Berekeniń bastaýy

  Zamanyńyz kóz ilespes jyldamdyqpen damyp, tehnologııa sát saıyn túrlenip otyrǵan myna kezeńde alańsyz júrýge bolmaıdy. Qonyshyńa qamshyńdy qystyryp, atqa bir jambastap otyryp, kókjıekke kóz salyp beıqam turatyn ýaqyt áldeqashan ótip ketken. Endigi jerde dáýir kóshine ilesip, órkenıettiń jalyna ólermendikpen jarmasyp, ábjil qımyldap, tez oılap, jyldam iske kóshpese, qalǵany bekershilik bolmaq. Onda da qur bozókpe bop júgirý emes, júıeli jumys jasap, qol jetken ıgilikti eldiń ońtaıyna qaraı paıdalanyp, memlekettiń odan ári damyp, jurttyń baraqatty ómir súrýi úshin jaǵdaı jasaǵan lázim. Zamana jelin der shaǵynda baıqap, kóshtiń qalaı qaraı baǵyt alsa adas­paıtynyn aldyn ala biletin Elbasy osydan bes jyl buryn ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn aldymyzǵa usyndy. Sodan beri el boıynsha qanshama zaýyt salyndy, fab­rıkalar jumysqa qosyldy, jańa jumys oryndary ashyldy. Eldiń eńsesi tikteldi. Jurttyń jumysy júrdi. Memleket mereılene tústi. Mundaı jalpyhalyqtyq baǵdarlamanyń oryndalýyna Qyzylorda oblysy da aıryqsha úles qosyp keledi. Ne isteldi? 2010-2014 jyldar aralyǵynda údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy elimizdiń barlyq óńirlerinde úlken belsendilikpen iske asty. Osy baǵdar­lamanyń negizinde ındýstrııalandyrý kartasy jasaldy. Osylaısha, ekono­mıkanyń túrli salasynda kóptegen jańa óndiris oryndary men jumys oryndary ashylyp, salyq jınaý bazasy keńeıip, birneshe kásiporyndar jańǵyrtý men qaıta jaraqtandyrýdan ótti. Osy rette, atalǵan memlekettik baǵdar­lamany iske asyrýdyń birinshi besjyldyǵy boıynsha Qyzylorda oblysynda atqarylǵan jumysqa toqtalsaq. 2014 jyl qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda oblysta jalpy quny 189,9 mıllıard teńge quraıtyn 26 joba qolǵa alyndy. Atalǵan jobalar tolyq iske asqanda qosymsha 3054 adam jumyspen qamtylmaq. Osy 26 jobanyń 25-i óńirlik qartaǵa kiredi. Jobalardyń jalpy quny 137,7 mıllıard teńge. Al respýblıkalyq karta esebinen jasalatyn qalǵan bir jobaǵa 52,1 mıllıard teńge jumsalmaq. Ol – Qyzylorda qalasynda qýattylyǵy jylyna 197 100 tonna tabaqsha shyny shyǵarý jáne óńdeý zaýyty qurylysy. Bolashaqta munda 300 adam jumyspen qamtylmaq. Endi óńirlik ındýstrııalandyrý kartasyna engen 25 jobanyń ishinde 2010-2014 jyldary quny 82,0 mıllıard teńgege baǵalanǵan 17 nysan iske qosyldy. Nátıjesinde myńǵa jýyq jańa jumys orny ashyldy. Reti kelip turǵanda olardyń birne­sheýin atap óteıik. Birinshi, Qyzylorda qalasynda «Hýa Iý Internasıonal Qyzylorda» JShS «Hımııalyq reagentter óndirisiniń kólemin ulǵaıtý» jobasyn iske asyrdy. Quny – 500 mıllıon teńge turady. 24 adam turaqty jumyspen qamtyldy. Jylyna 2,0 myń tonna ónim shyǵara alady. Maqsaty – jumys jasap turǵan hımııalyq reagentter óndirisin ulǵaıtý. Atalǵan kompanııa óndiretin hımııalyq reagentter munaı qubyrlarynyń shirýin, korrozııaǵa ushyraýyn, qaq turýyn tómendetip, paıdalaný merzimin uzartady. Sonymen qatar, «Hýa Iý Internasıonal Qyzylorda» JShS aımaqta hımııa reagentterin óndiretin birden-bir jalǵyz kompanııa. Joba negizinen qoldanystaǵy hımııalyq reagentter óndirisin keńeıtýge baǵyttalyp, 2014 jylǵy qańtar aıynda iske qosyldy. Jer astynan munaımen birge shyǵa­tyn sý quramynda kóptegen bakterııalar bar. Atap aıtqanda, sýlfatred, saprofıt jáne temir bakterııalary. Bular sýdy lastap qana qoımaı, munaı qubyrlaryn merziminen buryn korrozııaǵa ushyratady. Al «Hýa Iý Internasıonal Qyzylorda» JShS óndiretin hımııa reagentteri osyndaı bakterııalardy joıýǵa baǵyttalǵan. Kásiporyn 5 túrli hımııalyq reagent shyǵarady. Búginde hımııalyq reagentterdi satý boıynsha «SNPS Aıdan munaı» jáne «PetroQazaqstanQumkólResorsız» sekildi kompanııalarmen kelisimge kelgen. Byltyr 2003,5 tonna hımııalyq reagentter óndirilip, jospar 125,2 paıyzǵa oryndalǵan. Ekinshi, «Aral tuz» aksıonerlik qoǵamy «Tehnıkalyq jáne as tuzyn óndi­rý» óndirisin jańǵyrtý jobasyn iske qosty. Joba quny – 1,5 mıllıard teńgeni quraıdy. Degenmen, jumys barysynda qosymsha 0,6 mıllıard teńge qarjy jumsaldy. Osylaısha, búgingi kúni jobaǵa salynǵan jalpy ınvestısııa kólemi 2,1 mıllıard teńgeni qurap otyr. Jańa zaýyt iske qosylǵanǵa deıin kásiporyn jylyna 120,0 myń tonna tuz óńdep shyǵarǵan. Onyń ishinde 80,0 myń tonna as tuzy jáne 40,0 myń tonna tehnıkalyq tuz óndirgen. Endi jańa zaýyt jumys isteı bastaǵannan soń ónim kúrt kóbeıdi. Qazir 213,0 myń tonnadan astam ónim shyǵarady. Bul óndiris qýattylyǵy 2 esege artty degen sóz. Onyń ishinde 147,0 myń tonna as tuzy jáne 66,0 myń tonna tehnıkalyq tuz shyǵarylady. Joba boıynsha – 343 jańa jumys ornyn qurý kózdelgen. Onyń ishinde 134 adam jańa zaýytta jumyspen qamtylǵan. Jalpy alǵanda «Aral tuz» AQ pen jańa zaýytta jumys jasaıtyn adamdardy qosa eseptegende barlyǵy 800-ge jýyq adam jumys istep jatyr. Onyń 95 paıyzy jergilikti turǵyndar. Osy zaýyttyń arqasynda jergilikti halyq jumys izdep basqa jaqqa sabylmaıtyn boldy. Ispanııada tuz óndirýden álemdegi kóshbasshy kompanııa bar. «Construcciones Mecanicas J.SERRA, S.A.» degen. «Aral tuz» óziniń jańa zaýytyna osy kompanııa qural-jabdyqtaryn ákep ornatty. Búginde Aralda óndirilgen tuz TMD elderinde, ásirese, Reseı naryǵynda asa zor suranysqa ıe. Úshinshi, «Bıs grýpp» JShS «Mııa tamyryn óńdeý zaýytyn ashý jáne mııany ósirý» jobasyn qolǵa aldy. Nysan 2014 jylǵy 28 jeltoqsanda iske qosyldy. Jospar boıynsha 2015 jyly ashylýy kerek edi. Kompanııanyń jedel qımyldaýynyń arqasynda joba merziminen buryn paıdalanýǵa berildi. Aıtpaqshy, bul jobaǵa Qytaıdyń «Borıhýnda» kompanııasy da qatysyp, qarjynyń 30 paıyzyn tólegenin aıta keteıik. Al joba quny – 1,8 mıllıard teńge. Qýattylyǵy jylyna 1000 tonna mııa tamyrynyń ekstraty men 100 tonna glısırızınat monoammonııasyn óndirýge jetedi. Jańadan 156 adam turaqty jumysqa ornalasty. Al maýsymdyq kezeńderde 564 adamǵa deıin ulǵaıady. Atalǵan zaýyt alǵashqyda 3 túrli ónim shyǵarady. Olar: glısırrızın qyshqylynyń untaǵy, mııa tamyrynyń polısaharıdy, flavonoıdtar. Sońǵysy balalarǵa arnalǵan dári ekenin aıta keteıik. Sońǵy bes jylda oblysta buryn-sońdy bolmaǵan áleýmettik-ekono­mı­kalyq serpin paıda boldy. Oǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdar­lamanyń qosqan úlesi zor. Oblysta atqa­rylǵan barlyq jobany qulaǵynan tizip shyǵý mindet emes shyǵar. Degenmen, joǵa­ryda aıtylǵan jobalardan bólek taǵy bir eki nysan týraly sóz etpesek bolmas. Byltyr Elbasynyń tikeleı qaty­sýy­men «Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń birinshi besjyldyǵynyń qorytyndysy» atty telekópir men kásipkerlik salasy­nyń úzdikterin anyqtaýǵa arnalǵan 3 baıqaýdyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótti. Mine, osy besjyldyqtyń qorytyndysynda Qyzylorda oblysynyń 2 kásiporny 2 baıqaý boıynsha jeńimpaz atandy. Birinshisi, «RZA» AQ. Ol Prezı­denttiń sapa salasyndaǵy jetistigi úshin beriletin «Altyn sapa» baıqaýynyń iri kásipkerlik sýbektisi retinde «Halyq tutynatyn taýarlar shyǵaratyn úzdik kásiporyn» nomınasııasyn jeńip aldy. Al ekinshisi, «QazGermunaı» BK» JShS. Bul kompanııa bıznestiń áleýmettik jaý­apkershiligi boıynsha beriletin «Paryz» konkýrsynyń «Gran-prı» ıe­geri atandy. Osynyń ózinen-aq bizdiń kásiporyndardyń jetken jetistikteri aıqyn kórinedi. Ne istelmek? Tolaıym tabystyń baryna kóz jetti. Aldaǵy ýaqytta ne atqarylmaq? Qandaı jetistikterge qol jetpek? Neni kózdep otyrmyz? Shamamyz qandaı? Endi osy taqylettes suraqtarǵa jaýap izdep kóreıik. Bıyldyń ózinde aımaq beker qarap otyrǵan joq. Osy jyldyń alǵashqy toqsanynda iske qosylǵan jobalar boıynsha barlyǵy – 3,4 mıllıard teńgeniń ónimi óndirildi. Al jalpy ónerkásip óniminiń kóleminde 161,9 mıllıard teńgeni qurady. Aımaqqa ákim bolyp kelgennen keıin Qyrymbek Kósherbaev oblys ekonomıkasyn ártaraptandyrý kerektigin aıtty. О́ıtkeni, munaı men gazǵa táýeldi ekonomıkanyń tizgini óz qolyńda bolmaıdy. Álemdik naryqta ekeýiniń baǵasy keshegideı kúrt tómendep ketkende, munaı men gazǵa táýeldi ekonomıkańyz shatqaıaqtap qalady. Sondyqtan, óńirdiń eńsesin tikteıtin basqa salalarǵa ba­­symdyq berý kerek boldy. Atap aıt­qanda, metallýrgııa salasyn damytýdy negizgi baǵyt retinde usyndy. Osy sebepti aımaq boıynsha aldaǵy ýaqytta ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy negizinde atqarylatyn negizgi jumystyń júıesi jasaldy. Osylaısha, óńdeýshi ónerkásiptiń metallýrgııa, hımııa, munaı-hımııa, mashına jasaý, materıaldar qurylysy, tamaq ónerkásibi sekildi 14 sektordan turatyn alty basym baǵyty tańdalyndy. Olar: qara metallýrgııa, túrli tústi metallýrgııa, munaı óńdeý, munaı-gaz hımııa, azyq-túlik ónimderiniń óndirisi, agrohımııa, ónerkásiptik hımııalyq zattar óndirisi, qozǵaltqysh jáne jabdyqtar bólshekterinen turatyn avtokóliktik quraldar óndirisi, elektrli mashınalar jáne elektr jabdyqtarynyń óndirisi, aýylsharýashylyq tehnıkalarynyń óndirisi, temirjol tehnıkalarynyń óndirisi, ken ónerkásibi jabdyqtary ján mashınalarynyń óndirisi, munaı óńdeý jáne munaı shyǵarýshy ónerkásipke arnalǵan mashınalar óndirisi; qurylys zattarynyń óndirisi sekildi salalar. Nátıjesinde óńirlik ındýstrııalandyrý kartasy jańa jobalarmen tolyqtyryldy. Iаǵnı, quny 6,3 mıllıard teńgeni quraıtyn 11 joba jańadan engizilip, 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan Qyzylorda oblysynyń óńirlik ındýs­trııalandyrý kartasy jasaqtaldy. Al Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasyna oblys boıynsha jalpy quny 139,2 mıllıard teńge quraıtyn 22 joba engi­zildi. Bul jobalar tolyqtaı iske asqanda 2178 jańa jumys orny ashylady. О́ńirlik karta boıynsha quny 87,1 mıllıard teńge quraıtyn 21 joba, respýblıkalyq karta negizinde atqaryla­tyn quny 52,1 mıllard teńgelik 1 joba bar. 2015 jyly alty joba naqty iske qosylady. Olardyń quny 1,3 mıllıard teńge. Jumys orny – 239 adam. Oqyrmanǵa naqty alty joba boıyn­sha derek bere keteıik. Birinshi, «Jan Araı Jem» JShS-niń qurama jem zaýyty. Quny – 375,9 mıllıon teńge. Jumys orny – 60 adam. Qýaty – táýligine 80 tonna qurama jem óndirý. Búginde zaýyt tolyqtaı iske qosylýǵa daıyn. Joba memleket pen jekemenshik áriptestik negizde iske asyrylýda. Aıtap aıtqanda, «Baıqońyr» ÁKK» UK» AQ úlesi – 49%. Iаǵnı, 137,2 mıllıon teńge. Bastapqyda, «Jan Araı» JShS-niń ınvestısııasy 142,8 mıllıon teńge bolǵan. Keıinnen qosymsha 95,9 mıllıon teńge quıǵan. Sonda barlyǵy 238,7 mıllıon teńge. Memlekettik qoldaý sharasy «Bız­nestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda jasaldy. Ol boıynsha syrt­qy ınjenerlik ınfraqurylymyn jasaq­taýǵa, ıaǵnı VL-10 kV elektr jelisin, sýmen jabdyqtaý, gazdandyrý jáne káriz júıesin jetkizýge respýblıkalyq bıýdjetten 156,1 mıllıon teńge berilip, tolyq ıgerilgen. Qurama jem – iri qara jáne ýaq malǵa arnalǵan. Kásiporyn qurama jemdi german tehnologııasy boıynsha óndiretin bolady. Qazirgi tańda qural-jabdyqtar tolyǵymen Qyzylorda qalasyna ákelingen. Sonymen qatar, germanııalyq mamandar qural-jabdyqqa tolyǵymen montajdaý jumystaryn júrgizetin bolady. Negizgi shıkizat kózi – kúrish, bıdaı, júgeri, saflor, kúnbaǵys jáne t.b daqyldar bolmaq. Ekinshi, «Maksıma logıstıks Qazaq­stan» JShS-niń keramıkalyq kirpish zaýyty. Quny – 300,0 mıllıon teńge. Jumys orny – 50 adam. Qýaty – 15,0 mıllıon dana. Búginde zaýyttyń qurylys jumystary júrgizilýde. Reseılik qural-jabdyq alynyp, ornatylǵan. Qurylys jumysyna 33 adam tartylǵan. Sondaı-aq, sazdy barlaý jumystaryn aıaqtaǵan. Endi sazdy óndirý jumystary bastaldy. Kenish Jezqazǵan – Qyzylorda avtojolynyń 42-shi shaqyrymynda ornalasqan, ıaǵnı Syrdarııa aýdanynda. Negizi osyǵan deıin 300,0 mıllıon teńgeden artyq ınvestısııa ıgerilgen. Úshinshi, «Azıash» JShS-niń «Send­vıch panel óndirisin uıymdastyrý» jobasy. Joba quny – 90,0 mıllıon teńge. Jańadan ashylatyn jumys ornynyń sany – 14. Qýattylyǵy – 135 myń shar­shy metr. Jeltoqsan aıynda iske qosy­lady dep josparlanǵan. Sendvıch-panel degenińiz qurylys talaptaryna saı keletin ınnovasııalyq materıal. Onyń erekshe qasıetteri: jylýdy jaqsy saqtaıdy, otqa tózimdi, uzaq ýaqytqa jaramdy, salmaǵy az, buzý-qurastyrý jumystary kezinde ýaqyt únem­deıdi, aýa jáne sý ótkizbeıdi. Bul qurylys materıaly úsh qabattan quralyp, eki qatty materıaldan jáne ortasy jylý saqtaıtyn jumsaq jabdyqtan turady. Joba iske qosylǵannan keıin Qyzylorda qalasyndaǵy qurylys salasynyń damýyna úles qosatyn bolady. Sendvıch-panel – kóbinese zaýyt ǵımarattaryn turǵyzýda, qoımalardy salýda paıdalanylady. Tórtinshi, «Toǵyz-Aralotyn» JShS-niń kúıdirilgen kirpish shyǵarý zaýyty. Joba quny – 30,8 mıllıon teńge. Jumys orny – 45 adam. Zaýyt Aral aýdanynda salynyp jatyr. Jylyna 4,0 mıllıon kirpish shyǵaratyn qaýqary bolady. Zaýyt iske qosylǵan jaǵdaıda Aral aýdanyndaǵy jurtshylyqty sapaly qurylys materıa­lymen qamtamasyz etetin bolady. Qysh turǵyn úı qury­lysyna paıdalanýǵa óte qolaıly, arzan ári sapaly. Ony túrli qurylys jumys­taryna paıdalana berýge bolady. Zaýyt­qa qajetti qural-jabdyqtar Qytaıdan ákelingen. Besinshi, «Adal sý» JShS-niń sý shyǵarý zaýyty. Joba quny – 418 mıllıon teńge. Zaýyt iske qosylǵanda 40 adam jumyspen qamtylady. Jylyna 27,7 mıllıon lıtr sý shyǵara alady. Iske qo­sylý merzimi 2015 jyldyń jeltoqsan aıy. Jobanyń negizgi maqsaty jańa za­manǵa saı ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldana otyryp, óndiristik kásip­oryndardyń ashylýy, jańa jumys oryndaryn qurý, sapaly jáne taza sý shyǵarý, aımaqtyń óndiris áleýetin keńeıtý bolyp tabylady. Búginde zaýyt úshin Qyzylorda qalasyndaǵy ındýstrııalyq aımaqtan bólingen 1 gektar jer alý úshin qujattary tapsyrylyp qoıǵan. Altynshy, «Kazenergosberejenıe» JShS-niń LED jaryqtandyrý quraldaryn shyǵarý zaýyty. Joba Jalaǵash aýdanynda iske asady. Jalpy quny – 98,3 mıllıon teńge, jumys orny – 30 adam. Qýaty – jylyna 31,2 myń dana. Iske qosylý merzimi osy jyldyń III toqsany. Zaýyt ónimin páterlerde, qoǵamdyq oryndar men ofıstik ǵımarattarda, kóshelerde, saıabaqtarda qoldanýǵa bolady. Naryqta úlken suranysqa ıe. Jalaǵash aýdanyndaǵy ındýstrııalyq aımaqtan 1 gektar jer alǵan. Qurylys jumystary bastalýda, qorshaýyn qor­shap, irgetasyn qalap, negizgi óndi­ristik korpýs turǵyzyldy, ishki jumystar júrgi­zilýde. Qurylys jumystaryna 15 adam tartylǵan. Jospar qandaı? Jasalǵan jumys pen aldaǵy ýaqytta naqty atqarylatyn sharýalardyń bir­sypyrasyn atadyq. Degenmen, munyń syrtynda da josparlanǵan tirlikter bar. Ol jumystar da aımaqty ındýstrııalandyrý barysyna tyń serpin berip, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna septigin tıgizedi. Osynyń ózinde Investısııalar jáne damý mınıstrligine jalpy quny 165,7 mıllıard teńge quraıtyn 4 joba respýblıkalyq ındýstrııalandyrý kartasyna qosý úshin joldandy. Onyń bireýi perspektıvaly joba retinde respýblıkalyq ındýstrııalandyrý kartasyna engizildi. Áńgimeni sodan bastaıyq. Ol «Taý-Ken Samuryq» AQ pen «Shalqııa Sınk» JShS birigip atqaratyn «Shalqııa» ken ornynda «Polımetall ken ornyn ónerkásiptik baıytý jáne ken-baıytý fabrıkasynyń qurylysy» jobasy. Mundaı aýqymdy sharýany atqarý úshin 75,9 mıllıard teńge qajet. Jospar iske asyp ketse, 1540 adam jumyspen qamtylmaq. Qýattylyǵy – jylyna 66 myń tonna qorǵasyn, 230 myń tonna myrysh-qorǵasyn óndirýge jetedi. Budan bólek, «IýjShahtoStroı» JShS «Qýattylyǵy 75 mVt jel elektr stansııasynyń qurylysy jobasy» júzege asyrýdy kózdeıdi. Joba quny – 52,5 mıllıard teńge, jumys orny – 40 adam. Iske asyrý orny – Jańaqorǵan aýdany. «Global Energy Company» JShS «Qýattylyǵy 24,94 Mvt jel-kún elektrostansııasy qurylysy» jobasy qolǵa almaqshy. Oıdaǵy dúnıeni naqty jumys istetý úshin 8,0 mıllıard teńge qajet. Jumys orny – 30 adam. Al «Korporasııa «DANAKE» JShS «Sement zaýytynyń» jobasyn usynyp otyr. Quny – 29,3 mıllard teńge, jumys orny – 50 adam, qýaty – 1,0 mıllıon tonna. Joba Shıeli aýdanynda iske aspaq. Atalǵan seriktestik «Sement zaýyty» jobasyn iske qosý úshin Qytaıdyń «Gezhouba group» kompanııasymen 200 mıllıon dollar somasyna kelisim jasady. Jobanyń qurylysy úshin Qyzylorda oblysy, Shıeli aýdany ındýstrııalyq aımaǵynan 49 gektar jer telimi qarastyrylyp, qazirgi kúni resimdeý jumystary júrgizilýde. Búginde «Gezhouba group» kompanııasynyń 10 mamany kelip joba boıynsha «Bıznes-jospar» ázirleýde. Jobanyń qurylysyn 2015 jyldyń II jartysynda bastaý josparlanǵan. Atalǵan jobalar ındýstrııalandyrý kartasyna qosylǵanda oblysta jalpy quny 275 mıllıard teńge quraıtyn 25 joba iske asyrylatyn bolady. Sonymen qatar, ındýstrııalandyrý kartasynan tys jobalar da iske asa bermek. Aımaqta mundaı jobalardyń sany – 6. Endi solarǵa az-kem aıaldap ketelik. Aıtalyq, «RMZ-Shapaǵat» JShS-niń «Úı-qurylys kombınatynyń qurylysy» jobasy. Qýattylyǵy – jylyna 80 000 m3 temir-beton buıymyn óndirý. Joba quny – 1454,0 mıllıon teńgeni qurap otyr. Iske qosylǵanda turaqty 68 jumys ornyn ashý josparlanýda. Odan soń «QazTransGaz О́nimderi» JShS-niń «Qysymdalǵan gaz ónimin satý boıynsha servıstik beket» jobasy. Qýattylyǵy – jylyna 14 052 500 tekshe m./saǵat. Joba quny – 327,9 mıllıon teńge. Jańadan 14 jumys orny ashylady. Sondaı-aq,«Zhankent LTD» JShS-niń «Taza aýyz sý óndirisi» jobasy. Joba quny – 15,0 mıllıon teńge, bul jerde segiz adam turaqty jumyspen qamtylady. «Syr Marjany» JShS-niń «500 bas malǵa arnalǵan bordaqylaý alańy» jobasy da ındýstrııalandyrý kartasynan tys jasalady. Joba quny – 444,1 mıllıon teńge, iske qosylǵan jaǵdaıda 16 adamǵa jumys orny paıda bolady. Sonymen qatar, «Senim-Tabıǵat» JShS-niń «Kópsalaly aýylsharýashylyq ónimderin saqtaý qoımasy» jobasy da osy qatarda. Qýattylyǵy – jylyna 1000 tonna ónim saqtaý. Joba quny – 500,0 mıllıon teńge. Jańa jumys orny – 30. Jeke kásipker Sheneýsizovanyń «Qarmaqshy aýdany, Aqaı aýylynda avtoklavsyz gaz-beton óndirý sehy» jobasy. Qýattylyǵy – jylyna 4500 m3 gaz-beton óndirý. Joba quny – 23,0 mıllıon teńge. TÚIIN: Bir qaraǵanda syqıǵan san, jansyz esep sııaqty kórinýi múmkin. Biraq naǵyz qaınaǵan ómirińiz osy. Qanshama joba qolǵa alynyp, ómirge joldama alyp jatyr. Qur beker emes, naryqqa qajetti, halyqtyń muq­tajyn óteıtin ónim shyǵarmaq. О́zgenikin áýlıedeı kórip satyp alyp jatamyz ǵoı. Al mynaý óz ónimiń. Otandyq. Budan bólek, eki qolǵa bir kúrek tappaı júrgen talaı adam jumyspen qamtylady. Sol jerlerden nápaqasyn aıyrady. Qalaı aıtsańyz da, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama qaıyrly bolyp tur. Eń bastysy da sol. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan».   Qyzylorda oblysy.