Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Nurtóre Júsip «Jasóspirimder men jastardyń reprodýktıvti densaýlyǵy» atty V halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııaǵa qatysyp, sóz sóıledi. Senator qaralyp otyrǵan máseleniń qoǵamdyq densaýlyq saqtaý júıesinde mańyzdylyǵyn atap ótip, onyń demografııalyq damý men adam kapıtaly sapasynyń áserine toqtaldy.
«Jasóspirimdik jáne bozbala shaq – bul tek fızıkalyq densaýlyqtyń ǵana emes, sonymen birge qundylyqtardyń, minez-qulyq úlgileriniń, óz bolashaǵyna degen jaýapty kózqarastyń qalyptasatyn kezeńi. Dál osy kezeńde reprodýktıvti minez-qulyqtyń negizi qalanady, ol keıinnen keleshek urpaqtyń densaýlyq deńgeıin aıqyndaıdy. Sonymen qatar qazirgi zamanǵy syn-qaterlerdiń barǵan saıyn kúrdelenip bara jatqanyn túsinemiz. Olardyń qatarynda jynystyq ómirdiń erte bastalýy, aqparattandyrý deńgeıiniń jetkiliksizdigi, jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalardyń taralýy jáne jastardyń psıhoemosıonaldyq ál-aýqaty máseleleri bar. Sıfrlyq ortanyń, áleýmettik jelilerdiń áseri men aqparattyń qoljetimdiligi, onyń ishinde árdaıym shynaıy ári qaýipsiz bola bermeıtin derekterdiń mańyzy erekshe bolyp otyr», dedi Nurtóre Júsip.
Elimizde jasóspirimder men jastardyń reprodýktıvti densaýlyǵyn qorǵaý máselelerine basymdyq beriletini de bólek atap ótildi.
«Búginde medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek júıesin nyǵaıtýǵa, ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý qyzmetterin damytýǵa, sondaı-aq jastarǵa arnalǵan profılaktıkalyq jáne bilim berý baǵdarlamalaryn engizýge baǵyttalǵan keshendi saıasat iske asyrylyp jatyr. Mańyzdy baǵyttardyń biri – jastardyń densaýlyq ortalyqtaryn damytý, olar dostyq jáne qupııa jaǵdaıda konsýltasııalyq, dıagnostıkalyq jáne profılaktıkalyq kómekke qoljetimdilikti qamtamasyz etedi. Mundaı ortalyqtar jasóspirimder men jastardyń densaýlyq saqtaý júıesine degen senimin qalyptastyrýda negizgi ról atqarady. Aǵartý jumysy men reprodýktıvti densaýlyqqa jaýapty kózqarasty qalyptastyrý máselelerine erekshe kóńil bólinip otyr. Bilim berý mekemelerinde densaýlyq týraly bilim deńgeıin arttyrýǵa, aýrýlardyń aldyn alýǵa jáne salamatty ómir saltyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalar júzege asyrylýda», dedi senator.
Budan bólek, Nurtóre Júsip osy saladaǵy zańnamany jetildirý boıynsha júrgizilip jatqan jumysqa toqtaldy.
«Densaýlyq saqtaý salasynda jastardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa, sapaly medısınalyq qyzmetterge qoljetimdilikti qamtamasyz etýge, sondaı-aq vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy kúsheıtýge baǵyttalǵan sharalar engizilip jatyr. Sonymen qatar 2025 jyldyń sońynda Parlament qabyldaǵan medısına qyzmetkerlerin zorlyq-zombylyq áreketterinen qorǵaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy zańdy da atap ótkim keledi. Bul – ýaqtyly ári ómirdiń ózi talap etken qajetti sheshim. Kún saıyn dárigerler, medbıkeler jáne barlyq medısınalyq personal azamattarymyzdyń ómiri men densaýlyǵyn saqtap, aldyńǵy shepte júredi. Olardyń eńbegi joǵary kásibılikti ǵana emes, sonymen birge úlken janqııarlyqty talap etedi. Alaıda ókinishke qaraı, dárigerlerge qatysty agressııa jaǵdaıy áli de kezdesedi. Qabyldanǵan zań mundaı quqyq buzýshylyqqa jaýapkershilik sharalaryn kúsheıtedi, zorlyq-zombylyqqa múldem tózbeýshilikti qalyptastyrady, eń bastysy, ózin adamdarǵa qyzmet etýge arnaǵan jandardyń qorǵalýyn qamtamasyz etedi. Ortaq mindetimiz – tek zań normalaryn saqtaý emes, qoǵamda medısına qyzmetkerlerine degen qurmetti kózqarasty qalyptastyrý dep sanaımyn. Bizge qamqorlyq jasaıtyndarǵa qamqor bolý – memlekettiń kemeldigi men izgiliginiń kórsetkishi», dep túıindedi Nurtóre Júsip.