Eki oıynshyqtyń biri – jaramsyz ári qaýipti

Joǵarydaǵy jaıtty tara­ta túsindiretin bolsaq, byl­tyr 20 aqpan kúni Almaty­daǵy Balalarǵa shuǵyl medısı­na­lyq kómek kórsetý orta­ly­ǵyna jaǵdaıy tym aýyr kish­kentaı pasıent jet­kizi­ledi. Eki jastan endi ǵana asqan sábıdiń mazasy ketip, ishi aýyrǵanyna biraz ýaqyt bol­ǵan. Ata-anasy dári­ger­ler­ge shamamen bir apta bu­ryn qonaqta bolǵandaryn, sol jer­de balalarynyń úlken­derge arnalǵan magnıtti kons­trýktormen oınaǵanyn, keı­bir usaq bólshekterin jutyp qoıýy múmkin ekenin aıtqan. Biraq naqty qansha monshaq jutylǵany belgisiz edi.

Balanyń qursaq qýysyna rentgen jasaǵanda ólshemi 6,2×2,2 sm bolatyn metall zattardan quralǵan konglomerat anyqtalady. Áýeli mamandar bógde zatty endoskopııalyq ádispen alýǵa tyrysqany­men, magnıtter tyǵyz jınalyp turǵandyqtan, bul ádis nátıje bermeıdi. Amal joq, dárigerler hırýrgııalyq operasııa arqyly laparotomııa men gastrotomııa jasaýǵa sheshim qabyldap, balanyń asqazanynan 105 magnıtti monshaq alyp shyqty. Ope­rasııadan keıin balaqaı jan­saqtaý bólimine túsip, jaǵdaıy birtindep túzeldi.

О́kinishke qaraı, bul Bala­larǵa shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý ortalyǵynyń dáriger­leri jasaǵan alǵash­qy operasııa emes. Qabyl­daý bólimi­niń jaýapty hırýrgi Azat Mamyrasyldyń aıtýynsha, oǵan deıin de usaq magnıtterdi jutyp qoıǵan birneshe balaǵa shuǵyl operasııa jasalypty. Der kezinde kórsetilgen hırýrgııalyq kómektiń arqa­synda ǵana dárigerler sábı­lerdiń ómirin saqtap qaldy. «Naýqastyń aýrýhanaǵa túsken kezdegi jaǵ­daıy aýyr boldy. Magnıttik konstrýktordy jutyp qoıǵan baladan tómen ishektiń birden bite­lip, perıtonıt pen ınfek­sııa­lyq-ýytty shok alǵanyn anyq­tadyq. Onyń isheginen 13 usaq magnıt tabyldy», dedi dáriger.

Taǵy bir jantúrshigerlik oqıǵa: 7 jasar bala ishek-qar­nyndaǵy magnıttermen 9 kún boıy júrgen. Jeke emhana rentgen jasap, aýrýhanaǵa joldama berse de, ata-anasy bógde zatty úı jaǵdaıynda túsirýge árekettengen. Tek bala­nyń jaǵdaıy kúrt nashar­lap, qusyp, álsiregende ǵana jedel járdem shaqyrǵan. Bul balaǵa da hırýrgııalyq operasııa jasaldy, ol da jansaqtaý bóliminde jatty.

Mundaı jaǵdaıda dáriger Azat Mamyrasyluly birden bilikti medısınalyq kómekke júginýge keńes beredi. Bóten zat eń aldymen ishek perforasııasyna nemese perıtonıtke dýshar etetinin, keshendi zertteýler arqyly birden dál dıagnoz qoıyp, der kezinde kómek kórsetýge bolatynyn aıtady.

О́kinishke qaraı, álemdik tájirıbede de ata-analardyń osyndaı nemquraıdylyǵy­na baılanysty dárigerler der kezinde kómek kórsete almaı qalatyn qaıǵyly oqı­ǵalar kezdesedi. Biz óz tarapy­myzdan joǵarydaǵydaı jaǵ­daılarǵa uqsas oqıǵalar týraly «Almaty balalary­nyń jutpaıtyny joq» degen aqpa­rat ázirlep, asqazan, ishek jol­darynan alynǵan bógde zat­tardyń «kolleksııasyn» da jarııalaǵan edik. Onyń ishin­de túıme, domalaq batareıadan bastap, oıynshyqtardyń usaq-túıek bólikteriniń neshe túri tabylady.

Bul turǵyda tıisti oryn­dar­dyń qyraǵy bolǵany, oıyn­­shyqtarǵa, jalpy ba­la­­larǵa arnalǵan taýar­lar­­dyń qaýipsizdigin baqy­laý­da ustaǵandary jón. Ja­qyn­­da arnaıy uıymdas­ty­­ryl­ǵan brıfıngte qala­lyq sa­nıtarlyq-epıde­mıo­­lo­gııalyq baqylaý depar­tamenti bas­shy­synyń orynbasary Gaýhar Qatkenova balalar buıym­daryna qoıylatyn ne­gizgi ta­laptar, tekserýlerdiń nátı­­jesi men kásipkerlerdiń ja­ýapkershiligi týraly má­limettermen bólisti. Maman­dar 2015 jyldan bas­tap ba­qylaý jumystary Keden oda­ǵynyń «Oıynshyqtar­dyń qa­ýipsizdigi týraly» teh­nıka­lyq reglamentiniń talaptary­na sáıkes júrgiziletinin, oǵan synaqtyq satyp alýlar men zerthanalyq zertteýler de kiretinin aıtady.

«Qaýipsiz oıynshyq – eń aldymen durys tańbalanǵan ónim. Taýarda óndirýshi týraly aqparat, qaı elde, qaı jastaǵy balaǵa arnalǵan, qoldanylǵan materıaldar men jasalǵan kúni anyq kórsetilýge tıis. Bul derekterdiń bolmaýy zań­buzýshylyq bolyp sanalady», deıdi G.Qatkenova.

О́tken jyly Almaty qala­synda qosymsha satyp alý ju­mystary aıasynda 108 oıyn­shyq úlgisi zerthanalyq tekserýge jiberilgende, ónimder­diń 53,7%-y tańbalaý talaptarymen sáıkespeıtindigi anyq­talǵan. Sondaı-aq baqy­laý is-sharalary barysynda kondıterlik ónimder de tekserilgen. Zertteýge alynǵan 86 ónim úlgisiniń 27,6%-y qaýip­sizdik pen tańbalaý jó­nin­degi tehnıkalyq reglamenttiń talaptaryna sáıkes kelmeıdi. Sondyqtan saýda sórelerinen sapa talaptarynyń údesinen shyǵa almaıtyn 1 tonnadaı azyq-túlik ónimderi joıyldy. Negizinen zııandylyǵy joǵary taǵamdyq qospalar, sút ónimderi men dámdeýishter tárkilendi.

«Talapqa saı kelmeıtin ónimder saýdadan shyǵary­lady. Kásipkerlerge qatys­ty ákimshilik sharalar qol­da­nylady. Bıyl 40 bız­nes nysany jaýapqa tarty­lyp, olarǵa salǵan aıyppul 13,9 mln teńgege jetti», dedi G.Qatkenova.

Sanıtarlyq-epıde­mıo­­­logııalyq baqylaý depar­ta­mentiniń ókilderi úsh jasqa deıingi balalarǵa arnalǵan oıynshyqtarǵa qosymsha shekteýler qoldanylatyndyǵyn atap ótti. Aıtalyq, mundaı oıynshyqtarǵa ylǵaldylyǵy 5%-dan joǵary jerde ulǵaıa­tyn tabıǵı teri, áınek, far­for, túkti rezeńke, toltyr­ǵyshtardy qoldanýǵa bolmaıdy. Oıynshyqtardyń qyry ótkir, usaq bólshekteri men bógde ıisi bolmaýǵa tıis.

Departament profılaktı­kalyq baqylaýdy tek kóshpeli tekserýler arqyly emes, sony­men qatar aqparattyq júıe­­ler­degi derekterdi tal­daý men sa­nı­tarlyq-epıde­mıo­logııalyq baqylaýǵa jatatyn ónim­­derdiń jarnamasyn ba­qy­­lap otyrý arqyly da júr­gizedi.

Zańsyzdyq anyqtalǵan jaǵ­daıda kásipkerler olardy joıýǵa mindetti. Talaptar oryndalmaǵan jaǵdaıda nysan profılaktıkalyq baqylaý tizimine engiziledi, tekserý barysynda zańbuzýshylyq qaıtalanatyn bolsa, onyń qyzmetin toqtatýdy kózdeıtin materıaldar sotqa joldanady. Saýda sórelerine sapamen úılespeıtin buıymdardy jibermeýge múddeli mekeme­ler Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi Tehnıkalyq ret­teý jáne metrologııa komı­tetiniń Almaty qalalyq de­par­­tamentine ónimniń sáı­kes­tigin rastaıtyn qujat­tar­­dyń (deklarasııalar, sertıfıkat­tar) kúshin toqtatý nemese ýaqytsha toqtatý týraly aq­pa­rattyq hattar joldaıdy. Iаǵnı kásipkerler bul qujat­tarsyz oıynshyqtardy sata almaıdy.

Mem­le­kettik baqylaý óz aldy­na, eń bastysy – ata-ana­nyń jaýap­kershiligi men qy­ra­­ǵy­­­­lyǵy. Osy oraı­da sanı­ta­rlyq-epıdemıo­logııalyq ba­­qylaý mekemeleri ata-ana­lar­ǵa oıynshyq satyp alýǵa jaýapkershilikpen qarap, muqııat bolýǵa keńes beredi.

ALMATY