı baǵynady.
17. OPAB men PABó medısınalyq qujattardy júrgizedi jáne óziniń qyzmeti týraly málimetterdi densaýlyq saqtaýdy memlekettik basqarýdyń jergilikti organyna esepti usynady.
18. OPAB men PABó-tyń úı-jaılary tek patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymdarynyń qurylymdyq bólemsheleriniń qyzmeti úshin ǵana paıdalanylady.
19. OPAB men PABó-tyń negizgi mindetteri men fýnksııalary:
1) qaıtys bolǵan naýqastardy ashý, aǵzalary men tinderiniń makroskopııalyq jáne mıkroskopııalyq zertteýlerin júrgizý;
2) qajet bolǵan jaǵdaıda qaıtys bolǵandardyń máıitterinen bakterıologııalyq, vırýsologııalyq jáne zertteýdiń basqa da qosymsha ádisteri úshin tin úlgilerin alý jáne jiberý;
3) qaıtys bolý sebepteri týraly naqty málimetterdi qamtamasyz etý;
4) bıopsııa jáne operasııalyq materıaldy patologııalyq-gıstologııalyq zertteýdiń kómegimen aýrýlardy dıagnostıkalaý;
5) mynadaı joldarmen klınıkalyq dıagnostıkanyń sapasyn arttyrý:
seksııalyq, operasııalyq jáne bıopsııalyq materıaldaǵy patologııalyq prosestiń sıpattamasyn anyqtaý;
naýqastyń qaıtys bolý sebepteri men mehanızimin belgileý;
klınısıst dárigerlermen ashý jáne bıopsııa men operasııalyq materıaldy zertteý nátıjelerin birlesip talqylaý;
patologııalyq anatomııa máseleleri boıynsha konsýltasııalyq kómek kórsetý;
klınıkalyq jáne patologııalyq-anatomııalyq derekter men dıagnozdardy salystyrý arqyly emdeýshi dárigerlermen birlesip dıagnostıkalyq jáne emdeý jumystarynyń sapasyn taldaý;
bekitilgen densaýlyq saqtaý uıymdarynyń medısına qyzmetkerlerimen, sondaı-aq densaýlyq saqtaýdy memlekettik basqarýdyń jergilikti organdarynda nátıjelerdi talqylaı otyryp, OPAB men PABó-tyń jumysyn qorytyndylaý jáne taldaý bolyp tabylady.
20. «Patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dárigerlerdi daıarlaý, qaıta daıarlaý, úzdiksiz kásibı damytý jáne qosymsha bilim berý joǵary medısınalyq oqý oryndarynyń patologııalyq anatomııa kafedrasynda júzege asyrylady. Patologııalyq anatomııa kafedralarynyń professorlyq-oqytýshylyq quramy «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy sheńberinde konsýltasııalyq, ádistemelik jáne dıagnostıkalyq qyzmet kórsetedi.
21. Klınıkalyq jáne patologııalyq-anatomııalyq dıagnozdardyń sáıkes kelmeýi, ıatrogendik patologııa; anyqtalmaǵan jáne dıagnostıkalaý úshin qıyn aýrýlar; naýqastardyń profılaktıkalyq, hırýrgııalyq, dıagnostıkalyq jáne terapııalyq aralasýlar kezinde nemese odan keıin bolǵan ólim, jiti ınfeksııalyq aýrýlardan bolǵan ólim, keshiktirilgen dıagnostıka jaǵdaılaryn, sondaı-aq patologııalyq-anatomııalyq zertteýler nátıjeleri týraly jyldyq esepti talqylaý klınıkalyq-patologııalyq-anatomııalyq konferensııalarda júrgiziledi jáne ony medısınalyq uıymnyń bas dárigeriniń medısınalyq bólim jónindegi orynbasary men PAB, OPAB nemese PABó meńgerýshisi daıarlap ótkizedi.
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń
2015 jylǵy 25 aqpandaǵy №97 buıryǵyna
2-qosymsha
Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý qaǵıdalary
3. Jalpy erejeler
1. Osy patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksiniń 56-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes ázirlengen jáne patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý tártibin aıqyndaıdy.
2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) bala joldasyn zertteý – uryq jáne (nemese) ana aýrýlaryn kórsetetin patologııalyq prosesterdiń dıagnostıkasyna baǵyttalǵan patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkasynyń túri;
2) básekelesken aýrýlar – naýqasta bir ýaqytta bolatyn eki nemese odan kóp nozologııalyq birlikter, olardyń árqaısysy jeke túrde ólimge alyp kelýi múmkin;
3) bıopsııalyq zertteý – tiri kezindegi aýrýlardyń dıagnostıkasyna, sondaı-aq aǵzalar men tinderdiń qurylysyn zerdeleý ádisterin paıdalaný arqyly júrgizilgen emniń tıimdiligin aıqyndaýǵa baǵyttalǵan patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkanyń túri;
4) emqatelik aýrýlary – medısınalyq kómek pen profılaktıkalyq is-sharalardyń kez kelgen túrin kórsetýdiń nátıjesinde damyǵan aýrý nemese patologııalyq jaǵdaı;
5) klınıkalyq-patologııalyq-anatomııalyq tekserý – naýqas qaıtys bolǵan densaýlyq saqtaý uıymynyń patologoanatom dárigerleri men qyzmetkerleriniń qatysýy kezinde patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý nátıjelerin eskere otyryp, ótkizilgen dıagnostıkalyq jáne emdeý is-sharalarynyń sapasyn taldaý jáne baǵalaý.
6) qosalqy aýrý – negizgi aýrýmen jáne onyń asqynýlarymen etıologııalyq jáne patogenetıkalyq baılanysy joq, olardyń qalypty ótýine qolaısyz áser etpegen jáne qaıtys bolýǵa yqpal etpegen nozologııalyq birlik;
7) quramdastyrylǵan negizgi aýrý – jańa patologııalyq jaǵdaıdy týyndatqan jáne ózara árekettesip ólimge ákelgen, naýqastyń eki jáne odan kóp jetekshi syrqattarynyń úılesý jaǵdaılarynda (aýrý men ólimniń bıkaýzaldyq jáne mýltıkaýzaldyq genezi);
8) máıit – bıologııalyq ólimnen keıingi adamnyń denesi;
9) medısınalyq aralasý saldaryn (nátıjelerin) patologııalyq-morfologııalyq baǵalaý – medısınalyq qujattar men patologııalyq-anatomııalyq zertteý materıaldaryn zerdeleý arqyly dıagnostıka men emdeý sapasyn baǵalaýǵa baǵyttalǵan patologııalyq-anatomııalyq zertteýdiń túri;
10) negizgi aýrý – ózdiginen nemese óziniń asqynýlary arqyly naýqastyń ólimine sebepshi bolǵan nozologııalyq birlik;
11) negizgi aýrýdyń asqynýy – negizgi aýrýmen patogenetıkalyq jáne (nemese) etıologııalyq baılanysqan patologııalyq úderis;
12) operasııalyq materıaldy zertteý – aýrýlardyń dıagnostıkasyn júrgizý, hırýrgııalyq operasııanyń sapasy men kólemin baqylaý maqsatynda operasııalyq aralasý kezindegi alynǵan materıaldy zertteýge baǵyttalǵan patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkanyń túri;
13) ólim konstatasııasy – bıologııalyq ólim faktisin bilgileý maqsatynda júrgiziletin medısınalyq-quqyqtyq resim;
14) patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıka – ózine bıopsııalyq zertteýdi, operasııalyq materıaldy zertteýdi, bala joldasyn zertteýdi, sarapshylyq konsýltasııany, medısınalyq aralasý saldaryn (nátıjelerin) saraptap baǵalaýdy, patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy qamtıtyn dıagnostıkaǵa, medısınalyq aralasýdyń sapasyn tiri kezinde jáne ólgennen keıin baqylaýǵa baǵyttalǵan medısınalyq qyzmettiń túri;
15) patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý – densaýlyq saqtaý uıymynda qaıtys bolǵan naýqastyń máıitin qaıtys bolý sebebi men mehanızmin, medısınalyq aralasýlardyń sapasyn, kólemin baqylaýdy, oryndylyǵy men sáıkestigin anyqtaý maqsatynda aǵzalardyń tinderin makroskopııalyq jáne mıkroskopııalyq zertteýler arqyly jan-jaqty zertteý;
16) patologııalyq-anatomııalyq zertteý hattamasy – makroskopııalyq jáne mıkroskopııalyq zertteýlerdiń nátıjelerine sáıkes qujat nysanynda usynylǵan patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý nátıjeleri;
17) saraptamalyq konsýltasııa – emdeýshi dárigerdiń, pasıentiń nemese naýqastyń múddesin bildiretin adamnyń ótinishi boıynsha patologoanatom sarapshylardyń klınıkalyq konsılıýmdaǵy qatysýy túrindegi patologııalyq-anatomııalyq saraptamanyń túri;
18) úılesken aýrýlar – eki nemese odan kóp nozologııalyq birlikter, olardyń árqaısysy jeke túrde ólimge alyp kelmeýi múmkin, biraq olardyń jıyntyǵy ólimniń sebebi bolady;
19) fondyq aýrý – etıologııasy ózge bola turyp, negizgi aýrýdyń týyndaýynda jáne damýynda eleýli ról atqarady; negizgi nozologııalyq birlik pen fondyq aýrýdyń ózara árekettesýi tanatogenezdi jedeldetedi jáne qıyndatady;
3. Qaıtys bolǵan naýqastyń máıitin patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýǵa dárigerler bıologııalyq ólimdi belgilegennen keıin, densaýlyq saqtaý uıymy bas dárigeriniń nemese onyń medısınalyq (emdeý) bólimi jónindegi orynbasarynyń patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýǵa jiberý týraly jazbasha ókimimen stasıonarlyq naýqastyń medısınalyq kartasyn nemese ambýlatorııalyq naýqastyń medısınalyq kartasyn usynǵannan keıin ruqsat etiledi.
4. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý nátıjeleri patologııalyq-anatomııalyq dıagnoz túrinde resimdeledi. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý nátıjelerine negizdelgen patologııalyq-anatomııalyq dıagnoz qorytyndy bolyp tabylady.
5. Patologııalyq-anatomııalyq dıagnoz: negizgi aýrýdy, negizgi aýrýdyń asqynýyn, qosalqy aýrýdy, quramdastyrylǵan negizgi aýrýdy qamtıdy.
6. Quramdastyrylǵan negizgi aýrý: básekeles aýrýlardy, úılesken aýrýlardy, fondyq aýrýdy qamtıdy.
Kez kelgen medısınalyq kómek kórsetý nátıjesinde damyǵan aýrý nemese patologııalyq jaǵdaı emqatelik aýrýy retinde baǵalanady.
7. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdan keıin patologııalyq-anatomııalyq dıagnoz engizilgen stasıonarlyq naýqastyń medısınalyq kartasy nemese ambýlatorııalyq naýqastyń medısınalyq kartasy on jumys kúninen keshiktirilmeı densaýlyq saqtaý uıymynyń medısınalyq muraǵatyna beriledi.
8. Naýqastardyń densaýlyq saqtaý uıymdarynda qaıtys bolý jaǵdaılary klınıkalyq-patologııalyq-anatomııalyq tekserýge ushyraıdy.
9. О́limniń kúsh qoldanýdan bolǵanyna kúdik bolmaǵan kezde jáne jubaıynyń (zaıybynyń), jaqyn týystarynyń nemese zańdy ókilderiniń jazbasha ótinishi ne osy adam tiri kezinde nıetin jazbasha bildirýi bolǵan jaǵdaılarda, máıitti patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý júrgizilmesten berýge ruqsat etiledi.
10. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy toqtatýǵa:
1) ana men náresteler ólimi jaǵdaılarynda;
2) asa qaýipti ınfeksııalardan qaıtys bolǵan jaǵdaılarda jol berilmeıdi.
4. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý tártibi
11. Jiti ınfeksııalarǵa, onkologııalyq aýrýlarǵa, bala jasyndaǵy patologııasyna, medısınalyq manıpýlıasııalarǵa baılanysty ólim nátıjesine kúdiktengen jaǵdaılarda ólimniń sebebin belgileý jáne ólimge ákelgen aýrýdyń dıagnozyn naqtylaý maqsatynda patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý júzege asyrylady.
12. Dıspanserlik esepte turmaıtyn balalar densaýlyq saqtaý uıymdarynan tys kenetten shetinegen jaǵdaılarda olardyń máıitteri sot-medısınalyq ashyp qaraýǵa jatady.
13. «Patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger sot medısınasy salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn densaýlyq saqtaý uıymymen kelisý boıynsha konsýltasııalyq kómek úshin tartylady.
14. Dıspanserlik esepte turatyn balalar kenetten shetinegen jaǵdaılarda ashyp qaraýdy «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger júrgizedi.
15. PAB bas dárigeri men meńgerýshisi ınfeksııalyq aýrýlarǵa kúdik týyndaǵan jaǵdaılarda balalardyń máıitterin ashyp qaraý materıaldaryn vırýsologııalyq (ımmýnoflıýoressenttik) jáne bakterıologııalyq zertteýdi uıymdastyrady.
16. О́tken táýlikte qaıtys bolǵan barlyq stasıonarlyq naýqastardyń medısınalyq kartalary patologııalyq-anatomııalyq bıýroǵa (budan ári – PAB), ortalyqtandyrylǵan patologııalyq-anatomııalyq bıýroǵa (budan ári – OPAB) jáne patologııalyq-anatomııalyq bólimshege (budan ári – PABó) ólim faktisi belgilengen kúnnen keıingi kúni tańǵy saǵat 10-nan keshiktirilmeı beriledi.
17. Ashyp qaraýdy júrgizetin patologoanatom dáriger ashyp qaraý úderisinde emdeýshi dárigerden aýrý aǵymynyń, syrqatty emdeýdiń jáne tekserýdiń erekshelikterin anyqtaıdy jáne ashyp qaraý barysy boıynsha qajetti túsinikteme beredi.
Ashyp qaraýdy aıaqtaǵannan keıin emdeýshi dárigerlermen ashyp qaraý qorytyndysyn: patologııalyq-anatomııalyq úderis, dıagnoz, ólimge tikeleı sebepteri, klınıkalyq jáne patologııalyq anatomııalyq dıagnozdardyń sáıkestikteri nemese aıyrmashylyqtary týraly pikirlerdi talqylaıdy.
18. Qaıtys bolý týraly medısınalyq kýálikti (aldyn ala, túpkilikti) patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý júrgizilgen kúni «patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger resimdeıdi.
19. Ashyp qaraýdyń nátıjeleri «Densaýlyq saqtaý uıymdarynyń bastapqy medısınalyq qujattama nysandaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2010 jylǵy 23 qarashadaǵy № 907 buıryǵymen bekitilgen (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde 2010 jylǵy 21 jeltoqsanda № 6697 tirkelgen) 013/e nysan boıynsha patologııalyq-anatomııalyq zertteý hattamasy (budan ári – hattama) túrinde resimdeledi.
20. Máıitti patologııalyq-anatomııalyq kezinde kúsh qoldanyp qaraý óltirý belgileri anyqtalǵanda ashyp qaraý toqtatylady jáne medısınalyq uıymnyń basshysy máıitti sot-medısınalyq saraptamaǵa berý týraly máseleni sheshý úshin sot-tergeý organdaryna bolǵan jaǵdaı týraly jazbasha habarlaıdy.
«Patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger odan ári sot-medısınalyq saraptama úshin deneni, máıittiń barlyq aǵzalary men tinderin saqtaý sharalaryn qabyldaıdy. Patologııalyq-anatomııalyq zertteýdiń júrgizilgen bóligine sot-medısınalyq saraptamany odan ári júrgizý úshin sońynda negizdeme kórsetiletin hattama jasalady. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdyń árbir úzilgen jaǵdaıy týraly patologoanatom dáriger ashyp qaraýdy toqtatqannan keıin birden bólimsheniń meńgerýshisine, ólim bolǵan densaýlyq saqtaý uıymynyń ákimshiligine jazbasha habarlaıdy.
21. Ashyp qaraý kezinde jiti ınfeksııalyq aýrýlardy, taǵamdyq nemese óndiristik ýlanýdy, ekpege ózgeshe reaksııany alǵash anyqtaǵan jaǵdaıda patologoanatom dáriger olar anyqtalǵannan keıin birden medısınalyq uıymnyń bas dárigerine jazbasha habarlaıdy jáne memlekettik sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmet organdaryna shuǵyl habarlama jiberedi.
22. Qaıtys bolǵan adamnyń jubaıynyń (zaıybynyń), jaqyn týystarynyń nemese zańdy ókiliniń talap etýi boıynsha patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy táýelsiz sarapshy (sarapshylar) júrgizedi.
3. Shetinegen nemese óli týǵan nárestelerdi, ana ólim-jitimi jaǵdaılarynda máıitterdi
patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy júrgizý tártibi
23. Bosandyrý jáne basqa densaýlyq saqtaý uıymdarynda barlyq shetinegen náresteler (týǵannan keıin olardaǵy tirshilik belgileri qansha ýaqytqa deıin baıqalǵanyna qaramastan) jáne júktiliktiń 22 aptalyq jáne odan da kóp merziminde dene salmaǵy 500 g. óli týǵan sharanalar, onyń ishinde júktilikti úzgennen keıin (óz betimen, medısınalyq jáne áleýmettik aıǵaqtar boıynsha) bala joldasyn mindetti patogıstologııalyq zerttep jáne perınataldyq ólim týraly dárigerlik kýálikti resimdep, ashyp qaraýǵa jatady.
24. Balanyń joldasy shetinegen nemese óli týǵan nárestemen birge patogıstologııalyq zertteýge jiberiledi.
25. Bosandyrý uıymynyń bas dárigeri shetinegen náresteni shetinegennen keıin 12 saǵattan keshiktirmeı, al óli týǵandardy týǵannan keıin 12 saǵattan keshiktirmeı PAB-qa, OPAB-qa jáne PABó-ge jetkizýdi qamtamasyz etedi.
26. Bosandyrý uıymynda shetinegen jáne óli týǵan nárestelerdi naqty klınıkalyq dıagnozymen perınataldyq ashyp qaraýǵa joldama toltyrylady.
27. PABó meńgerýshisi shetinegen jáne óli týǵan nárestelerdiń máıitterin tinderi men aǵzalaryn mindetti tolyq patogıstologııalyq zertteýler jasaı otyryp, ashyp qaraý júrgizýdi qamtamasyz etedi.
28. Ashyp qaraýdyń, patogıstologııalyq zertteýler men bala joldasyn zertteý derekteri patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý hattamasyna engiziledi.
29. Densaýlyq saqtaý uıymdarynyń bas dárigerleri men PABó-lerdiń meńgerýshileri shetinegen jáne óli týǵan nárestelerdi jáne bala joldasyn ashyp qaraý úshin densaýlyq saqtaý uıymdarynyń nemese memlekettik sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmet organdarynyń tıisti zerthanalaryn paıdalana otyryp, ashyp qaraý materıaldaryn qajetti vırýsologııalyq jáne bakterıologııalyq zertteýdi uıymdastyrady.
30. Patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger ashyp qaraýdy júrgizgen kúni perınataldyq (aldyn ala, naqty) ólim týraly medısınalyq kýálikti resimdeıdi.
31. Shetinegen jáne óli týǵan nárestelerdiń máıitterin ashyp qaraý nátıjelerimen qatar perınataldyq kezeńde shetinegenderdiń patologııalyq-anatomııalyq dıagnozyn biregeı tujyrymdaý úshin bala joldasyn patogıstologııalyq zertteýdiń nátıjeleri paıdalanylady.
32. Bala joldasyn patologııalyq-anatomııalyq zertteý mynadaı jaǵdaılarda júrgiziledi:
1) óli týýdyń barlyq jaǵdaılarynda;
2) týǵan sátte anyqtalǵan jańa týǵan nárestelerdiń barlyq aýrýlary kezinde;
3) jańa týǵan nárestelerdiń gemolıtıkalyq aýrýyna kúdiktengen jaǵdaıda;
4) sý erte ketken jaǵdaıda jáne las sýlar kezinde;
5) júktiliktiń sońǵy úsh aıynda ananyń joǵary temperatýramen ótken aýrýlary kezinde;
6) bala joldasynyń damýynyń nemese bekýiniń aıqyn anomalııasy.
33. Shetinegen jáne óli týǵan nárestelerdiń máıitterin patologııalyq-anatomııalyq zertteý shetinegen jáne óli týǵan nárestelerdiń máıitterin ashyp qaraý tehnıkasynyń erekshelikteri eskerile otyryp júrgiziledi.
34. PABó meńgerýshisi perınataldyq ólimniń jartyjyldyq, jyldyq taldaýlaryn júrgizýdi qamtamasyz etedi.
35. Patologııalyq-anatomııalyq dıagnoz ben perınataldyq ólim týraly medısınalyq kýálikte shala týýshylyq ólimniń negizgi sebebi retinde kórsetilmeıdi.
36. Dene salmaǵy 500 grammnan kem bolatyn sharanalar antropometrııalyq derekterimen (salmaǵy, boıy, basynyń ólshemi, kókireginiń ólshemi) mindetti tirkeýge jatady.
37. Dene salmaǵy 500 grammnan kem bolatyn sharanalardy patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý bosandyrý uıymdary ákimshiliginiń talaby boıynsha patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý hattamasyn resimdeı otyryp júrgiziledi.
38. Týa bitken damý kemistiginiń bolýyna kúdiktengen kezde medısınalyq aıǵaqtary boıynsha júktilikti úzgen jaǵdaıda – sharana men balanyń joldasy ashyp qaraý hattamasy resimdele otyryp, patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýǵa jiberiledi.
39. Ana óliminiń barlyq jaǵdaılaryn patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdy seksııalyq materıaldyń tolyq patogıstologııalyq zertteýimen joǵary sanaty patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger PAB, OPAB pen PABó bazasynda shetinegennen keıin (24 saǵattyń ishinde) ashyp qaraý júrgizedi.
40. Patologııalyq-anatomııalyq zertteýdiń barlyq kesheni aıaqtalǵannan keıin ana óliminiń barlyq jaǵdaılary klınıkalyq-patologoanatomııalyq tekserýge jatady.
41. Patologııalyq-anatomııalyq dıagnoz aýrýlar men densaýlyqqa baılanysty problemalardyń halyqaralyq statıstıkalyq jiktemesinde jazylǵan erejelerge sáıkes resimdeledi.
4. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdyń kúrdelilik sanattary,
patologııalyq-anatomııalyq dıagnozdy resimdeý
42. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý kúrdeliligine qaraı mynadaı sanattarǵa bólinedi:
birinshi sanat;
ekinshi sanat;
úshinshi sanat;
tórtinshi sanat.
43. Kúrdeliliktiń birinshi sanatynyń ashyp qaraýyna klınıkalyq dıagnoz belgilengen jáne tanatogenezdi jáne ólim sebepterin baıandaýda qıyndyqtar bolmaǵan jaǵdaıda máıitti patologııalyq-anatomııalyq zertteý jatady.
Kúrdeliliktiń ekinshi sanatynyń ashyp qaraýyna klınıkalyq dıagnoz belgilengen jáne patologııalyq úderistiń mánin, tanatogenezdi jáne ólim sebepterin belgileýde belgili bir qıyndyqtar bolǵan jaǵdaıda máıitti patologııalyq-anatomııalyq zertteý jatady.
Kúrdeliliktiń úshinshi sanatynyń ashyp qaraýyna klınıkalyq dıagnoz belgilengen, zertteýdiń qosymsha gıstohımııalyq ádisterin qajet etetin jaǵdaıy máıitti patologııalyq-anatomııalyq zertteý jatady.
Kúrdeliliktiń tórtinshi sanatynyń ashyp qaraýyna zertteýdiń ımmýndyq-gıstohımııalyq ádisterin qajet etetin máıitti patologııalyq-anatomııalyq zertteý jatady.
44. Patologııalyq-anatomııalyq dıagnozdy resimdeý kezinde patologoanatom dáriger patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraýdyń nátıjeleri boıynsha:
1) negizgi aýrý;
2) negizgi aýrýdyń asqynýy;
3) qosalqy aýrý;
4) quramdastyrylǵan negizgi aýrý: básekeles aýrýlar, úılesken aýrýlar, fondyq aýrý dep bóledi.
45. Qorytyndy klınıkalyq jáne patologııalyq-anatomııalyq dıagnozdarda aıyrmashylyq bolǵan jaǵdaıda patologııalyq anatomııa (eresekter, balalar)» mamandyǵy boıynsha dáriger osy dıagnozdardyń aıyrmashylyq sanatyn jáne sebepterin anyqtaýy tıis.
46. Klınıkalyq jáne patologııalyq-anatomııalyq dıagnozdardyń aıyrmashylyqtary mynadaı sanattarǵa bólinedi:
1) birinshi sanat – emdeýge jatqyzýǵa deıingi kezeńde aýrý anyqtalmaǵan, bul rette naýqastyń jaı-kúıiniń aýyrlyǵyna, patologııalyq prosestiń taralýyna, naýqastyń osy medısınalyq uıymda qysqa ýaqyt bolýyna baılanysty durys dıagnoz qoıý múmkin emes;
2) ekinshi sanat – osy medısınalyq uıymda qajetti jáne qoljetimdi zertteýlerdiń bolmaýyna baılanysty aýrý anyqtalǵan joq. Bul rette durys dıagnoz aýrýdyń nátıjesine sheshýshi áser etpeıdi;
3) úshinshi sanat – dıagnozdy durys qoımaý dárigerdiń qate taktıkasynyń sebebi bolyp tabyldy, ol ólimge ákep soqtyrdy.
47. Aıyrmashylyqtyń obektıvti sebepterine mynalardy jatqyzǵan jón:
naýqas jaǵdaıynyń aýyrlyǵy;
aýrýdyń aýytqyǵan aǵymy;
aýrýdyń sırektigi;
qajetti medısınalyq apparatýranyń bolmaýy sebebinen zerttep qaraýdyń qosymsha ádisterin júrgizýdiń múmkin emestigi:
naýqastyń stasıonarda qysqa ýaqyt bolýy (bir táýlikke deıin);
Aıyrmashylyqtyń sýbektıvti sebepterine mynalardy jatqyzǵan jón:
anamnez derekterin tolyq esepke almaý (onyń ishinde tolyq jınamaý);
klınıkalyq derekterdi durys túsindirmeý;
naýqasty tolyq zerttep-qaramaý (elektrokardıogramma, sáýlelik dıagnostıka, endoskopııa, ýltradybystyq zertteý, kompıýterlik tamografııa, laporoskopııa jáne basqa da qosymsha zertteýlerde jasamaý);
zertteýdiń qosymsha ádisterin durys túsindirmeý;
zertteýdiń qosymsha ádisteriniń nátıjelerin eskermeý;
zertteýdiń qosymsha ádisteriniń nátıjelerin asyra baǵalaý;
operasııa kezindegi dıagnostıkalyq qatelik;
qajetti mamandar konsýltasııasynyń bolmaýy;
konsýltanttyń pikirin asyra baǵalaý;
qorytyndy klınıkalyq dıagnozdy qate (patogenetıkalyq emes) qurý jáne resimdeý.
48. Patologııalyq-anatomııalyq ashyp qaraý kezinde anyqtalǵan emqatelik aýrýlardyń barlyq jaǵdaılary beıini jáne emqatelik aýrýlardyń mynadaı sanatyn anyqtaı otyryp, naqty taldaýǵa jatady:
1) birinshi sanattaǵy – qate nemese durys emes medısınalyq is-qımyldarmen túsindiriletin qaıtys bolýdyń sebebi bolǵan patologııalyq úderister, ózgeshe reaksııalar; patologııalyq-anatomııalyq dıagnozda birinshi sanattaǵy emqatelik aýrýlardyń birinshi orynǵa qoıylýy jáne ólimniń bastapqy sebebi (negizgi aýrý) retinde baǵalanýy kerek;
2) ekinshi sanattaǵy – negizdelgen jáne durys oryndalǵan aıǵaqtar boıynsha júrgizilgen medısınalyq áser etýlermen túsindiriletin patologııalyq úderister men asqynýlar; olardyń damýy naqty naýqastyń jeke erekshelikterine jáne jaǵdaıyna baılanysty, olar negizgi aýrýmen tikeleı patogenetıkalyq baılanysta bolmaıdy, biraq únemi olardyń asqynýlarynan shetkeri qalmaıdy. Patologııalyq-anatomııalyq dıagnozda bul emqatelik aýrýlar quramdastyrylǵan negizgi aýrýda ekinshi oryndy alady;
3) úshinshi sanattaǵy – negizgi aýrýmen nemese onyń asqynýymen patogenetıkalyq baılanysta emes jáne tanatogenezde eleýli ról atqarmaıtyn patologııalyq úderister, reaksııalar; olar dıagnozda qosalqy aýrýdyń ornyn alady.
49. Dıagnozdy naqtylaý maqsatynda naýqastan hırýrgııalyq operasııa jáne (nemese) bıopsııa arqyly alynǵan tinderdegi ózgeristerdiń jıyntyǵyn taldaý arqyly patologııalyq-anatomııalyq dıagnostıkany júzege asyrý barysynda patologoanatom dáriger júrgizgen zertteýlerdiń kúrdelilik sanattaryna baǵalaý júrgizedi.
Kúrdeliliktiń birinshi sanatynyń zertteýlerine mynadaı zertteýler jatady:
qurt tárizdi óskin;
jaryq qaby;
rezeksııalanǵan asqazan;
asqazan-ishek traktisiniń dıvertıkýldary;
ót qaltalyq;
gemorroılyq túıinder;
óńesh strıktýralary;
tańdaı badamshasy men adenoıdtar;
tańdaıdyń kómekeı bezderi men adenoıdtary:
muryn polıpteri;
isik patologııasy joq analyq bezder;
gangrena kezindegi aıaq;
jylankóz joldarynyń tinderi jáne irińdeý prosesteri kezindegi granýlıasııalar;
tútiktegi júktilik.
Kúrdeliliktiń ekinshi sanatynyń zertteýlerine mynadaı zertteýler jatady:
verıfıkasııalanǵan isik aldy jáne isik úderisteri;
oıyq jara kezindegi rezeksııalanǵan asqazan;
tán emes oıyq jara kolıti kezindegi toq ishek;
osteomıelıt kezindegi súıek;
plasentalar men júktiliktiń buzylýy kezindegi jatyr qýysynan qyryndy, fıbromıomalar, analyq bez jylaýyqtary, jatyr endometrıozy;
teri papıllomalary;
sozylmaly lımfadenıtter kezindegi lımfa túıinderi;
qatersiz isikter: fıbromalar, lıpomalar men gemangıomalar.
Úshinshi kúrdelilik sanatynyń zertteýlerine jatady:
muryn men aýyz qýysynan, tynys alý joldarynan, as qorytý joldarynan endoskopııa arqyly alynǵan bıoptattar;
jatyr moıynshasy bıopsııalary;
servıkaldyq ózek jáne jatyr keńistigi qyryndylary;
nevýstar, «A» tıpti keratoakantomalar;
dısplazııamen sút bezderi, qaterli isigi joq lımfa túıinderiniń bıopsııasy;
arnaıy boıaý ádisterin qoldana otyryp, operasııalyq jáne bıopsııalyq materıaldar.
Tórtinshi kúrdelilik sanatynyń zertteýlerine jatady:
tinder men aǵzalardyń dıagnostıkalyq jáne operasııalyq bıopsııalary;
gıstogenezin, ınvazııa dárejesin, progressııa satysyn, aınalasyndaǵy tinder men aǵzalarǵa isikterdiń ósýi kezinde naqtylaýdy talap etetin qaterli isikterdiń dıagnostıkalyq bıopsııalary men operasııalyq materıaldary;
lımfoprolıferatıvtik patologııa kezindegi lımfa túıinder;
kez kelgen ornalasýdaǵy jáne qaterlilik dárejesine qaramastan aýyr dısplazııa men ıntraepıtelıaldyq neoplazııalar kezindegi dıagnostıkalyq bıopsııalar men operasııalyq materıaldar;
shuǵyl ıntraoperasııalyq dıagnostıkalyq zertteýler;
alynǵan kózdiń almasy;
qaterli isikterdiń barlyq bıopsııalary;
«V», «S» tıpti keratoakantomalar; mı jáne julyn isikteri;
qaterli isikterdiń barlyq operasııalyq materıaldary, trepanobıopsııalar;
organdardyń pýnksııalyq bıopsııalary;
qatersiz gıperplazııa kezindegi qýyq asty beziniń, ókpeniń, baýyrdyń dıagnostıkalyq bıopsııalary;
ımýnndyq-gıstohımııalyq zertteýler men fısh-test qoldanylatyn tinder men aǵzalardyń dıagnostkıalyq jáne operasııalyq bıopsııalary.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 30 naýryzdaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10577 bolyp engizildi.