Kórikti Kólsaıǵa jeteleıtin kúre joldyń boıynda ornalasqan Jalaǵash aýyly – oblys ortalyǵy Qonaev qalasynan 300 shaqyrymǵa jýyq qashyqtyqtaǵy qutty meken. Búginde 700-den astam otbasy berekeli tirshilik keship jatqan eldi mekenniń ajary jyl sanap ashylyp keledi. Alaqandaı aýyldyń sharýasy shalqyp, týrızm men kásipkerlik óristeı bastaǵan. Ásirese, ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrýda jurtshylyqqa úlgi bolarlyq ilkimdi isterdi aıryqsha atap ótken lázim.
Tabıǵaty kórkem, tirshiligi tolymdy Jalaǵashta memlekettik baǵdarlamalardyń ıgiligi aıqyn seziledi. Aýyl ákiminiń orynbasary Qýanysh Rysbetovtiń aıtýynsha, ulttyq jobalar aıasynda aýqymdy jumys atqarylyp jatyr.
«Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda aýylishilik joldar jóndelip, kóshe shamdary ornatyldy, áleýmettik nysandar jańǵyrtyldy. «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasy sheńberinde aýyzsý júıesin jańartý, ınfraqurylymdy jaqsartý sharalary qolǵa alyndy. «Agroónerkásip keshenin damytý» baǵytynda turǵyndar mal, egin sharýashylyǵyn órkendetip, memlekettik grant esebinen shaǵyn kásipkerlik nysandaryn ashyp jatyr. Sonymen qatar «Keleshek mektepteri», «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobalary aıasynda bilim oshaǵy men medısınalyq pýnktti jóndeý máseleleri qarastyrylǵan. Bul bastamalar aýyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna tyń serpin berip, halyqtyń turmys sapasyn arttyrýǵa zor yqpal etip otyr», deıdi Q.Rysbetov.
Jalpy aýmaǵy 31 myń gektardy alyp jatqan eldi mekende ekologııalyq mádenıetti damytý baǵytyndaǵy jumys ta júıeli. Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan «Taza Qazaqstan» aksııasy munda turaqty sıpat alyp, kópshilik belsene qatysatyn ıgi dástúrge aınalǵan. Aksııa aıasynda aýyl turǵyndarynyń kúshimen 11 200 túp aǵash otyrǵyzyldy. Bul aýyldy kógaldandyrýǵa ǵana emes, ekologııalyq sanany jańǵyrtýǵa qosylǵan súbeli úles. О́tken jyly aksııa aıasynda 21 senbilik uıymdastyrylyp, oǵan 640 adam qatysqan. Nátıjesinde, polıgonǵa 230 tonnaǵa jýyq qatty turmystyq qaldyq shyǵaryldy. Abattandyrý jumysy barysynda 3 shaqyrym aǵash otyrǵyzatyn aýmaq qorshaldy. Uzyndyǵy 32 shaqyrymdy quraıtyn 27 kóshege jaryq shamdary ornatyldy. Aýyldyń ortalyq, shyǵys, batys aýmaqtarynda 3 balalar oıyn alańy boı kóterdi. Eresekterge arnalǵan «Street Workout», fýtbol alańdary salynyp, «Jeńis» alleıasy jańartyldy.
Infraqurylymdyq máseleler de kezeń-kezeńimen sheshimin taýyp keledi. Okrýgtegi tozýy 60%-ǵa jetken elektr jelilerin (jalpy uzyndyǵy 45 km) jańartý jumysy júrgizilip jatyr. 11 transformator kúrdeli jóndeýden ótip, 1066 jaryqtandyrý baǵanasynyń 320-sy syrlanyp, 62-si jańasyna aýystyryldy. Aýyldaǵy 714 aýlaǵa ortalyqtandyrylǵan aýyzsý tartylǵan. 2013 jyly uzyndyǵy 38,6 shaqyrym sý qubyry tóselgen edi. Byltyr 14 shaqyrymdyq sý júıesin qaıta jańǵyrtýǵa jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenip, saraptamadan ótken. Qarjy bólingen jaǵdaıda, bıyl júıe tolyq aýystyrylyp, qosymsha jerasty sý kózderi qosylady.
Jol sapasy men baılanys jaıy da nazarda. Aýyldaǵy 35 kósheniń 42,5 shaqyrymyna asfalt tóselgen. Jol boıynda aıaldamalar, jasandy kedergiler men jol belgileri qoıylǵan. Bul týrıster legi tolastamaıtyn aımaqta jol qaýipsizdigin saqtaýǵa septigin tıgizedi. Sondaı-aq 534 aýla tolyǵymen sapaly ınternet jelisimen (4G) qamtylǵan.
Áleýmettik nysandar qatary da artyp keledi. Byltyr 130 oryndyq mádenıet úıi paıdalanýǵa berilse, bıyl quny 1 mlrd 67 mln teńgeni quraıtyn 50 oryndyq sporttyq-saýyqtyrý kesheniniń irgetasy qalandy. Týrızmdi túletý maqsatynda «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy boıynsha eki ashana, «Etnoaýyl» kesheni jumysyn bastaǵan.
Taýly óńirdiń aýyl sharýashylyǵy, kásipkerlik, týrızm salalaryna 136,6 mln teńge ınvestısııa tartylǵan. Nátıjesinde, óndiris, óńdeý, qyzmet kórsetý salasyndaǵy kásipkerler qatary kóbeıdi. Sonyń biri – jeke kásipker Sandýǵash Ospanova jetekshilik etetin «Sheber» tigin sehy. Jeti jyl buryn ashylǵan seh búginde irgeli kásiporynǵa aınalǵan.
– «Saýsaq birikpeı, ıne ilikpeıdi» deıdi halyq danalyǵy. Aýyldaǵy ismer qyz-kelinshekterdiń basyn qosyp, qyz jasaýyn daıyndaýmen, quraq kórpe, ulttyq naqyshtaǵy kıimder tigýmen aınalysamyz. Memlekettik baǵdarlama aıasynda aldymen qaıtarymsyz 1 mln teńge grant, keıin 7%-dyq mólsherlememen 2 mln 300 myń teńge nesıe alyp, Qaraǵandydan lazerlik stanok pen tigin mashınalaryn satyp aldym. Qazir Aqmaral, Gúljanat, Aıjan bastaǵan on shaqty shebermen birge jumys isteımiz. О́tken tamyz aıynda 11 qyzdyń jasaýyn daıyndap, rekordtyq kórsetkishke jettik. Ulttyq buıymdarymyzǵa sheteldik týrıster erekshe qyzyǵýshylyq tanytady. Reseı, Aýstralııa, Túrkııadan kelgen meımandardan bólek, elimizdiń Aqtaý, Atyraý, Oral, Qaraǵandy sekildi qalalarynan tapsyrys qabyldaımyz. Buıymdarymyzdy nasıhattaýda áleýmettik jeliniń kómegi kóp, – deıdi kópbalaly ana, kásipker S.Ospanova.
Janǵa jaıly Jalaǵashtyń áleýmettik-ekonomıkalyq órkendeýine árbir turǵyn óz úlesin qosyp otyr. Jasalǵan jaǵdaı men atqarylǵan jumys aýyl jastarynyń týǵan jerde turaqtaýyna, eldi mekenniń gúldenýine berik negiz.
Almaty oblysy,
Kegen aýdany