Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» AQ prezıdenti Maqsat Muqanov bastaǵan ınstıtýt ǵalymdary baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Onda «100 naqty qadam: jańa ekonomıkalyq perspektıvalar» taqyryby sóz boldy.
Qazirgi álemdegi ekonomıkalyq jaǵdaı jóninde baıandaǵan ınstıtýt basshysy, óz elimizde oryn alyp jatqan jetistiktermen qatar, tap bolǵan qıyndyqtardy da nazardan tys qaldyrmady. Onyń aıtýyna qaraǵanda, osy kezeńde Eýropa elderinde ekonomıkanyń damý úrdisi baıqalyp, ol 3-ten 8 paıyzǵa deıin jetken. Dúnıejúzilik saýda uıymyna qosylǵan Qazaqstan úshin bul úrdis tıimdi bolýy ábden yqtımal. Desek te, kórshi Reseı rýbliniń qunsyzdanýy kútpegen qıyndyqtarǵa uryndyryp jatqany kádik. Oǵan qosa Qytaı elinde ıýanǵa devalvasııa jasalǵany málim. Osy máselelerdiń mánisin jiktegen ǵalym, bul úrdisterdiń Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna aıtarlyqtaı nuqsan keltirmegenin aıtty. Onyń sebebin elimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵymen túsindirip, ınvestısııanyń artýy ekonomıkany áldendire beretinin jetkizdi.
Álemdik ekonomıkany sholyp shyqqan ınstıtýt prezıdenti «100 naqty qadam» Ult josparynyń arqasynda bıylǵy jartyjyldyqta Qazaqstanda ekonomıkalyq ósim 1,7 paıyzdy quraǵanyna nazar aýdartty. «Aınalamyzdaǵy elderde qalyptasyp otyrǵan jaǵdaıǵa qaramaı aǵymdaǵy jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda qazaqstandyq ekonomıkanyń ósimi 1,7 paıyzdy qurady. Munda negizgi kapıtalǵa ınvestısııalardyń kóptep kelý úrdisi jaqsy áser etti. Naqty nátıje týraly aıtar bolsaq, bul kórsetkish ótken jyldyń sáıkes kezeńine qaraǵanda, 104,4 paıyzǵa jetti. Investısııalardyń osylaı kóbeıýiniń arqasynda Qazaqstannyń ekonomıkalyq ósimi arta tústi. Áıtkenmen, ekonomıkanyń damýyna keri yqpaly bolǵan jaǵdaılar da bar. Máselen, Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń málimetine kóz salsaq, bıylǵy qańtar-maýsym aılary aralyǵynda syrtqy taýar aınalymy 39,5 mlrd. dollardy qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 36 paıyzǵa tómendedi. Qazaqstannyń negizgi saýda seriktesteri bolyp tabylatyn Reseı men Qytaıda álemdik suranystyń tómendeýi syrtqy saýda qarqynyna keri áser etti. Osyndaı jaǵdaılarda «100 naqty qadam» Ult josparyn júzege asyrý búgingi ahýalǵa jaýap beretin negizgi maqsat dep aıtqymyz keledi. Naqty qadamdar ekonomıkadaǵy problemalar men ózekti mindetterdi is júzinde sheshýge baǵyttalǵan», dedi M.Muqanov.
Jýrnalıster Qytaı ıýanynyń qunsyzdanýyna qatysty da suraq qoıdy. «Iýannyń 2-3 paıyz quldyrap, qunsyzdanýy qysqa ýaqytta bizdiń eldiń ekonomıkasyna eshqandaı da keri əser ete almaıdy. Eger ótken jyldan bergi jaǵdaıdy zerdelep kóretin bolsaq, teńgeniń ıýanǵa qatysty ortasha baǵamy 20 paıyzǵa tómendegen. Desek te, ıýan SDR-diń valıýtalyq qorjynyna kiretin bolsa, onda Qazaqstannyń valıýta qorynyń túrlenip, ekonomıkasynyń ósýine múmkindik jasar edi. Qazirgi ýaqytta Qytaı Qazaqstannyń saýda əriptestiginde mańyzdylyǵy jaǵynan ekinshi turǵan el. Munymen birge, bizdiń shıkizatty tutynýshy negizgi el bolǵandyqtan, shıkizat kúıindegi taýarlardyń ósýine yqpal etedi. Bul da Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna oń əser etedi», dedi ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri M.Kenjebolat.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».