Túrkistan qalasynda jaýyn-shashyndy jasandy kóbeıtý jobasy iske qosyldy. Qazaqstan bul baǵyttaǵy tehnologııany tájirıbede qoldanǵan aımaqtaǵy alǵashqy el atanyp otyr. Sý tapshylyǵyn azaıtyp, egistik alqaptaryn sýmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan joba, ásirese, qýańshylyq jıi baıqalatyn ońtústik óńiri úshin mańyzdy bastama bolmaq.
Túrkistan oblysy – agrarlyq áleýeti joǵary óńir bolǵandyqtan egin alqaptaryn turaqty sýarý, sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný men zamanaýı tehnologııalardy engizý óte mańyzdy. Osy oraıda júzege asyryla bastaǵan joba sý qoımalaryn tolyqtyrý deńgeıin arttyrýǵa, elimizdiń ońtústigindegi aýyl sharýashylyǵy aýmaqtaryn sý resýrstarymen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Sondaı-aq oblystaǵy jalpy kólemi 911 myń gektardan asatyn egistik jerlerge áser etetin qurǵaqshylyq pen sý tapshylyǵynyń saldaryn azaıtýǵa arnalǵan. Respýblıkadaǵy sýarmaly jerlerdiń tórtten bir bóligi, ıaǵnı 575 myń gektar jer – Túrkistan oblysyna tıesili. Sondyqtan sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný – óńir úshin strategııalyq mańyzdy mindet.
Jobany iske qosý rásimine qatysqan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıevtiń málimdeýinshe, Qazaqstan klımattyq ornyqtylyqtyń jańa júıesin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan praktıkalyq qadam jasap jatyr. «Biz úshin bul – ǵylymǵa, halyqaralyq seriktestikke jáne sıfrlyq tehnologııalarǵa negizdelgen zamanaýı klımattyq ınfraqurylymdy qalyptastyrýdyń bastaýy. Joba álemdik jetekshi sarapshylarmen birlese júzege asyrylýda jáne tehnologııalar transferi men otandyq mamandardy daıarlaýdyń negizin qalaıdy», dedi J.Mádıev. Osy oraıda Túrkistan oblysynyń mamandaryn aýa raıyn modıfıkasııalaý tehnologııalaryna oqytýdy yntymaqtastyq aıasynda BAÁ Ulttyq meteorologııa ortalyǵynyń mamandary júrgizip jatqanyn aıta ketelik. Olardyń qatarynda meteorologter, ushqyshtar, ınjenerler men salalyq mamandar bar. Sonymen qatar tehnologııany elimizdiń basqa óńirlerinde keńeıtý múmkindigi qarastyrylyp, otandyq klımattyq tehnologııalardy qalyptastyrýdyń irgeli negizi qalanyp otyr.
Saltanatty rásimde Túrkistan oblysynyń ákimi Nuralhan Kósherov jobanyń mańyzyna toqtaldy. «Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sý qaýipsizdigi men aýyl sharýashylyǵyn damytý máselesine árdaıym kóńil bólip keledi. Osy turǵyda Túrkistan oblysynyń mańyzy erekshe. Jahandyq klımattyń ózgerýi ońtústik óńirlerge óz áserin tıgizip otyr. Biz bul máseleni sheshý úshin sý únemdeý tehnologııalaryn qarqyndy engizip jatyrmyz. Keıingi úsh jylda 114 myń gektar jerdi zamanaýı júıege kóshirdik. Aldaǵy bes jylda qosymsha 250 myń gektarǵa jetkizýdi josparlap otyrmyz. Búgingi usynylyp otyrǵan jasandy jańbyr jaýǵyzý tehnologııasy – bolashaqqa baǵyttalǵan biregeı joba. Qazirdiń ózinde naqty ister atqaryldy. Shaharǵa 4 tonna ınnovasııalyq reagent jetkizildi. Arnaıy áýe kemesi alǵashqy tehnıkalyq ushý saparyn sátti oryndady. Jasandy jańbyr jaýǵyzý arqyly alqaptardy sýmen qamtamasyz etip, jaıylymdardyń ónimdiligin arttyramyz», dedi oblys ákimi.
Mamandar halyqaralyq baǵalaýlarǵa sáıkes, jasandy jańbyr shaqyrý tehnologııalary tabıǵı deńgeımen salystyrǵanda jaýyn-shashyn kólemin 10–20%-ǵa deıin arttyra alatynyn aıtyp otyr. Áleýetti ekonomıkalyq tıimdilik jylyna 35 mlrd teńgege deıin baǵalanady. Mundaı tehnologııalar Qytaı, AQSh, BAÁ, Fransııa jáne Saýd Arabııasynda belsendi túrde qoldanylyp keledi. Joba sýǵa suranysy joǵary aýdandarda, eń aldymen aýyl sharýashylyǵy aýmaqtarynda jergilikti deńgeıde júzege asyrylady. Jumys júrgiziletin aımaqtardy tańdaý meteorologııalyq qyzmet mamandary men profıldik memlekettik organdardyń qatysýymen aýa raıy jaǵdaıyn, ekologııalyq ahýaldy jáne sýǵa qajettilikti eskere otyryp júrgiziledi. Tehnologııanyń áser etý aýmaǵy jergilikti sıpatqa ıe jáne radıýsy 5 shaqyrymnan aspaıdy, sondaı-aq aýqymdy aýa raıy qubylystaryn qalyptastyrýmen baılanysty emes. Jumysty júrgizý úshin halyqaralyq tájirıbede qoldanylatyn tuz negizindegi reagentter paıdalanylady.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń málimetine qaraǵanda, jaýyn-shashyn tapshylyǵy ortalyqta jáne ońtústik-batysta, ıaǵnı Ulytaý, Aqtóbe oblystary, Qostanaı oblysynyń ońtústigi, Túrkistan oblysynyń soltústigi jáne Batys Qazaqstan óńiriniń ońtústik-shyǵysynda bolýy múmkin. Atalǵan jobanyń júzege asyryla bastaǵanynan habardar bolǵan óńir turǵyndary aýa raıyn modıfıkasııalaý jáne jaýyn-shashyndy jasandy túrde kóbeıtý salasynda kópjyldyq tájirıbesi bar BAÁ Ulttyq meteorologııa ortalyǵymen halyqaralyq yntymaqtastyq aıasynda júzege asyrylyp jatqan jumystyń oń nátıje beretininen úmitti.
Aıta ketelik, aldaǵy vegetasııa kezeńinde oblystyń Maqtaaral jáne Jetisaı aýdandary dıqandarynyń qajettiligi úshin memleketaralyq «Dostyq» kanaly arqyly sý berý josparlanyp otyr.
Túrkistan oblysy