Satyp alý quqyǵymen jaldaý – biregeı tásil

Memleket basshysy 2014 jylǵy 11 qarashadaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda baspana máselesine taǵy da jiti kóńil bóldi, turǵyn úı ınfraqurylymyn nyǵaıtý jóninde naqty tapsyrma berdi. Dálirek aıtqanda, jaldamaly turǵyn úı qurylysyna kózqarasty qaıta qaraýdy tapsyrǵan bolatyn. Barshamyzǵa málim, «Samuryq-Qazyna» jyljymaıtyn múlik qory baspanaly bolýdyń atalǵan tásilin alǵash ret daǵdarysqa qarsy baǵdarlamany iske asyrý kezinde synaqtan ótkizgen bolatyn. Osy baǵytta jumys júrgizgen alǵashqy kompanııa bolǵandyqtan, qordyń basqarma tóraǵasy Bolat PALYMBETOVTI sózge tartqan edik. – Bolat Ábilqasymuly, Pre­zıdent Joldaýynda aı­tyl­ǵan jaldamaly páter jaıly jańalyq eldi taǵy bir serpiltti. Daǵdarysqa qarsy baǵdarlamany alǵash ret iske asyrý kezinde osy tásil ózin ózi qanshalyqty aqtady? – Satyp alý quqyǵymen jaldaý tásili daǵdarysqa qarsy shara retinde dúnıege kelgenin bilesizder. Kezinde baspana máselesiniń osy sheshimin usynǵan bolatynbyz. Qazirge deıin de páter satýdyń osy tájirıbesi jaıly jaqsy pikirler estip kelemiz. Aıta ketetinim, el ishinde dál osy satyp alý quqyǵymen jaldaý tásiline qyzyǵýshylyq basym, sebebi, jaldaý merzimi aıaqtalǵan kezde páter jalgerdiń menshigine aýysady. Jaldamaly páter ıeleri­niń arasynda tólemge qabilet­siz­diginen buzylǵan bir de bir shart joq. – Al, «Qoljetimdi baspana-2020» baǵdarlamasy boıyn­sha satyp alý quqyǵymen jaldaý arqyly qansha páter ót­kizildi? – Búgingi kúni Jyljymaıtyn múlik qorynyń jelisi boıynsha Almaty, Aqtóbe, Taraz qalalary men Almaty oblysynda turǵyn úı qurylysynyń tórt jobasy paıdalanýǵa berildi. Bul – 3152 páter, onyń ishinde 2770 páter satyp alý quqyǵymen jaldaý arqyly ótkiziledi, 382 páter tikeleı satylady. 2014 jyly 1240 páter ótkizildi, sonyń ishinde 1179 páter satyp alý quqyǵymen jaldaý arqyly, al 61 páter satý arqyly ótkizildi. – 2014 jylǵy jáne 2015 jyl­ǵy qańtardaǵy páter baǵa­sy qandaı? – Satyp alý quqyǵymen jaldaý boı­ynsha Aqtóbe qalasynda 1 sh.m. aı saıynǵy jaldaý tólemi – 1289 tg., Taraz qalasy boıynsha – 1245 tg., Almaty qalasy mańynda – 1612 tg., Almaty qalasy boıyn­sha – 1687 tg., Astana qalasy boıyn­sha – 1612 teńge. Jaldaý tóleminiń mundaı mólsheri satyp alý quqyǵymen jal­­daýdyń búkil merziminde tu­raq­ty bolady jáne qunsyzdaný jaǵ­daıynda da ulǵaıtylmaıdy. Al, tikeleı satý boıynsha 1 sh.m. páter quny Taraz qala­sy boıynsha – 139 062 teńge, Aq­tó­be qalasy boıynsha – 143 987 teń­ge, Almaty qalasy boıynsha – 188 353 teńge, Almaty qala­sy mań­yn­da – 179 985 teńge jáne Astana qalasy boıynsha – 180 000 teńge. – Satyp alý quqyǵymen jal­daý jaıynda tolyǵyraq aı­typ ótseńiz. Páterdi qansha merzimge alýǵa bolady? – Páterlerdi ótkizý kezinde biz Úkimettiń qaýlysyn basshylyqqa alatynymyzdy taǵy bir es­terińizge sala keteıin, osyǵan sáıkes bizdiń páterler birinshi kezekte jergilikti atqarýshy organdarda kezekte turǵandar arasynda ótkiziledi. Iаǵnı Jyljymaıtyn múlik qory salǵan páterlerin ákimdikke tapsyrady, al ákimdik kezekte turǵandar arasynda osy páterlerge úmitker adamdardyń tizimin qalyptastyrady. Ákim­dikterde suranysqa ıe bolmaǵan páterler keleshekte bizdiń erejeler boıynsha ótkiziletin bolady. Aıtyp ótkenimdeı, páterdi satyp alý quqyǵymen jaldaý sharttaryn jasaý arqyly ót­kizýde bizdiń tájirıbemiz bar. Tolyǵyraq aıtsaq, shart jasal­ǵannan keıin úsh aılyq jaldaý tólemi mólsherinde kepildi jarna engizý kerek, ol jalgerdiń tólemderdi keshiktirmeýine kepil bolady. Satyp alý quqyǵymen jal­daý merzimi ishinde jalger páter qunynyń bir bóligin óteýge quqyly, bul rette jaldaý tólemi azaıý jaǵyna qaıta esepteledi. Jaldaý tólemderi teńgemen bekitiledi jáne AQSh dollary baǵamyna nemese qunsyzdanýǵa táýeldi bolmaıdy. Jyljymaıtyn múlik qory páterdi 15 jylǵa deıingi merzimge satyp alý quqyǵymen jaldaý arqyly alýdy usynady. Satyp alý quqyǵymen jaldaý kezinde tabysyńyzdy resmı rastaýyńyz qajet. Tabys KJTS (eń kóp jaldaý tóleminiń somasy) anyqtamasymen rastalady, jalger jáne onymen qosa ótinish berýshiler ony bankten ala alady. Tólemge qabilettilik jetkiliksiz bolǵan jaǵdaıda, satyp alý quqyǵymen jaldaý sharty jasalmaıdy. – 2015 jyly satyp alý qu­qy­ǵymen jaldaý arqyly ótki­ziletin qansha turǵyn úı salynbaq? – Eń aldymen esterińizge salyp óteıin, baǵdarlama boıynsha salynǵan «Samuryq-Qazyna» jyljymaıtyn múlik qory» AQ turǵyn úıleri eki tásilmen ótkiziledi: tikeleı satý arqyly jáne satyp alý quqyǵymen jaldaý arqyly. 2015 jyly 4210 páter ótkizý josparlanǵan, onyń ishinde 829 páter tikeleı satý arqyly, 3381 páter satyp alý quqyǵymen jaldaý arqyly ótkiziledi. – Baǵdarlama sheńberinde qor jelisi boıynsha kimder pá­ter ala alatynyn oqyr­man­darymyzǵa taǵy bir eskertip ótseńiz? – Bizdiń jeli boıynsha baǵ­darlamaǵa páter alynatyn óńirde baspanasy joq nemese turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartqysy keletin Qazaqstannyń tólemge qabiletti barlyq azamattary qatysa alady. Qaıtalap óteıin, bizdiń pá­ter­ler birinshi kezekte jergilikti atqarýshy organdarda kezekte turǵandar arasynda ótkiziledi. JAO-da suranysqa ıe bolmaǵan páterler ınternet arqyly ótki­ziledi. Bul jaǵdaıda, ótinimder Jyljymaıtyn múlik qorynyń resmı saıtynda qabyldanady. – Baǵdarlama sheńberinde qor jelisi boıynsha bólip tóleý nemese ıpoteka qarastyrylǵan ba? – Tikeleı satý arqyly ótki­ziletin páterlerdi ekinshi deń­geıli bankterden osy satyp aly­natyn páterdi kepilge qoı­yp, ıpotekalyq kredıtke alýǵa bo­lady. Jyljymaıtyn múlik qory «Qazaqstan turǵynúıqury­lys­jı­naqbanki» AQ-pen ynty­maq­tastyqta jumys isteıdi, bul bank Jyljymaıtyn múlik qorynan páter alýdy kredıtteýdiń arnaýly sharttaryn usynady. Al satyp alý quqyǵymen jaldaý kezinde páterdi jalǵa alatyn azamat tek jaldaý aqysyn ǵana tóleıdi, bul rette jaldaý tólemderi páterdi satyp alýǵa jumsalady, al shart aıaqtalǵan soń páter jalgerdiń menshigine aýysady. Sáıkesinshe sharttardy qazaqstandyqtar 15 jylǵa deıingi merzimge jasaı alady. Múmkindik bolsa, páterdi 3 jyldan keıin satyp alýǵa bolady. – Qor jelisi boıynsha baǵdarlama qandaı qalalarda iske asyrylyp jatyr? – Biz búkil Qazaqstan boıynsha jumys isteýge nıettimiz. Eger bizdiń iske qosylǵan jáne iske qosylatyn jobalardyń aý­maqtyq ornalasýyna kóz júgirt­seńiz, Jyljymaıtyn múlik qorynyń Qazaqstannyń kópte­gen óńirlerinde jumys istep jat­qanyn kóre alasyzdar. 2013-2014 jyldary Taraz, Aqtóbe, Almaty qalalarynda jáne Almaty oblysynda (Alma­ty qalasy mańynda) nysandar paıdalanýǵa berildi. 2015-2016 jyldary Astana, Almaty, Qaraǵandy, Shymkent, Qyzylorda, О́skemen, Aqtaý, Almaty qalalarynda jáne Al­maty oblysynda (Almaty qalasy mańynda) jańa nysandardy paıdalanýǵa berý kózdelgen. Áńgimelesken Saparbaı PARMANQULOV, «Egemen Qazaqstan».