Sıfrlyq medıa dáýirinde kontent qoǵamnyń aqparattyq keńistigin qalyptastyratyn basty resýrsqa aınaldy. Áleýmettik jelilerde trendke shyǵý búginde qalypty qubylys sanalady. Alaıda qazaqtildi kontenttiń halyqaralyq nemese keń aýdıtorııada tanymal trendter qataryna sırek enýi qoǵamda jıi talqylanatyn másele bolyp otyr. Bul qubylystyń túpki sebepteri tek tildik faktormen shektelmeı, medıa formattyń ereksheligi, aýdıtorııanyń minez-qulqy jáne platformalardyń algorıtmdik saıasaty sııaqty birqatar kúrdeli faktorǵa negizdeledi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qazaqstanda áleýmettik jelilerdi qoldaný deńgeıi joǵary. 2025 jyldyń basyndaǵy derekterge sáıkes, eldegi ınternet paıdalanýshylar sany 19,2 mıllıon adamǵa jetip, bul halyqtyń 92,9 paıyzyn qurady. Onyń ishinde 15,7 mıllıon adam, ıaǵnı 75,7 paıyzy áleýmettik jelilerdi turaqty qoldanady. Eń tanymal platformalar qatarynda WhatsApp, Instagram jáne TikTok bar. Ásirese, jastar aýdıtorııasy belsendi: olardyń 66,2 paıyzy áleýmettik jelilerde ýaqyt ótkizip, ártúrli kontentti tutynady. Bul kórsetkishter jelidegi belsendiliktiń joǵary ekenin ańǵartqanymen, qazaq tilindegi kontenttiń trendke yqpaly áli de tómen deńgeıde qalyp otyr. TikTok búginde Qazaqstandaǵy eń tanymal áleýmettik jelilerdiń birine aınaldy. Meta derekteri boıynsha 2025 jyly Instagram qoldanýshylarynyń sany 12,4 mıllıonǵa jetse, TikTok aýdıtorııasy odan da keń − platformany el turǵyndarynyń edáýir bóligi paıdalanady. Sońǵy jyldary TikTok qoldanýshylarynyń sany 14,1 mıllıonnan asqany aıtylyp júr, bul ony Qazaqstandaǵy eń iri áleýmettik jeli paıdalanýshy bazasyna ıe platformaǵa aınaldyrdy. Soǵan qaramastan, qazaq tilindegi kontenttiń bul alańdardaǵy úlesi men tanymaldyq kórsetkishi aǵylshyn jáne orys tilderindegi mazmunmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı tómen. Mundaı jaǵdaıǵa áser etetin negizgi sebepterdiń biri − tildik faktor. Qazaq tilindegi kontentti daıyndaý kúrdelirek ári kóp ýaqytty talap etedi. Medıa salasynda qazaq tiliniń leksıkalyq qory áli tolyq qalyptaspaǵan, al avtomattandyrylǵan aýdarma quraldarynyń sapasy jetkiliksiz. Bul kontent jasaýshylar úshin qosymsha qıyndyq týǵyzady.
Sonymen qatar format máselesi de aıryqsha ról atqarady. TikTok pen Instagram Reels sııaqty platformalar qysqa ári dınamıkalyq beıneformatty alǵa shyǵarady. Aýdıtorııa kóbine ınteraktıvti jáne emosııaǵa qurylǵan kontentke basymdyq beredi. Al tildik ereksheligi bar, aýdıtorııasy shekteýli qazaq tilindegi vıdeolar úshin trendke shyǵý múmkindigi odan ári azaıa túsedi, ásirese mundaı kontenttiń jalpy sany tómen bolǵan jaǵdaıda kezdesedi.
TikTok dáýirindegi jýrnalıstıka: Qysqa vıdeo qoǵamǵa ne berip jatyr?
Taǵy bir mańyzdy faktor − aýdıtorııanyń qyzyǵýshylyq profıli. Zertteýlerge sáıkes, jas paıdalanýshylar arasynda oıyn-saýyq jáne vırýstyq kontentke suranys joǵary. Máselen, ınteraktıvti mazmunǵa qyzyǵýshylyq 33,3 paıyzdy, jarnamalyq kontentke 25,7 paıyzdy, al vırýstyq vıdeolarǵa 14,8 paıyzdy quraıdy. Bul kórsetkishter qazaq tilindegi bilim berý, analıtıkalyq nemese mádenı kontenttiń keń kólemde trendke shyǵýyn shekteıtinin ańǵartady.
Áleýmettik jelilerdiń algorıtmdik júıesi de kontenttiń taralýyna tikeleı áser etedi. TikTok pen Instagram algorıtmderi kóbine aǵylshyn jáne orys tilderindegi mazmundy halyqaralyq aýdıtorııaǵa keńinen usynsa, qazaq tilindegi vıdeolar negizinen jergilikti qoldanýshylar sheńberinde qalady. Bul faktor qazaq kontentiniń jahandyq trendter qataryna qosylýyna aıtarlyqtaı kedergi keltiredi.
TikTok juldyzy Habı Leım óziniń JI-syńaryn 975 mıllıon dollarǵa satty
Sonymen birge qoǵamdyq medıa tutyný mádenıeti de mańyzdy ról atqarady. Qazaqtildi aýdıtorııa ınternette belsendi bolǵanymen, qazaqsha trendterdi izdeý men qoldaý deńgeıi áli de tómen. Sonyń saldarynan kóp jaǵdaıda tanymal trendter aǵylshyn nemese orys tilindegi kontent negizinde qalyptasady.
Meta Qazaqstan boıynsha salynatyn kontentpen jumys isteıtin qyzmetker izdep jatyr
Osy jaǵdaıdy ózgertý úshin qazaq tilindegi kontentti damytýda tek tildik resýrstardy jetildirý jetkiliksiz. Qysqa beıneformattardy, vızýaldy mazmundy jáne emosıonaldy, trendke beıim elementterdi tıimdi paıdalaný qajet. Qazaq tildi kontent jasaýshylar men medıa uıymdar ulttyq mádenıet pen tildi halyqaralyq aýdıtorııaǵa tanystyrý úshin ınnovasııalyq formattar men kreatıvti tásilderdi keńinen qoldanýy tıis. Qorytyndylaı kele, qazaqtildi kontenttiń sırek trendke shyǵýy − áleýmettik jáne tehnologııalyq faktorlardyń toǵysýynan týyndaıtyn kúrdeli qubylys. Bul máseleni sheshý tildik damýmen qatar, zamanaýı medıa formattardy tıimdi ıgerý arqyly ǵana múmkin.
Alýa MURATHANQYZY,
EUÝ stýdenti