Qurylystyń qajetin óteıtin kásiporyn

Eki jyl buryn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi iske qosqan bul keshen joǵary tehnologııalyq óndiristik áleýetimen ári sapaly gazobloktarymen naryq­taǵy suranysty tolyqqandy ótep tur. Bul joba zamanaýı ındýstrııalyq ınfraqurylym men bilikti kadr­lardyń tabysty úılesimi.

Elimizdiń qurylys ındýstrııa­syndaǵy mańyzdy sektorlardyń biri gazbeton bloktaryn óndirý salasy. «Uniton» kásipornynyń jumysyna júrgizilgen saraptama, salanyń tehnologııalyq jaǵynan qaryshtap damyp, mamandardyń biliktiligi artyp kele jatqanyn aıǵaqtaıdy. Bul zaýyttyń ónimin mamandar saraptap, otandyq óndiristiń áleýetin joǵary baǵalaǵany el ekonomıkasyna serpin bergeni anyq.

Elordanyń Indýstrııalyq par­kin­de ornalasqan óndiris oryndaryn aralaǵan adam elimizdegi óńdeý ónerkásibiniń keıingi jyldary qalaı ózgergenin birden ańǵarady. Bir kezderi shetelden tasymaldanatyn qurylys materıaldarynyń ornyna búginde ózimizde óndirilgen ónimder kelip jatyr. Sonyń biri – gazoblok shyǵaratyn «Uniton» zaýyty.

Bul kásiporynnyń ataýy qurylys salasyna qatysy bar mamandarǵa jaqsy tanys. Sebebi keıingi jyldary turǵyn úı men áleýmettik nysandar qurylysy qarqyn alǵan saıyn jeńil, jyly ári qoljetimdi qury­lys materıalyna suranys ta artty. Osy qajettilikti óteýge úles qosyp otyrǵan óndiris oryndarynyń biri – dál osy zaýyt.

Kásiporyn aýmaǵyna kirgen sát­ten óndiristiń qarqyny birden baıqalady. Munda jumys bir sátke de toqtamaıdy. Qum tıelgen júk kólikteri kelip jatyr, daıyn ónim tıegen tehnıkalar qurylys alańdary­na bet alady. Seh ishindegi alyp jabdyqtar da úzdiksiz qozǵalysta.

Zaýyttyń óndiris basshysy Iýrıı Velıkanovtyń aıtýynsha, joba bir­neshe jyldyq daıyndyqtan keıin iske qosylǵan.

«Zaýyt qurylysyn 2023 jy­ly bas­tadyq. Onyń aldyndaǵy joba­laý 2022 jyly júrgizildi. Ke­ıin Qytaıdan tehnologııalyq jab­dyq­tar jetkizilip, montaj jumysy atqaryldy. О́ndiris tolyq iske qosy­lyp, jumys bastaǵanymyzǵa bıyl eki jyl tolyp otyr», deıdi ol.

Búginde kásiporyn táýligine 500-550 tekshe metr ónim shyǵarady. Jumys tórt aýysymmen uıymdastyrylǵan. Ár aýysym 12 saǵatqa sozylady. Tórt brıgada kezekpen eńbek etedi. Mundaı júıe óndiris úderisiniń úzdiksiz júrýine múmkindik beredi.

Seh ishin aralaǵan kezde óndiristiń basym bóligi avtomattandyrylǵanyn ańǵarý qıyn emes. Bir buryshta qum arnaıy býnkerlerge tógilip jatsa, ekinshi jaǵynda kompıýter arqyly basqarylatyn qondyrǵylar qajetti qospalardy dál mólshermen aralas­tyrady. Adam qolynyń qatysýy azaıǵan saıyn ónim sapasynyń turaqtylyǵy arta túskeni baıqalady.

Munda gazoblok óndirýdiń barlyq kezeńi bir tizbekke biriktirilgen. Shıkizat qabyldaýdan bastap daıyn ónimdi qaptaýǵa deıingi jumys arnaıy baǵdarlamalar arqyly baqy­lanady. О́ndiris mamandarynyń aıtýynsha, qospalardyń quramy men tyǵyzdyǵy birneshe márte tekserýden ótedi. Aıtqandaı munda gazoblokqa qajet sement, gıps, qum taǵy basqa shıkizattyń bári otandyq ónim.

Qurylys salasynda ónim sapasy birinshi orynda turady. Ásirese qabyrǵa materıaldarynyń beriktigi men geometrııalyq dáldigi mańyzdy. О́ıtkeni birneshe mıllımetrlik aýytqýdyń ózi qurylys barysynda qosymsha shyǵynǵa ákelýi múmkin.

«Aydin yapi group» qurylys kompanııasynyń Qurylys qaýipsizdigi ınjeneri Mars Náshiruly gazo­bloktardyń sapasyna toqtalyp, onyń artyqshylyqtaryn atap ótti.

«Qazir «Uniton» zaýyty shyǵaratyn gazobloktardyń sapasyna qatysty kúmán joq. Injener retinde ónimniń geometrııalyq dáldigine erekshe mán beremin. Munda memlekettik standart talaptaryna saı mıllımetrlik dáldik saqtalady. Mundaı ma­­­­­­terıal qurylysshylardyń ju­my­syn jeńildetip qana qoımaı, ǵımarat sapasyn da kóteredi», deıdi maman.

Rasymen de qazirgi qurylys naryǵynda ýaqyt pen sapa negizgi ólshemge aınalǵan. Qabyrǵanyń tez qalanýy, eritindi shyǵynynyń azaıýy, ǵımarattyń jylýdy jaqsy ustaýy sekildi talaptar gazoblokqa degen suranysty arttyryp otyr.

Zaýyttaǵy taǵy bir nazar aýdarar­lyq másele – kadr daıarlaý júıesi. О́ndiris oryndary kóbeıgen saıyn bilikti maman tapshylyǵy jıi aıtylady. Al munda máseleni ózinshe sheshken.

«Bizge kelgen qyzmetkerlerdi ózi­miz oqytamyz. Arnaıy tájirıbeden ótkizetin júıemiz bar. Jańa adam úsh aılyq taǵylymdamadan ótedi. Mindetti túrde belgili bir oqý ornyn bitirý shart emes. Eń bastysy – jumys isteýge yntasy bolsa bolǵany, qalǵanyn óndiristiń ózinde úıretemiz», deıdi Iýrıı Velıkanov.

Aýysym sheberi Dáýlet Álıasov ta osy pikirdi qýattaıdy.

«Bul salada tájirıbe erekshe mańyzdy. Kásiporynnyń óz oqý júıesi qalyptasqan. Meniń ózim osy óndiriste uzaq jyldan beri eńbek etip kelemin. Qazir bir aýysymnyń jumysyn úılestiremin. Jastarǵa tájirıbe úıretip, óndiris mádenıetin qalyptastyrýǵa kóńil bólemiz», deıdi ol.

Shynynda, zaýyttaǵy jumysshy­lardyń áńgimesinen óndiristegi sabaqtastyq anyq seziledi. Biri jas maman bolsa, endi biri ondaǵan jyldyq tájirıbesi bar qyzmetker. Mundaı ortada óndiris mádenıeti de, kásibı jaýapkershilik te qalyptasady.

Kásiporynda eńbek jaǵdaıyna da kóńil bólingen. Ortasha jalaqy kólemi shamamen 400 myń teńgeni quraıdy. Qyzmetkerler tegin tamaq­pen qamtamasyz etiledi, arnaıy kólik­pen tasymaldanady. Munyń bári kadr turaqtylyǵyn saqtaýǵa yqpal etedi.

Keıingi jyldary elimiz qurylys materıaldaryn ishki naryqta kóbirek óndirýge basymdyq berip keledi. Sebebi turǵyn úı qurylysy kólemi ulǵaıyp, jańa mektepter, aýrýhanalar men óndiristik nysandar salynyp jatyr. Mundaı jaǵdaıda qurylys materıaldaryn syrttan tasy­maldaýǵa táýeldi bolý ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz.

Osy turǵydan alǵanda, Indýstrııa­lyq park aýmaǵyndaǵy «Uniton» zaýytynyń mańyzy aıqyn kórinedi. Munda tek gazoblok shyǵarylyp jatqan joq. Munda óndiris mádenıeti qalyptasyp, jańa mamandar tárbıe­lenip, otandyq óner­ká­siptiń naqty áleýeti kórinis taýyp otyr.

Zaýyt sehynan shyǵyp bara jat­qanda daıyn ónim tıelgen júk kólikteri nazar aýdartady. Birneshe kúnnen keıin bul bloktar jańa turǵyn úıdiń nemese áleýmettik nysannyń qabyrǵasyna aınalýy múmkin. Al onyń bastaýy dál osy jerden – Indýstrııalyq parktegi úzdiksiz jumys istep turǵan óndiris jelisinen bas­talady.