Tolassyz shý, damylsyz qozǵalys, tynymsyz tehnıkalar. Mundaı oryndardan er adamdardy kórýge kóz úırengen. Aýyr ónerkásiptiń aty aıtyp turǵandaı, bul salada tabandy eńbek etý úshin bilektiń kúshi, júrektiń mysy kerek-aq. Biraq mundaı óndiris oshaqtarynda ónimdi qyzmet etip júrgen arýlarymyz da joq emes, dep jazady Egemen.kz.
Elimizdiń avtoónerkásip salasyndaǵy iri oıynshy – «Orbis Auto» kompanııasynda 2800-den astam adam jumys isteıdi. Onyń 40%-y – áıelder. Olar bıznestiń negizgi salalarynda – qarjy men býhgalterııadan bastap marketıng, HR, quqyqtyq qoldaý, taldaý jáne dılerlik jeli jumysyna deıingi salalarda qyzmet etedi.
«Biz áıelderdiń, ásirese basqarýshy jáne sarapshy laýazymdaryndaǵy úlesiniń turaqty túrde artyp kele jatqanyn kórip otyrmyz. Avtokólik ónerkásibi búginde tek tehnologııamen ǵana emes, basqarý, taldaý, qyzmet kórsetý, sıfrlyq úderister, tutynýshy tájirıbesimen de baılanysty. Qazir bul sala áıelderge kásibı jetistikke jetýdi qarastyratyn mańyzdy baǵytqa aınalyp keledi», deıdi kompanııanyń bas dırektory Dınara Ysqaqova.
8-naýryz – áıel taǵdyry týraly oılanatyn kún
Dınara Ysqaqovanyń ózi de avtoındýstrııa salasynda 20 jyldan astam ýaqyt eńbek etip keledi. Mansabyn resepshnde qarapaıym qyzmetker bolyp bastaǵan ol búginde bildeı bir kompanııanyń tizginin ustap otyr.
«Osy jolda túıgenim, bizdiń salada kásibılik, tártip pen jaýapkershilik árqashan mańyzdy. О́z áleýetin operasııalyq rólderden bastap basshylyq laýazymdarǵa deıin tabysty júzege asyryp kele jatqan áıelder sanynyń artyp kele jatqanyna shyn qýanamyn. Sondaı-aq atalǵan salada kásibı ósý múmkindikteri tek arta beretinine senimim mol», deıdi ol.
Al «Astana Motors» kompanııasyna tıesili «Nyundai Trans Kazakhstan» qyzmetkerleriniń 13%-y – áıelder, «Astana Motors Manufacturing Kazakhstan» zaýytynda olardyń úlesi 15%-dy quraıdy. Buryn zaýyttarda áıelder negizinen tehnıkalyq baqylaý (OTK) men logıstıka bóliminde jumys istese, bıylǵy eseppen olardyń úlesi shanaqty boıaý sehynyń jelilerinde birshama ósken. Kompanııa ókilderiniń aıtýynsha, atalǵan zaýyttar óz qyzmetkerlerine jumys ortasyna tez beıimdelýge, trenıngter ótkizýge jáne úzdiksiz biliktilikti arttyrýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Qurmetke bólengen ana: Lázzat Taımyrqyzynyń taǵylymǵa toly ǵumyry
«Kásiporyndardaǵy áıelderge arnalǵan jumys jaǵdaılary eńbek zańnamasynyń talaptary men eńbekti qorǵaý normalaryna sáıkes, sonyń ishinde zańnamalyq kepildikter men shekteýlerdi saqtaýmen qamtamasyz etiledi. Jumys oryndarynda zamanaýı jabdyqtar (manıpýlıatorlar, avtomattandyrylǵan jeliler) ornatylǵan, óz kezeginde bul aýyr fızıkalyq eńbekti azaıtady, kez-kelgen adamǵa jumysty qoljetimdi etedi. Kompanııada erler men áıelderge teń múmkindikter berilgen», deıdi kompanııa ókilderi.
«Nyundai Trans Kazakhstan» zaýytynyń qyzmetkeri Aısulý Akbarova 2022 jyly jumysqa ornalasqan. Iri óndiris orny ashylǵanyn estigen ol túıindemesin joldap, shanaqtardy boıaý sehyna syrlaýshy (malıar) bolyp qabyldanǵan. Bilikti maman birneshe jyl ónimdi eńbek etip, ózin kórsete bildi. Búginde Aısulý Akbarova – sehtyń germetızasııalaý ýchaskesiniń brıgadıri.
«Alǵash zaýytqa kelgen kúni iri óndiris ornynyń aýqymyn kórip, azdap qobaljý boldy. Bir jaǵynan, mundaı salada kóbine er azamattar eńbek etedi degen taptaýryn bar. Biraq ýaqyt óte kele qyzyǵýshylyǵym qorqynyshymnan basym túsip, jumysqa tez beıimdeldim. Balalyq shaǵymnan tehnıkaǵa qyzyǵamyn. Ákem aýylda uzaq jyl mehanızator, bas mehanık bolyp eńbek etti. Sonyń qasynda júrip óskendikten, turmystaǵy usaq-túıek tehnıkalardy ózim jóndeı beretinmin. Sondyqtan óndiristegi jumys maǵan asa tańsyq bolǵan joq», deıdi maman.
Zaýytta avtokólik daıyn ónimge aınalýy úshin úsh negizgi kezeńnen ótedi. Aldymen shanaqty dánekerleý, boıaý, sodan soń jınaqtaý jumysy júrgiziledi. Aısulý Akbarova osy úderistiń boıaý kezeńindegi ýchaskede jumys isteıdi. Qaramaǵynda 15 adam bar. Kún saıyn jumysshylardyń jaǵdaıyn baqylap, qaýipsizdik talaptarynyń saqtalýyn, jumystyń sapaly ári kedergisiz júrýin qadaǵalaıdy.
«Alǵashynda jaqyndarym bul jumysty tańdaǵanyma alańdaǵany ras. Aýyr ónerkásip bolǵandyqtan kóbine er adamdar eńbek etetin orta ǵoı. Biraq men óz tańdaýymdy túsindirgennen keıin otbasym qoldaý bildirdi. Keıde túngi aýysymda jumys istep, issaparlarǵa shyǵýǵa týra keledi. Jaqyndarymnyń járdeminsiz mundaı isti atqara almas edim. Qazir olardyń senimi men qoldaýy – men úshin úlken kúsh. Meni jumysqa shabyttandyratyn eń basty nárse – balalarymnyń bolashaǵy. Sonymen qatar zaýyttaǵy qoldaý men múmkindikter de úlken motıvasııa beredi. Eńbegimizdiń baǵalanyp, túrli marapattar men áleýmettik qoldaý kórsetilýi adamdy jigerlendiredi», deıdi A.Akbarova.
Qaısar qyz nátıjeli jumysynyń arqasynda byltyr Astanada ótken О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń is-sharasynda Memleket basshysynyń Jarlyǵymen «Eren eńbegi úshin» medalin keýdesine taǵypty.
«Bul – men úshin úlken qurmet. Eń bastysy, óz mamandyǵymdy jańylmaı taptym. Byltyr Prezıdent jarııalaǵan Jumysshy mamandyqtary jyly ári qaraı áleýetimdi arttyrýǵa zor septigin tıgizdi. Keıde kóshede ózimizdiń zaýytta shyǵarylǵan avtokólikterdi kórgende boıymdy erekshe sezim bıleıdi. Sol kóliktiń jasalýyna ózińniń de úlesiń bar ekenin seziný – úlken maqtanysh ári shabyt», deıdi ol.
Al avtoónerkásiptegi iri kásiporynnyń biri – «Allur» zaýytynda keıingi bes jylda áıelder sany 40% artqan. Onda 841 áıel eńbek etedi. Bul – jalpy qyzmetkerler sanynyń 21%-y. Názik jandylar óndiristik sehtarda, zerthanalarda, qurastyrý jelilerinde, sondaı-aq ákimshilik jáne basqarý bólimderinde jumys istep, kásiporyn qyzmetiniń túrli baǵyttaryna belsendi atsalysyp keledi. Áıel qyzmetkerlerdiń áleýmettik jaǵdaıyna da erekshe kóńil bólingen. Balalary bar qyzmetkerlerge ıkemdi jumys kestesi qarastyrylǵan. Kásiporynda kásibı jáne tulǵalyq damýǵa baǵyttalǵan túrli baǵdarlamalar bar. 2013 jyldan beri Korporatıvtik ýnıversıtet, korporatıvtik psıhologııa ortalyǵy jáne kóshbasshylyqty damytý baǵdarlamalary jumys isteıdi. Bul bastamalar qyzmetkerlerdiń jańa quzyretterdi meńgerýine, kásibı turǵydan ósýine jol ashady.
Ǵalym áıelder akademık Náılá Bazanova atyndaǵy qurmet belgisimen marapattaldy
Búginde temir tulpar tizgindegen, tipti taksı qyzmetinde júrgen arýlardy kórsek tańǵalmaıtyn boldyq. Al alpaýyt ken ornynda alyp tehnıkany baǵyndyrǵan kelesi keıipkerimizge tańdaı qaǵýǵa týra keledi. Tarıhy taksımen bastalǵan qostanaılyq Lıýbov Babashevanyń eńbek joly qazir «Hitachi-EH 4000» júk kóligimen jalǵasty. Ol – «Qashar keninde» mundaı aýyr kólikti tizgindegen alǵashqy áıel. Buǵan deıin ol «Rýdnyı Vodokanal» JShS-de sorǵy qondyrǵylarynyń mashınısi bolyp jumys istegen.
«Birde taksı qyzmetinde júrgenimde bir jolaýshydan kútpegen usynys aldym. Ol kásiporyndaǵy avtokólik sehynyń basshysy eken. Kólikti uqypty júrgizetinimdi ańǵaryp, júk kóligin júrgizýge degen nıetimdi surady. Osylaısha, meniń erekshe kásibı jolym bastaldy. Alǵashynda maǵan óndiris qyzmetkerlerin tasýǵa «Chevrolet Niva» avtokóligi berilgen. Keıin «KamAZ-33081» kóligine aýystym. Rýdnyı korporatıvtik ýnıversıtetinde «Hitachi-EH 3500» jáne «Hitachi-EH 4000» aýyr júk kótergishterin úırendim», deıdi L.Babasheva.
Kenish tabanyndaǵy rýdany 42 «Hitachi-EH 4000» arnaıy júktasyǵysh tehnıkasy syrtqa shyǵarady. Bir tıegende 220 tonna júkti joǵaryǵa erkin alyp shyǵatyn qýatty tehnıkanyń birin Lıýbov Babasheva júrgizedi.
«Meniń jumysymda eń bastysy ólshemdi seziný jáne muqııattylyq. Sondaı-aq ózińe, óz kúshińe degen senimniń bolýy mańyzdy. Aýyr júk kóliginiń salmaǵy 220 tonna, bıiktigi 7 metr, eni 9 metr. Basqarý basynda qıyn bolǵanymen, qazir erkin júrgizemin. Kólikte elektrodınamıkalyq tejeý júıesi, krýızdik baqylaý qondyrǵysy bar. Bastysy, qaýipsizdik erejelerin qatań saqtap júrseń bolǵany», deıdi ol.
Qaısar arýǵa qarap, Qostanaı ólkesinen shyqqan Sosıalıstik Eńbek Eri Kámshat Dónenbaevanyń esimi eriksiz eske túsedi. Lıýbov Babasheva da sol qazaqtyń dańqty ári tuńǵysh áıel-mehanızatorynyń jolyn jalǵap, izin basyp kele jatqandaı kórindi.
Keıipkerlerdiń eńbek joly aýyr ónerkásiptiń áıelderge de jat emes ekenin aıqyn kórsetedi. Olar basqarý, tehnologııalyq úderis, óndiristik baqylaý baǵyttarynda kásibı biliktiligin tanytyp keledi. Bul eńbek naryǵynda mamanǵa qoıylatyn talaptyń basqa sıpatqa emes, tájirıbe men jaýapkershilikke negizdeletinin anyq ańǵartady.