Almaty oblysynda Memleket basshysynyń «Zań men tártip» qaǵıdasynyń aıasynda «Ádiletti qoǵam: jastar tańdaýy» taqyrybynda aýqymdy forým ótti. Taǵylymdy is-shara jas urpaqtyń quqyqtyq saýatyn arttyryp, zańǵa qurmet mádenıetin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Forýmdy óńirlik polısııa departamentiniń esirtki quqyqbuzýshylyqtarynyń aldyn alý jónindegi keńesi men jastar resýrstyq ortalyǵy birlesip uıymdastyrdy.
Oblystaǵy 500-den asa jastyń basyn qosqan is-shara barysynda quqyqtyq mádenıetti arttyrý, zańbuzýshylyqtardyń aldyn alý, kıberqylmys, esirtki qylmysy, qarjylyq alaıaqtyq sekildi ózekti máseleler keńinen talqylandy. Qatysýshylar qoǵamdaǵy tártip pen qaýipsizdikti nyǵaıtý joldary týraly pikir almasty.
Forým aıasynda Eńbekshiqazaq aýdany ákiminiń orynbasary Erbolat Sarabekov, Jastar resýrstyq ortalyǵynyń jetekshisi Maqsat Keneshev, oblystyq esirtkige qarsy kúres departamentiniń qyzmetkeri, podpolkovnık Altyn Esbolsynqyzy, kıberqylmysqa qarsy kúres bóliminiń qyzmetkeri, polısııa maıory Álibek Arlanuly, sondaı-aq ekonomıkalyq qaýipsizdik taqyrybynda Merýert Erkinqyzy sóz sóılep, atalǵan qylmys túrleriniń kóbeıýine baılanysty jastardy quqyqtyq saýatty bolýǵa shaqyrdy.
«Internet alaıaqtyǵynyń aldyn alý maqsatynda profılaktıkalyq is-sharalar mektepterde, meshitterde, eńbek ujymdarynda jáne halyq kóp jınalatyn oryndarda ótkizilip, turǵyndarǵa sıfrlyq saýatty arttyrý boıynsha túsindirý jumysy júrgizilip keledi. Sonymen qatar ınternet jelisindegi jalǵan saıttardy anyqtaý maqsatynda monıtorıng jasalyp, olardy buǵattaý, jedel-izdestirý is-sharalary qabyldanady. Nátıjesinde, ótken jyldyń osy merzimimen salystyrǵanda, ınternet jelisi arqyly jasalatyn qylmystardyń sany birshama tómendegeni baıqaldy. Dese de, alaıaqtyqtyń ósýine jáne ádisteriniń kúrdelenýine ınternet keńistiginde jasandy ıntellektiniń qarqyndy damýy negizgi faktor retinde áser etip jatyr», dedi Álibek Arlanuly.
Ol jyl basynan beri ınternettegi alaıaqtyqqa qatysty 20 derektiń tirkelgenin atap ótti. Sondaı-aq «dropper» uǵymyna toqtalyp, ózine tıesili bank kartasyn belgisiz tulǵaǵa paıdalanýǵa berý nemese óziniń bank kartasy arqyly aqsha aýdarymdaryn júrgizýge kómek kórsetkeni úshin zańdy jaýapkershilikke tartylatynyn túsindirdi. Zańǵa sáıkes dropperge aıyppul salýdan bastap, 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵanyn atap ótti.
Al oblystyq esirtkige qarsy kúres departamentiniń qyzmetkeri Altyn Esbolsynqyzy búginde psıhotroptyq zattardyń zańsyz aınalymyna jasóspirimder men stýdentterdiń tartylýy alańdatarlyq jaıt ekenin aıtty. Ol ótken jyldyń qorytyndysynda óńirde 223 esirtki qylmysy anyqtalǵanyn, onyń ishinde 71-i nashaqorlyq zattaryn satý bolsa, 23-i esirtkini asa iri kólemde saqtaý deregi ekenin málimdedi. Zańsyz aınalymnan 10 tonna 756 kg 586 g nashaqorlyq zattar alynyp tastalǵan. О́kinishtisi, byltyr esirtki quraldaryn zańsyz ótkizýge qatysy bar 4 kámeletke tolmaǵandardyń ustalýy erekshe alańdaýshylyq týdyrsa, jyl basynan beri Qarasaı aýdanynda esirtki zattaryn jasyrý arqyly taratýmen aınalysqan kolledjdiń kámeletke tolmaǵan stýdenti ustalǵanyn ataı otyryp, nashaqorlyqtyń adam ómirine tıgizer orasan zalaly týraly túsindirip ótti.
Polısııa podpolkovnıgi Altyn Esbolsynqyzy ásirese býyny qatpaǵan jas pen oń-solyn tanyp úlgermegen jasóspirimniń psıhotroptyq zattardy zańsyz taratýǵa jıi urynyp qalatynyna alańdaýshylyq bildirdi.
Sondaı-aq spıkerler jastardyń quqyqtyq sanasyn arttyrý, ınternet qaýipsizdigi, qarjylyq saýattylyq, zııandy ádetterdiń aldyn alý baǵytynda naqty mysaldar keltirip, ómirlik tájirıbelerimen bólisti. Jastar tarapynan qoıylǵan saýaldarǵa jan-jaqty jaýap berip, ashyq dıalog alańyn qalyptastyrdy.
Qoǵamdaǵy tártip pen qaýipsizdik eń aldymen zańdy bilýden bastalady. Ásirese jastar arasynda quqyqtyq mádenıetti qalyptastyrý ýaqyt talaby ekeni aıryqsha ataldy. Zańdy bilý jaýapkershilikpen qatar ár azamattyń óz quqyǵyn qorǵaı otyryp, bolashaǵyna senimdi qadam jasaýynyń kepili ekeni basa aıtyldy.
Forým barysynda «Zań men tártip» taqyrybynda uıymdastyrylǵan sýret kórmesi ótip, jas sýretshiler óz shyǵarmalary arqyly ádiletti qoǵam beınesin kórsetti. Úzdik týyndy avtorlary arnaıy Alǵyshatpen jáne syılyqtarmen marapattaldy.
Mazmuny tereń is-shara aıasynda kınolog mamandar esirtkige qarsy kúres basqarmasynyń arnaıy qyzmettik ıtteriniń nashaqorlardy quryqtaý kezindegi is-áreketterin sahnalyq kórsetilim arqyly tanystyrdy. Bul kórinis jastardyń erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy.
Almaty oblysy