Memlekettiń Ata zańyna ózgerister engizý máselesi árqashan keń qoǵamdyq qyzyǵýshylyq týdyrady. Sebebi ol memlekettik qurylymnyń negizgi qaǵıdattaryna áser etedi. Alaıda konstıtýsııalyq reformalar eshqashan kezdeısoq paıda bolmaıdy. Olar tek qoǵam ınstıtýsıonaldy jańartýdy qajet etetin transformasııaǵa muqtaj bolǵan kezde oryn alady. Qazaqstandaǵy konstıtýsııalyq reforma boıynsha aldaǵy referendýmdy osy turǵyda qarastyrýǵa bolady.
Sońǵy jyldary qazaqstandyq qoǵamnyń áleýmettik qurylymy, ekonomıkalyq basymdyqtary jáne azamattardyń suranystary eleýli ózgeristerge ushyrady. Sandyq ekonomıkanyń damýy, azamattyq qoǵamnyń róliniń kúsheıýi, jumyspen qamtý sıpatynyń ózgerýi, syrtqy saıası synaqtar – bunyń barlyǵy qazirgi saıası ınstıtýttardyń jumys isteýine jańa talaptar qoıady jáne jańa ınstıtýttardy qurý máselesin kóteredi.
Konstıtýsııa, óz kezeginde, negizgi normatıvtik akt retinde tek qoǵamnyń qundylyqtary men qaǵıdattaryn bekitýge ǵana emes, sonymen qatar jańa jaǵdaılarda júıeniń tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etýge arnalǵan. Eger normalar naqty tájirıbemen sáıkes kelmeı qalsa, olardy túzetý qajettiligi týyndaıdy.
Usynylyp otyrǵan ózgerister jınalǵan ınstıtýsıonaldyq teńgerimsizdikterge jaýap retinde qarastyrylýy múmkin, sebebi kez kelgen saıası prosesti osyndaı teńgerimsizdikter qatań súıemeldeıdi. Qoldanystaǵy ınstıtýttar júıeniń ishindegi jáne syrtyndaǵy týyndaıtyn synaqtarǵa laıyqty túrde jaýap bere almaıtyn jaǵdaılarda olardy jańartý jáne túzetý qajet bolady. Osy kontekste memleket Ata zańdy jańartý, onyń ishinde memlekettik qundylyqtardy, qaǵıdattardy jáne uzaq merzimdi damý baǵytyn bekitý máselesi týyndaıdy, bul júıeniń tutastyǵy men ómirsheńdigin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
«Kazkat» zaýytynyń qyzmetkerleri konstıtýsııalyq reformany qoldady
Sonymen qatar mańyzdysy – Qazaqstan Respýblıkasynyń alǵashqy Konstıtýsııasynda jarııalanǵan demokratııalyq memlekettik negizder saqtalatynyn erekshe atap ótý kerek. Táýelsizdik, bıliktiń bólinýi, adamnyń quqyqtary men bostandyqtary qaǵıdattary konstıtýsııalyq qurylymnyń negizin quraıdy. Munda modeldi ózgertý týraly emes, ony jańa shynaıylyqqa beıimdep túzetý máselesi qozǵalyp otyr. Konstıtýsııalyq reforma bul jaǵdaıda úzilý emes, evolıýsııa quraly retinde qyzmet atqarady.
Referendým: Taıaý Shyǵys elderindegi ýchaskeler ýaqytsha jumys istemeıdi
Osylaısha, konstıtýsııalyq reforma boıynsha referendým – formaldy rásim emes, qoǵamdyq kelisimniń jańartylýynyń mehanızmi. О́zgerister memlekettik júıeni ózgerip otyrǵan jaǵdaılarǵa beıimdeýge degen umtylysty kórsetedi, sonymen birge negizgi demokratııalyq qaǵıdattardy saqtaýdy qamtamasyz etedi. Uzaq merzimdi perspektıvada mundaı qadamdar memlekettiń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa jáne basqarýdyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Olga QALDYBAEVA,
Prezıdent janyndaǵy QSZI
Qoǵamdyq pikirdi zertteý bóliminiń
bas sarapshysy