Daǵdarys ortalyqtarynda problemalar bar
Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly Zańǵa sáıkes, búgingi tańda elimizde psıhologııalyq jáne fızıkalyq jábirleý qaterin tóndiretin qolaısyz otbasylyq-turmystyq qarym-qatynastar sebebinen aýyr ómirlik jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qorǵaýǵa baǵyttalǵan quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq sharalar keshenin júzege asyrý maqsatynda on Daǵdarys ortalyǵy jumys isteýde. Turmystyq zorlyq-zombylyq saldarynan ómirlik qıyn jaǵdaıǵa ushyraǵan áıelder men olardyń kámeletke tolmaǵan balalaryna memleket tarapynan keshendi áleýmettik-ońaltý kómegin kórsetý Daǵdarys ortalyqtary qyzmetiniń negizgi maqsaty bolyp tabylady. Sonymen qatar, qazirgi tańda Daǵdarys ortalyqtarynyń jumys isteýi boıynsha standarttar, reglament, erejeler jáne ózge de uıymdastyrý sharalary joqtyń qasy. Osy oraıda, olar óz qyzmet erekshelikterinde kómek suraǵan jandarǵa sýbektilik ózgeshelikter men qajettilikterdi kózdemeıtin medısınalyq-áleýmettik mekemelerdiń arnaýly áleýmettik qyzmetter usyný tártibin basshylyqqa alýǵa májbúr. Mysaly, júkti áıelderge jáne emizetin balasy bar áıelderge arnalǵan tamaqtaný, jańa týǵan balalardy gıgıenalyq jabdyqtarmen qamtamasyz etý normalary jáne taǵy da basqalar. Mindetti normatıv keshenderiniń joqtyǵy saldarynan Daǵdarys ortalyqtary kóptegen problemalarǵa tap bolady. Máselen, kóp jaǵdaıda kómek suraǵan azamattardyń kýálandyratyn qujattary bolmaıdy, turǵylyqty jeri boıynsha tirkelmeıdi, sondaı-aq, qujattardy qaıta qalpyna keltirý, jumysqa ornalastyrý, mektepke deıingi bilim berý, medısınalyq uıymdarǵa ornalastyrý boıynsha sharalar keshenin jáne arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetýdiń kepildendirilgen kólemin usyný kezinde qıyn jaǵdaıǵa ákeletin qolaısyz materıaldyq, fızıkalyq, psıhologııalyq-emosııalyq jaǵdaılar kezdesedi. Osyǵan oraı Úkimet ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattarǵa memleket tarapynan barynsha tolyq jáne ýaqtyly kómek kórsetý maqsatynda standarttardy ázirleýdi jedeldetse, sonymen qatar, áleýmettik qorǵaý, jumysqa ornalastyrý, jumyspen qamtý, densaýlyq saqtaý, bilim berý salalary boıynsha memlekettik organdardyń quzyreti men úılesimdiligin retteıtin qoldanystaǵy zańnamaǵa tıisti ózgerister engizse, kómekke muqtaj adamdar úshin úlken saýapty is atqarar edi. Maıra AISINA, Májilis depýtaty.Qazaqstanda kásipkerlerge barlyq jaǵdaı jasalǵan
Májilistiń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetinde ótken Seıitsultan Áıimbetovtiń jetekshiligindegi keńeıtilgen otyrysta «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde orta jáne shaǵyn kásipkerlik sýbektilerin qoldaýdyń memlekettik sharalary» taqyryby talqylandy, dep habarlady Májilistiń baspasóz qyzmeti. Basqosýda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev baıandama jasady. «Sizderge «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha shaǵyn jáne orta kásipkerlikti memlekettik qoldaý kórsetýdiń bolashaǵy jáne nátıjeleri týraly baıandaýǵa ruqsat etińizder. Búgin «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy kásipkerler arasynda tanymal jáne talap etiletin baǵdarlama ekeni ózderińizge belgili. Baǵdarlama aıasynda kásipkerlerdi sýbsıdııalaýǵa jáne ekinshi deńgeıli bankterdiń nesıeleri boıynsha olarǵa kepildeme berýge, ózderiniń jańa bıznes bastamalaryna grant alýyna, jetpeı turǵan ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdy salýyna, sonymen qatar, oqýǵa, shetelderde taǵylymdama alýǵa, servıstik qoldaý jáne mamandandyrylǵan konsaltıng arqyly biliktiligin arttyrý túrindegi qoldaý quraldaryn alýǵa múmkindikteri bar», dedi mınıstr. Sondaı-aq, ol baǵdarlamany iske asyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten buǵan deıin qanshama qarjy bólingenin, 2015 jylǵa 51,8 mlrd. teńge jáne daǵdarysqa qarsy shara retinde ShOB jobalaryna ınfraqurylym salý úshin Ulttyq qordan 10 mlrd. teńge bólingenin aıtty. Sonymen qatar, shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsetý arqyly qandaı nátıjelerge qol jetkizilgenin jiliktep berdi. «Búgingi kúnge baǵdarlama aıasynda qoldaýdyń barlyq sharalarymen 230 442 kásipker qamtylǵan, – dedi ol. – Qoldaý sharalaryn iske asyrý nátıjesinde 237 myńnan astam jumys oryndary quryldy jáne saqtaldy. Baǵdarlama aıasynda 2010 jyldan bastap oǵan qatysýshy kásipkerlermen 174,4 mlrd. teńge salyq tólenip, 2 503,3 mlrd. teńgege ónim óndirildi. Jalpy aıtsaq, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy tıimdi, óıtkeni, josparlanǵan kórsetkishter búgingi kúni oryndalyp otyr». Degenmen, baǵdarlamanyń qazirgiden de tıimdi iske asyrylýy ákimdikterdiń is-áreketterine baılanysty ekeni de atap kórsetildi. Sondaı-aq, mınıstr baǵdarlamany iske asyrý tıimdiligin arttyrý jáne quraldar men bıznesti memlekettik qoldaý tetikterin odan ári jandandyrý boıynsha jumystardy mınıstrlik ýaqtyly júzege asyratyndyǵyna senim bildirdi. Otyrysta «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ basqarmasynyń tóraıymy L.Ibragımova, Ulttyq kásipkerler palatasy basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary, basqarma múshesi N.Áltaev, Májilis depýtaty A.Perýashev sóz sóılep, depýtattardy atqarylyp jatqan jumystardan habardar etti. Komıtet otyrysyna qatysqan kásipkerler de sóz alyp, «Qazaqstanda búgin jaqsy jumys istemegende qashan isteımiz. Kásipkerlerge barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr», – dep osy múmkindikterdi týǵyzýǵa basshylyq jasap otyrǵan Elbasyna rızashylyqtaryn bildirdi.Arnaıy ýákildiń saparlary
Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty Qýanysh Sultanov Memleket basshysynyń arnaıy ýákili retinde Slovak Respýblıkasyna saparmen bardy. Sapar maqsaty 2017-2018 jyldary Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine Qazaqstannyń kandıdatýrasyn ilgeriletý, sondaı-aq, eki el arasyndaǵy parlamentaralyq ózara árekettestiktiń qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵyn talqylaý boldy. Sapar sheńberinde Q.Sultanovtyń Slovakııa Prezıdenti Ákimshiliginiń basshysy Iаn Shotpen, osy el Ulttyq Keńesi tóraǵasynyń orynbasary Mıroslav Chıjben jáne «Slovakııa – Qazaqstan, Belarýs, Moldova, Armenııa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan, Grýzııa» parlamenttik dostyq tobynyń basshysy Robert Madeımen kezdesýleri bolyp ótti. Iа.Shotpen bolǵan suhbat barysynda Q.Sultanov Slovak Respýblıkasynyń Prezıdenti Andreı Kıskanyń atyna 2016 jyly BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýynda Qazaqstannyń usynymyn qoldaý jónindegi Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Joldaýyn tabys etti. Taraptar ekijaqty qarym-qatynastardyń saıası jáne ekonomıkalyq salalarda damý bolashaǵyn talqyǵa saldy. Sonymen qatar, aımaqtyq jáne halyqaralyq saıasattyń ózekti máseleleri boıynsha ustanymdardyń uqsastyǵy atap kórsetilip, eki memleket arasyndaǵy áleýetti eskere otyryp, saýda jáne ınvestısııalyq yntymaqtastyqty jandandyrý qajettiligi basa aıtyldy. * * * Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty Qýanysh Sultanov Memleket basshysynyń arnaıy ýákili retinde Cheh Respýblıkasyna da saparmen bardy. Praga qalasyna sapary sheńberinde qazaqstandyq depýtattyń Chehııa Prezıdenti Mılosh Zemanmen jáne Chehııa Parlamenti Depýtattar palatasy tóraǵasynyń orynbasary Voıteh Fılıppen kezdesýleri ótti. Q.Sultanov M.Zemanǵa Qazaqstannyń kandıdatýrasyn 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine ilgeriletý jónindegi Elbasynyń Joldaýyn tapsyryp, cheh tarapyn aımaqtyq jáne halyqaralyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti nyǵaıtý, onyń ishinde ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne qarýsyzdaný salalaryna qosqan Qazaqstannyń úlesimen qatar, kópjaqty dıplomatııa salasyndaǵy elimizdiń belsendi qyzmeti týraly habardar etti. Chehııa Parlamenti Depýtattar palatasy tóraǵasynyń orynbasarymen suhbat barysynda taraptar Qazaqstan-Chehııa parlamentaralyq qatynastarynyń turaqtylyǵyn jáne eki eldiń parlamenttik delegasııasy ókilderi saparlarynyń jıiligin atap ótip, Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Áleýmettik-mádenı damý komıteti músheleriniń Cheh Respýblıkasyna saparynyń daıyndyǵyn talqylady. Sáýlebek BIRJAN.Senattaǵy anyqtamalyq tanystyrylym
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynda BUU Bosqyndar isteri jónindegi Joǵarǵy komıssar Basqarmasynyń (BJKB) Astanadaǵy О́kildigimen birlese ázirlengen «Azamattyǵy bar jáne azamattyǵy joq adamdar» anyqtamalyǵy tanystyryldy, dep habarlady osy palatanyń baspasóz qyzmeti. Anyqtamalyqtyń maqsaty – halyqaralyq quqyqtyń, atap aıtqanda, 1954 jylǵy Apatrıdter mártebesi týraly konvensııanyń qorǵaýynda júrgen azamattyǵy joq adamdardyń quqyqtary men mindetteri, sondaı-aq, azamattyǵy bolmaýynyń negizgi sebepteri týraly áńgimeleý. Tusaýkeserdi asha kelip, Senattyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Ikram Adyrbekov qazirgi kezdegi azamattyq berý, bermeý jáne joǵaltý jónindegi halyqaralyq zańdar júıesine qaramastan, búkil álemde mıllıondaǵan adam azamattyǵy bolmaı ómir súrýge májbúr ekenin atap ótti. BUU BJKB málimetteri boıynsha, búkil álemde eń az degende azamattyǵy joq 10 mıllıondaı adam bar kórinedi. Azamattyǵy bolmaý bilim alýǵa, dárigerlik qyzmetke, zańdy jumysqa ornalasýǵa, erkin júrip-turýǵa qol jetkize almaı, bolashaǵy belgisiz, erteńgi kúnge degen senimsiz ómir keshý degendi bildiredi. Sonda da azamattyǵy joqtyqtyń jáne jańa jaǵdaılardyń paıda bolýynyń aldyn alý máselelerin sheshýde Ortalyq Azııa elderi belsendi qyzmet etip keledi. Sondaı mysaldardyń biri 2014 jylǵy naýryzda BUU BJKB men Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń arasyndaǵy Yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylýyn aıtýǵa bolady. Bul eldegi adamdardyń azamattyǵy bolmaýynyń aldyn alý jónindegi Qazaqstannyń tabysty qyzmetin qamtamasyz etýge arnalǵan tyǵyz yntymaqtastyqqa negiz bolady. «Azamattyǵy bolmaý máselelerin sheshý jónindegi Qazaqstannyń jetistikteri halyqaralyq deńgeıde moıyndaldy. Kelesi qadam – azamattyǵy bolmaýdyń aldyn alý, quqyqtyq reformalar arqyly onyń paıda bolýynyń túpki sebepterin joıý», dep atap ótti BUU BJKB Aımaqtyq ókili jáne Ortalyq Azııadaǵy Aımaqtyq úılestirýshisi Bernard Doıl. Sharany qorytyndylaı kelip, Ikram Adyrbekov qazirgi kezde bul máseleni sheshýde sapaly turǵyda jańa qadam qajettigin atap ótti. Bul adamdardyń azamattyǵy joq bolýyna qatysty máselelerdi sheshýdiń tıimdi ádisterin ázirleý, ıaǵnı halyqaralyq quqyqtardyń qorytyndysy men álemdik qoǵamdastyqtaǵy elderdiń ulttyq zańnamalaryndaǵy quqyqtyq alshaqtyqtardy joıý bolyp tabylady.Fotokúndelik
Sýretti túsirgen Erlan OMAROV.