Elimizde ishki eńbek mıgranttarynyń sany aıtarlyqtaı azaıdy. Eger 2025 jyldyń birinshi toqsanynda óz turǵylyqty jerinen tys jerde jumys isteıtin azamattar sany 506,8 myń adamdy qurasa, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 401 myń adamǵa deıin tómendegen. Iаǵnı, ishki eńbek mıgranttarynyń sany 20,9%-ǵa qysqarǵan, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, bul ózgeriske eń aldymen óz oblysy ishinde basqa qalada nemese aýylda jumys isteıtinderdiń azaıýy áser etken. Olardyń sany 36,5%-ǵa qysqaryp, 134,8 myń adam bolǵan. Al basqa óńirlerde vahtalyq ádispen eńbek etetinderdiń sany 176,2 myń adamdy qurap, 7,8%-ǵa tómendegen.
Qazaqstandaǵy barlyq ishki eńbek mıgranttarynyń 37,2%-y Almaty oblysynyń turǵyndary. Bul shamamen 149,3 myń adamdy quraıdy. Kósh basynda Almaty oblysy tursa, odan keıin Aqtóbe oblysy (36,7 myń adam) men Batys Qazaqstan oblysy (29,2 myń adam) ornalasqan. Mamandardyń pikirinshe, bul kórsetkishter atalǵan óńirlerde tabysy joǵary jumys oryndarynyń jetkiliksiz ekenin ańǵartady. Al jumys oryndary kóp ári jalaqysy joǵary Almaty men Astana qalalarynda basqa óńirlerge ketip jumys isteıtinder az. Ishki eńbek mıgrasııasyn eki túrge bólýge bolady: maıatnıktik jáne vahtalyq. Maıatnıktik mıgrasııa kezinde adamdar kún saıyn kórshiles eldi mekenge baryp jumys istep, keshke úılerine qaıtady. Mundaı qubylys iri aglomerasııalarǵa tán. Mysaly, Almaty oblysyndaǵy 127,1 myń eńbek mıgrantynyń 124,6 myńy nemese 98%-y Almaty qalasyna qatynap jumys isteıdi. Aqmola oblysynda da uqsas jaǵdaı qalyptasqan: eńbek mıgranttarynyń 93,4%-y Astanaǵa baryp eńbek etedi. Osyndaı úrdis Shymkent aglomerasııasynda da baıqalady.
Túrkııa Iran elinen keletin mıgranttardy qabyldaıdy
О́ńiraralyq eńbek kóshi-qony negizinen vahtalyq jumyspen baılanysty. Ásirese munaı-gaz jáne taý-ken óndirisi damyǵan aımaqtarda bul qubylys keń taralǵan. Máselen, Atyraý oblysyndaǵy iri óndiris oryndary ótken jyly Aqtóbe oblysynan kelgen 8,8 myńnan astam vahtalyq jumysshyny qabyldaǵan. Bul óńirdegi barlyq ishki eńbek mıgranttarynyń 90%-dan astamyn quraıdy. Sonymen qatar Atyraý kásiporyndaryna Batys Qazaqstan oblysynan da kóptegen jumysshylar keledi. Jalpy alǵanda, eńbek mıgranttary úshin eń tartymdy óńirler qatarynda Almaty, Astana jáne Atyraý oblysy bar. О́tken jyly Almatyda basqa óńirlerden kelgen 127,3 myń adam eńbek etken. Atyraý oblysyna 17,2 myń, al Astanaǵa 13,4 myń adam jumysqa barǵan. Kerisinshe, Túrkistan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary eńbek mıgranttary úshin eń az tartymdy óńirler qatarynda qalyp otyr. Negizgi donor-aımaqtardyń kóshin Almaty oblysy bastap tur. Bul óńirden basqa aımaqtarǵa jumys isteýge 127,1 myń adam ketken. Odan keıin Aqmola (10,8 myń adam), Aqtóbe (9,8 myń adam) jáne Jambyl (7,6 myń adam) oblystary ornalasqan
Jambyl oblysynda basqa óńirlerge jumysqa ketetinderdiń sany keletinderden 48 ese kóp. Al Túrkistan oblysynda bul aıyrmashylyq tipti 85 esege jetken. Kerisinshe, Qaraǵandy oblysynda eńbek mıgranttarynyń kelýi men ketýi shamalas: 2,1 myń adam ketse, 2,2 myń adam kelgen. Bul derekter Qazaqstandaǵy eńbek resýrstarynyń óńirler boıynsha birkelki bólinbegenin kórsetedi. Sarapshylar vahtalyq jumysshylar sanynyń azaıýyn eńbek naryǵyndaǵy ózgeristermen baılanystyrady. Hh.kz platformasynyń málimetine sáıkes, vahtalyq jumys usynatyn bos oryndar sany bir jyl ishinde shamamen 10%-ǵa qysqarǵan. 26 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha saıtta nebári 1,3 myńǵa jýyq osyndaı vakansııa tirkelgen. Eń úlken tómendeý dástúrli óndiristik salalarda baıqaldy. Munaı-gaz sektoryndaǵy vahtalyq vakansııalar sany 40%-ǵa azaıyp, 164-ten 100-ge túsken.
Qyrǵyzstan mıgranttardyń quqyǵyn buzǵany úshin Reseıdi sotqa berdi
Metallýrgııa jáne metall óńdeý salasynda bul kórsetkish eki esege jýyq tómendep, 153-ten 78-ge qysqarǵan. Energetıka salasynda da bos jumys oryndarynyń sany azaıǵan. Degenmen barlyq salada quldyraý baıqalmaıdy. Keıbir baǵyttarda ósim tirkelgen. Mysaly, HoReCa sektorynda (qonaqúı, meıramhana jáne meıramhana bıznesi) vahtalyq jumys oryndarynyń sany 66,7%-ǵa artqan. Sondaı-aq tasymal jáne logıstıka salasynda ósim 27,2%-dy, al óndiristik jabdyqtar sektorynda 11,1%-dy quraǵan. Osylaısha, Qazaqstandaǵy ishki eńbek mıgrasııasynyń azaıýy eńbek naryǵyndaǵy ózgeristermen jáne óńirler arasyndaǵy ekonomıkalyq aıyrmashylyqtarmen tyǵyz baılanysty bolyp otyr.
Janasyl ZAITIMHAN,
EUÝ stýdenti