Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «EAEO aıasynda qazaq-qyrǵyz shekarasyndaǵy kedendik kedergilerdi alyp tastaý týraly» baspasóz máslıhaty ótti. Oǵan Qarjy mınıstrligi, Syrtqy ister mınıstrligi, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, Indýstrııalar jáne damý mınıstrligi, sondaı-aq, Ulttyq qaýipsizdik komıteti ókilderi qatysty.
Eske salsaq, osydan bir apta buryn ǵana Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy shekarada kedendik baqylaýlar alynǵan bolatyn. Iаǵnı, Qazaqstan Qyrǵyz Respýblıkasyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qosý týraly shartty ratıfıkasııalady. Qyrǵyz Respýblıkasy odaqqa qosylǵan kúnnen bastap onyń aýmaǵynda Keden odaǵynyń keden zańnamalaryn qosa alǵanda odaqtyń halyqaralyq sharttary kúshine endi. Qazirgi tańda odaq sheńberinde biryńǵaı kedendik retteý júzege asyryla bastady. Kedendik baqylaýdy jáne deklarasııalaýdy qoldanbaı-aq Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń aýmaqtary boıynsha taýarlardy erkin ótkizý qamtamasyz etilýde. Degenmen, bul shetelden keletin taýarlarǵa birden erkindik berildi degendi bildirmese kerek. Sebebi, Qyrǵyzstanǵa óz shekaralary arqyly odaqqa múshe emes shetelderden keletin taýarlar elimizge tym tekserýsiz ótip ketpeýi úshin áli de jumystar júrgizilip jatyr.
«Qyrǵyzstanmen aradaǵy ótkizý beketterinde tek kedendik jáne kóliktik baqylaý ǵana toqtatyldy. Bıylǵy sáýirdiń aıaǵynda EAEO-ǵa múshe memleketterdiń ókiletti organdary men Eýrazııalyq komıssııa tarapy sanıtarlyq-karantındik, veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq qadaǵalaýdy júzege asyrý boıynsha ahýaldy zerttedi. Zertteý qorytyndysy boıynsha Qyrǵyzstanǵa atalǵan qadaǵalaý túrlerin iske asyrýda biryńǵaı talaptardy oryndaý maqsatynda keshendi sharalardy júrgizý usynyldy. 17-20 tamyz aralyǵynda atalǵan baqylaý túrlerin júrgizý turǵysynda Qyrǵyzstan aýmaǵynda qaıtalama zertteý júrgiziledi. Osy sharanyń qorytyndysy boıynsha oń nátıje shyǵarylsa, onda Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa keńesi atalǵan qadaǵalaý túrlerin doǵarýdyń datasyn aıqyndaýy tıis», dedi Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń basqarma basshysy Qaırat Maýbaev.
Al Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarııalyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıtetiniń tóraǵasy Saqtash Hasenovtiń aıtýynsha, bul baǵytta zańnamalyq bazaǵa, materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaýǵa jáne basqa da sharalarǵa baılanysty aýdıt qamtylmaq. S.Hasenov atalǵan kórshi memleketke tıisti tekserýler jasalǵanyna toqtalyp, barlyq úsh tekserý búginde qyrǵyzdardyń áli de bolsa qaýipsizdiktiń tıisti deńgeıin uıymdastyrýǵa daıyn emestigin kórsetkenin jetkizdi. «Iаǵnı, ótkizý beketterinde qajetti jabdyqtardyń bolmaýy, kóptegen indetter boıynsha jaǵymsyz jaǵdaıdyń qalyptasýy sekildi máseleler bar», dedi ol.
Bul oıdy Qarjy mınıstrliginiń ókili de quptady. «Qyrǵyzstan men Qytaı Xalyq Respýblıkasynyń arasynda eki avtomobıl ótý beketi bar. Qyrǵyz-qazaq ýchaskesindegi ótkizý pýnktterinde ornalasqan kedendik beketterdi taratýdan elimizge Qytaı taýarlary kóptep kirgiziledi dep oılamaımyn. Sáýir aıynda biz EAEO komıssııasy múshelerimen zertteý júrgizgen bolatynbyz. Sonda Qyrǵyz eliniń keden beketteri bizdikine qaraǵanda texnıkalyq qamtylýy tómen ekendigin anyqtadyq. Qazir Reseı 200 mln. jáne Qazaqstan 100 mln. dollar kóleminde Qyrǵyzstannyń keden beketterin jaraqtandyrýǵa kómek retinde aqsha bóldi», dedi Memlekettik kirister komıtetindegi basqarma basshysy Q.Maýbaev.
Budan ári sóz alǵan Investısııalar jáne damý mınıstrligi Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy Birjan Qaneshev óz kezeginde Qyrǵyz Respýblıkasy texnıkalyq reglamentter men EAEO aımaǵynda saqtalatyn qaýipsizdik sharalarynyń barlyǵyn saqtaý mindetin moıyndaryna alǵanyn atady. «Olar elderine kirgen taýarlardy arnaıy laboratorııalyq zertteýlerden ótkizip, sodan keıin ǵana EAEO-ǵa múshe elderdiń aımaǵyna aınalymǵa jibere alady. Ol úshin biz olardy texnıkalyq quraldarmen jabdyqtaýǵa kómektesemiz», dedi B.Qaneshev.
Qazaq-qyrǵyz shekarasy jaıynda sóz bolǵanda, avtokóliktiń alys-berisi aıtylmaı qalmasy anyq. Keshegi brıfıng barysynda da bul másele nazardan tys qalmady. Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń basqarma basshysy Qaırat Maýbaev jýrnalısterdiń saýalyna oraı Qyrǵyzstanǵa kirgen kólikterdi Qazaqstanda tirkeý úshin bul avtomobılder Eýro-4 sanatyna sáıkes kelýi kerektigin málim etti.
«2014 jylǵy 1 qańtarǵa deıin Qyrǵyzstanǵa kirgen jáne kedendik resimdeýden ótken kólik quraldary Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń barlyq aýmaǵynda erkin aınalysta júre alady. Bul kólik quraldary KO taýary bolyp esepteledi. Al 2015 jyldyń 1 qańtarynan keıin Qyrǵyzstanǵa kirgen kólikterdi Qazaqstanda paıdalaný úshin atalǵan elde tólengen kedendik bajdar men salyqtar kólemi jáne EAEO-ǵa tólenetin salyqtar men bajdardyń arasyndaǵy aıyrmashylyǵyn tólep qana erkin aınalysqa engizýge, ıaǵnı ony ishki ister organdarynda tirkeýge qoıýǵa bolady. Sonymen qatar, tirkeýge engizý úshin kólik tehnıkalyq talaptarǵa, Eýro-4 ekologııalyq sanatqa sáıkes kelýi qajet. Sol jaǵdaıda Qazaqstan azamattary osy eldiń kólik quraldaryn satyp alyp, óz menshigine tirkeı alady», dedi ol.
Onyń sózine qaraǵanda, 2014 jyldyń qańtarynan keıin Qyrǵyzstanǵa kirgen kólikter 2025 jyldan bastap qana EAEO-nyń barlyq aýmaǵynda erkin júre alady.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan».