Jańa Konstıtýsııa jobasy boıynsha ótken respýblıkalyq referendým nátıjeleri qoǵamnyń usynylǵan reformalar baǵytyn keńinen qoldaıtynyn jáne azamattardyń ulttyq deńgeıdegi sheshimder qabyldaýǵa belsendi qatysýǵa daıyn ekenin kórsetti. Bul týraly Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýtynyń saıası saraptama departamenti basshysynyń orynbasary Ádilhan Ǵadelshıev aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Jańa Konstıtýsııa jobasy boıynsha ótken respýblıkalyq referendým usynylǵan ózgeristerdiń senimdi qoldaý tapqanyn kórsetti. Referendýmnyń ortalyq komıssııasynyń qorytyndy derekterine sáıkes, jańa Konstıtýsııany qatysýshylardyń 87,15%-y qoldady, al daýys berýge qatysý deńgeıi 73,12%-dy qurady. Bul kórsetkishter eki mańyzdy qorytyndy jasaýǵa múmkindik beredi. Birinshisi – usynylǵan reformalar baǵyty qoǵam tarapynan keń qoldaý tapqanyn bildiredi. Ekinshisi – azamattardyń ulttyq deńgeıdegi sheshimderdi qabyldaýǵa jeke qatysýǵa joǵary daıyn ekenin kórsetedi.
Daýys berý kúniniń atmosferasy da erekshe nazar aýdartady. Kóptegen óńirlerde saılaý ýchaskeleri belsendi ári jaǵymdy ortada jumys istedi. Ýchaskeler mańynda jármeńkeler, konserttik baǵdarlamalar men qoǵamdyq aksııalar uıymdastyryldy. Mundaı ashyq qoǵamdyq orta azamattardyń ózderin ortaq iske qatysýshy retinde sezinýin kúsheıtip, qoǵamdaǵy shynaıy birlikti kórsetti.
Qoldaýdyń joǵary deńgeıin tek qazirgi naýqanmen ǵana túsindirýge bolmaıdy. Bul qoǵamdaǵy tereńirek áleýmettik úmitterdiń kórinisi boldy. Jańa Konstıtýsııa jobasy kóptegen azamattar tarapynan saıası jáne quqyqtyq júıeni jańartýdy usynatyn, biraq memlekettiń turaqtylyǵyn saqtaıtyn qujat retinde qabyldandy. Qoǵam úshin bul óte mańyzdy faktor boldy. Syrtqy turaqsyzdyq jaǵdaıynda jáne ishki jańǵyrý suranysy kúsheıgen kezeńde dál osyndaı – evolıýsııalyq, ınstıtýsıonaldyq turǵydan rásimdelgen jáne búkilhalyqtyq daýys berý arqyly zańdastyrylǵan ózgerister formaty suranysqa ıe boldy.
Sonymen qatar qujattyń mazmundyq bóligi de mańyzdy ról atqardy. Qoǵamdyq qabyldaýda jańa Konstıtýsııa birneshe mańyzdy baǵytty biriktirdi. Olar – adam jáne onyń quqyqtaryna basymdyq berý, adamı kapıtaldy damytý, eńbek pen otbasy qundylyqtaryn qoldaý, bilim men ǵylymdy damytý, ekologııalyq jaýapkershilikti arttyrý, qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtý jáne azamattardyń qatysýynyń jańa ınstıtýttarynyń rólin kúsheıtý. Iаǵnı, áńgime tek ókilettikterdi qaıta bólý nemese Negizgi zańǵa tehnıkalyq túzetýler engizý týraly ǵana emes, memleket úshin jańartylǵan qundylyqtyq negiz qalyptastyrý týraly boldy. Dál osy faktor joǵary qoǵamdyq jáne saıası qoldaýdy qamtamasyz etti.
73,12% deńgeıindegi qatysý kórsetkishi de erekshe nazarǵa laıyq. Bul azamattardyń kópshiligi úshin referendým formaldy rásim retinde qabyldanbaǵanyn kórsetedi. Jańa Konstıtýsııa máselesi qoǵamǵa túsinikti, mańyzdy ári qatysýǵa yntalandyratyn taqyryp boldy. Muny qoǵamnyń mańyzdy sheshim qabyldaý sátindegi joǵary saıası belsendiliginiń belgisi retinde qarastyrýǵa bolady.
Baıqaýshylar: Referendým barysynda zańbuzýshylyqtar tirkelgen joq
Árıne, keıbir óńirlerde elektoraldyq belsendiliktiń tómendeý elementteri saqtalǵany baıqalady. Alaıda jalpy nátıjeler boıynsha olardyń úlesi azshylyq deńgeıinde qalyp, jalpy kóriniske áser etken joq.
Osylaısha, referendým nátıjeleri jańa Konstıtýsııaǵa degen joǵary qoldaýdy ǵana emes, sonymen qatar qoǵamdaǵy keń aýqymdy kóńil kúıdi de kórsetedi. Olar Qazaqstanda saıası júıeni jańartýǵa degen qoǵamdyq suranystyń jappaı sıpatqa ıe ekenin ańǵartty.