ÚKIMET “Egemen Qazaqstannyń” aptalyq qosymshasy

О́ŃIRLIK DAMÝDYŃ О́ZEKTI MÁSELELERI Úkimet basshysynyń soltústik oblystarǵa sapary barysynda pysyqtalý ústinde Úkimet basshysy Kárim Mási­mov ortalyqtaǵy jumystardan qoly qalt etip bosaı qalǵan sátte óńirlerge shyǵyp, jergilikti jerdegi jaǵdaıdy óz kózimen kórip, sol jerlerde keńes ótkizýdi berik dástúrge engizip keledi. Munyń da jóni bar. Qazir elimizde Elbasynyń basshylyǵymen asa aýqymdy jumystar júzege asyry­lýda. Bıylǵy jyldyń ózinde 144 ındýstrııalyq-ınnovasııalyq ba­ǵyttaǵy ınvestısııalyq jobalar paıdalanýǵa beriletin bolsa, sonyń teń jarymy birinshi jarty jyldyqtyń ózinde iske qosylyp qoıdy. Ekinshi jarty jyldyqta mańyzy olardan kem emes 72 joba júzege asýǵa tıis. Onyń ústine sońǵy ýaqyttardaǵy tabıǵat qubylystary, aýa-raıy Qazaqstan úshin asa qolaıly bolyp turǵan joq. О́tken qystaǵy qalyń jaýǵan qar, aqyrǵan aıaz elimizdiń Shyǵys Qazaqstan, Almaty oblystaryna úlken zardaptaryn tıgizgen edi. Endi jaz shyǵysymen soltústik óńirdiń keıbir jerlerinde jazdyń ystyq bolýyna baılanysty qurǵaqshylyq anyq sezilip tur. Munyń ózi astyqty oblystar jaǵdaıyna áser etýi ábden múmkin. Mine osyndaı jaqsylyǵy men jamandyǵy, qyzyǵy men qıyn­dyǵy alma kezek túsip jatqan ómirde elimiz el basshylyǵynyń durys saıasat ustaýy, áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıǵa barynsha mán berýiniń, halyqty ortaq iske jumyldyra bilýiniń nátıjesinde qıyndyqtarǵa urynbaı alǵa basyp keledi. Eń aldymen, álemdik ekonomıkalyq daǵdarystyń aýyr synaǵynan súrinbeı óte bildik. Shyǵys Qazaqstan oblysy men Almaty oblysynyń biraz eldi-mekenderin kóktemgi qatty tasqyn saldarynan sý alyp edi. Odan bú­lingen, qıraǵan úılerdi, mádenı-áleýmettik ǵımarattardy jedel qalpyna keltirýge kirisip kettik. Zardapqa ushyraǵan eldi-meken­der­diń ornyna sáýleti qazirgi zamanǵa saı qala tıptes jańa aýyldar boı kóterýde. Aıtpaqshy, Úkimet basshysy Kárim Másimov­tiń ózi osynyń aldyndaǵy el óńirlerine jasaǵan saparlarynda Shyǵys Qazaqstan, Almaty ob­lystarynda bolyp qaıtqan bo­latyn. Endi osy sapar reti Aq-mola, Soltústik Qazaqstan, Qos-tanaı sekildi astyqty oblystarda jalǵasyn taýyp otyr. Eýrazııa sekildi alyp keńistik­tiń júrek tusynda qonys teýip, qala salý óneriniń jańa nusqasy ispetti kún saıyn kelbettene túsip, adamzattyń nazaryn birte-birte ózine aýdaryp, asqaqtaı boı kótergen Qazaqstannyń jańa elordasy Astananyń irgesinde ornalasqandyqtan Aqmola obly-synyń óńirlik damý máselesinde ózindik alar orny bar. Elimizdiń 2014 jylǵa deıingi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlama­syna sáıkes bul óńirde birqatar serpindi jobalar júzege asýda. Onyń ústine Astananyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý máselesi Úkimet aldynda turǵan mańyzdy mindetterdiń biri. Úkimet basshysynyń osy óńirge jasaǵan sapary barysynda atalǵan máselelerge basa nazar aýdaryldy dep aıtýǵa bolady. 7 shilde kúni Kárim Másimov osy óńirdiń birqatar óndiristik nysandarynda, sonyń ishinde údemeli ındýstrııalyq-ınnnova-sııalyq damý baǵdarlamasynyń aıasynda jańa jobalardy iske qosý belgilengen “Qazfosfat” jaýap­kershiligi shekteýli seriktestiginde, kúkirt qyshqyly zaýytynyń qurylysynda, “Stepnogor taý ken-hımııa kombınaty” JShS-tiń gıdrometallýrgııalyq zaýytynda, “Esil-Agro” JShS júzege asyrý ústindegi taýarly sút fermasynda boldy. Eger osylardyń bireýine ǵana toqtala ketetin bolsaq, “Esil-Agro” JShS “QazAgroQarjy” AQ-pen birlese otyryp, 1200 saýyn sıyr baǵylatyn iri keshenniń qurylysyn iske qosqandyǵyn aıtýǵa bolady. Bul keshende baǵy­latyn asyl tuqymdy maldy azyq­tandyrý máselesi qosa sheshimin tapqan. Keshen aldyńǵy qatarly tehnologııalarmen jabdyqtalǵan. Onyń qurylysy ótken jyldyń sáýir aıynda bastalyp, qyrkúıek aıynda aıaqtaldy. Osy arqyly 106 adam jańa jumys oryndarymen qamtamasyz etildi. Munda “Karý-sel Global” saýyn qondyrǵy-lary ornalasqan. О́ndirilgen sút ónimderi qazirgi talaptar men standarttarǵa jaýap beredi jáne eli­mizdiń ishki-syrtqy rynok­taryn­da básekelestikke qabiletti bolyp tabylady. Mine, osy joba arqyly Astana qalasyn sút ónimderimen qamtý máselesi bir shama sheshim tapqandyǵyn aıtýǵa bolady. Sońǵy kezderi Aqmola oblysy­nyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda alǵa basý qadamdary aıqyn sezilip otyr. Ústimizdegi jyldyń birinshi jartysynyń qorytyndysy boıynsha munda ónerkásip óndirisiniń kólemi ótken jyldyń osy merzimimen salystyr­ǵanda 18,5 paıyzǵa arta tústi. Al aýyl sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónim kólemi 7 paıyzǵa artyp, 23 mıllıard teńgeni qurady. Mal men qus sany edáýir kóbeıdi. Taǵy bir qýantarlyq másele negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kóleminiń 21 paıyzǵa ósip, 35,2 mıllıard teńgege jetkendigi der edik. Mine, osyndaı sharalardyń esebinen ótken jyly qurylys salasy toqyraýǵa ushyramaı 1,6 ese artsa, óńirdegi jumyssyzdyq 1 paıyzdyq deńgeıge tómendeı tústi. Oblys basshysy Sergeı Dıachenko osy jaılardy Úkimet basshysyna baıandap berdi. Úkimet basshysy Stepnogor qalasynda ornalasqan “Qazfos­fat” JShS-tiń jumys barysymen tanysqanda mundaǵy birqatar problemalar jaıynda áńgime qozǵaldy. Atalǵan kásiporyn bıylǵy jyldyń naýryz aıynan beri mıneraldy tyńaıtqyshtar shy­ǵarýdy toqtatypty. Oǵan áser etip otyrǵan negizgi sebep – shıki­zattyq kúkirt qyshqylynyń joq­tyǵy. Osyǵan oraı Kárim Másimov bul máseleni shuǵyl sheshýge baǵyttalǵan birqatar tapsyrmalar berip, osy máseleni turaqty baqylaýda ustaýdy mindettedi. Osy qaladaǵy “Qazatomóner­kásip” JShS dırektory Keńes Amandosov Úkimet basshysyn “Kúkirt qyshqyly zaýytyn qaıta qurý” jobasymen tanystyrdy. Bul joba aldaǵy jyldyń tamyzynda iske qosylady eken. Jalpy quny 10 mıllıard 400 mıllıon teńgeni quraıtyn osy joba iske qosylǵan kezde “Qazfosfat – hımııa zaýy­tyn­daǵy” mıneraldy tyńaıt­qyshtar shyǵarý máselesi de júıeli sheshimin tabady dep aıtýǵa bolady. Úkimet basshysy osy sapar barysynda Aqmola oblysyndaǵy birqatar turǵyn úı-kommýnaldyq sala nysandaryn aralap kórdi. Atap aıtqanda, “Stepnogor vodo­kanal”, oblys ortalyǵyndaǵy “Kók­shetaý jylý” kásiporyn-darynda jáne Býrabaıdaǵy jańa­dan salynǵan ortalyq órt sóndirý deposynda bolyp arnaıy keńes ótkizdi. Onda Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Dıachenko, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev, Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq agenttiginiń tóraǵasy Serik Nokın, Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Vladımır Bojko, Tabıǵı monopo­lııalardy retteý agenttiginiń tóra­ǵasy Nurlan Aldabergenov jáne basqalardyń esepteri tyndaldy. Onda negizinen Stepnogor Kókshe-taý qalalarynyń kommýnaldyq ınfraqurylymdaryn damytý máseleleri talqylandy. Osy sapar barysynda Kárim Másimov oblystaǵy on nysanda bolyp, tórt keńeıtilgen keńes ótkizdi. Sapar sońynda oblys ákimdiginde ótken keńeske Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı oblystarynyń jaýapty tulǵalary qatysty. Munda elimizdiń soltústik óńirin suıyq gazben jáne sýmen qamtý máseleleri talqylandy. Atalǵan másele jó­nin­de Munaı jáne gaz mınıstri Saýat Myńbaevtyń, Sergeı Dıachenkonyń baıandamalary tyń­­daldy. Atalǵan máselege baıla­nys­ty qosymsha tapsyrmalar berildi. Premer-Mınıstr óziniń qory­tyndy sózinde Aqmola oblysynda óńirdiń damýyna yqpal etetin birqatar ıgilikti sharalardyń atqarylyp jatqandyǵyn aıta kele olarǵa qoldaý kórsetiletindigin jetkizdi. Sonymen qatar, halyqtyń qalypty tirshiligin qamtamasyz etýdegi Elbasy tapsyrmalarynyń minsiz oryndalýyn jergilikti bas­shy­lyqtan qatań talap etti. Máse-leniń mańyzdylyǵyna oraı soltús­tik óńirdi suıyq otynmen qamta­masyz etý máselesi Úkimet otyry-synda arnaıy qaralatyn boldy. Keshe Úkim basshysynyń óńir­ler­ge jasaǵan sapary Soltústik Qazaq­stan oblysynda jalǵasty. Bul sapar­dyń barysy jaıynda gazetimizdiń osy óńirdegi tilshisi О́mir Esqalı osy nómirde egjeı-tegjeıli jazyp otyr. Al búgin bul sapar Qostanaı oblysynda jalǵa­satyn bolady. Suńǵat ÁLIPBAI. SAÝYN FERMASY AShYLDY Qostanaı oblysyndaǵy sút zaýattarynyń sapaly ónimi burynnan da  respýblıkaǵa belgili bolatyn. Irimshik pen maıdyń sapasy saýylǵan sútke baıla­nysty ekeni taǵy aıqyn.  Qostanaı aýdanyndaǵy ”Sadchıkov” jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi  ótken jyly 400 bas malǵa arnalǵan saýyn ferma­synyń qurylysyn bastaǵan edi. Mine,  ol paıda­lanýǵa berilip, maýsymnyń aıaǵynda alǵashqy saýylǵan sútti uqsatý kásipornyna jiberdi. Jyldyń birinshi jartysynda júzege asýǵa tıisti  alty ınvestısııalyq jobalardyń ortasynan oıyp oryn alatyn bul sút fermasy sadchıkovtyqtarǵa  806 mıllıon teńgege tústi. Onyń 121 mıllıon teńgesi seriktestiktiń ózi tapqan qarjy, al qalǵanyn ”Qaz­AgroQarjy” aksıonerlik qoǵamy  qarjylandyrdy. Saýyn fermasynda 26 adam jumys isteıtin bolady. “Ivolgo-holdıng” jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń quramyna kiretin  ”Sadchıkov” sharýashy­lyǵy ár sıyrdan saýǵan sútten respýblıka boıynsha eń  joǵary kórsetkishke jetken edi. Endi olar sútti qysy- jazy úzbeı óndirýge, ári onyń sapasyn art­tyrýǵa kirisip otyr. Bul aýyl sharýashylyǵy kásip­ornynda  óndiristi  taǵy da keńeıte túsýge múmkindik bar. Investısııalyq nysannyń ashylý saltanatynda oblys ákimi Sergeı Kýlagın saýyn fermasynyń sharýaqorlyqpen  jasalǵanyn atap ótti. Qostanaıdyń uzaq ta, qytymyr qysyna tózimdi bolýy úshin qoranyń  tóbesi jyly jabylǵan,  aýyz qora   salý da umytyl­maǵan. Sonymen qatar, qoranyń aýasyn tazalap tura­tyn jeldetkishter ornatylǵan, arnaıy massajerlar sıyrlardy ”sıpap” turady. ”Elechka” dep atalatyn saýyn qondyrǵysynyń qýaty  jylyna 1290 myń lıtr sút  saýýǵa negizdelgen. Eýropalyq mamandar ornatqan   qazirgi zamanǵy kompıýterlendirilgen keshen fermadaǵy barlyq tehnologııalyq  úderisterdi baqylap turady. Názıra JÁRIMBETOVA, Qostanaı aýdany, Qostanaı oblysy.