QAÝIPSIZDIK — ORTAQ QAJETTILIK

QAZAQSTANNYŃ TARIHI ULY JETISTIGI EQYU-ǵa tóraǵalyqtyń tamasha tabysy jaıly tolǵanys

О́mirde shúbásiz bir-aq baqyt bar,

ol – ózgeler úshin ómirińdi arnaý.

Lev Tolstoı.

Osy kúnderi redaksııa poshtasyna túsip jatqan hat-habarlarda elimizdiń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵynyń alǵashqy jarty jyldyǵynda atqarǵan jumystary týraly jáne Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde sóılegen sózindegi oı-tujyrymdary men Uıym Sammıtin osy jyldyń aıaǵyna qaraı Astanada ótkizý týraly Qazaqstan usynysynyń kezdesýge kelgen syrtqy ister mınıstrleri men olardyń mártebeli ókilderi tarapynan qoldaý tapqany jóninde keńinen sóz bolady. Dúnıejúzilik mádenıetke “Ma­habharata” men Tádjmahal syndy máńgi ólmes asyl qazyna qosqan Úndi elinde “Myna jaryq dúnıede áreketsiz ómir súrýge bolmaıdy” deıtin qasıetti qaǵıda bar. Qoǵam­dy alǵa súıreıtin de, tulǵany ósi­retin de, adamdy qýanysh, baqytqa bóleıtin de áreket, ıaǵnı eńbek. Tarıhı qysqa merzimde ǵasyrǵa júk bolar tabystarǵa jetken elimizdiń irgesin bekitip, eńsesin tiktetken de – eńbek. Eńbektiń ulysy – ulys úshin, ult úshin, el úshin istegen eńbek! Elbasy Nursultan Ábishuly Na­zarbaevtyń alǵa qarap, alysqa samǵaıtyn kemel oıly, keń tynys­ty kóregendigi men el úshin jasaǵan kól-kósir eńbegi halqymyzdyń ba­ǵyn ashyp, Qazaqstannyń baqytyn jandyrdy. Jyl saıyn, aı saıyn ǵana emes, apta saıyn álem naza­ryn ózine aýdarǵan jasampaz jańa ıdeıalardy da Nursultan Ábishuly aıtyp júr. Aıtyp qana qoımaı, sol rýhy bıik uly ıdeıalardy ózine tán tabandylyq, erik-jigermen, aqyl-parasatpen júzege asyryp keledi. Sonyń kúni keshegi aıqyn dáleli Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıy­myna tóraǵa bolyp tórge ozyp, halyqaralyq deńgeıde tóbe bı bolýy desek, taǵy bir myqty my­sa­ly, tóraǵalyqtyń tamasha taby­sy, tarıhı jeńisi – EQYU sammıtiniń Qazaqstanda ótetini. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mı­nıstr­leriniń beıresmı kezdesýinde sóılegen sózinde uıymnyń zaman talabyna saı bolýy asa mańyzdy ekenin atap aıtty. Elbasynyń: “Men Eýrazııa sýbkontınentinde te­reń de dáıekti ıntegrasııalyq úr­disterdiń senimdi jaqtasymyn jáne Eýrazııalyq ıntegrasııanyń negizgi qaǵıdattary men baǵyttaryn beı­ne­leıtin birtutas qujat ázirleý qa­jet dep sanaımyn” degen sózi álem­niń elý alty eliniń syrtqy ister mınıstrleri men saıasattyń sor­pasynda qaınap pisken qaı­ratkerlerdiń kóńiline alshy túser saqaǵa quıylǵan qorǵasyndaı qona ketti. Qazaqstan Prezıdenti Aqbu­laq­ta sóılegen tarıhı sózin: “Bul sammıtti ótkizý ıadrolyq polı­gon­dy birinshi bolyp jaýyp, ıadrolyq qarýdan tolyq bas tartqan bizdiń halqymyzǵa degen qurmettiń kóri­ni­si bolar edi. Sonymen qatar bul EQYU-nyń eýropalyq jáne azııa­lyq bólikterin biriktirý faktoryna aınalar edi”, dep aıaqtady. Jaqsy sóılese aýzynan nur tógiledi degen. Nurekemniń dýaly aý­zymen aıtylǵan daý týǵyzbas danalyq EQYU-nyń HHI ǵasyr­daǵy alǵashqy sammıtin Qazaq­stan­da ótkizýge jasyl jaryq jaǵyp, jol ashyp berdi. Eńseli elimizdiń Eýropadaǵy tóbe bıligin tańdaı qaq­qyzar tamasha tabysqa jetkizgen Nursultan Ábishulynyń erligi men kemel oıly kemeńgerligin, erik-jigeri men kól-kósir eńbegin, Aqbulaqtaǵy tarıhı sózin keler urpaq ańyz qyp aıtary anyq. Aspanasty eliniń uly oıshyly Konfýsıı búı depti: “Degdar adam úsh nárseden qaımyǵady: kóktiń qudiretinen, ulylardyń bolmy­sy­nan, danalardyń sózinen”. Osy sóz­derdi oqyǵanda bizdiń oıymyzǵa taǵy da Nurekeńniń Aqbulaqta sóı­legen tarıhı sózi oraldy. Sebebi, Nurekeńniń bolmysy men daýsyz danalyq sózi álemniń eń bedeldi saıasatkerlerin sútteı uıytty. О́ńirlik qana emes, ómirlik shıelenisterdi de sheshýge bir adym batyl qadam jasaǵan EQYU-ǵa mú­she elder syrtqy ister mınıstr­leriniń Almatydaǵy beıresmı kezdesýiniń sátti ótýi eń aldymen Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń sara da dana saıasatynyń, onyń halyq­ara­lyq bıik bedeliniń jemisi. Al endi Nursultan Nazarbaev tárbıelep, shyńdaǵan EQYU-nyń Is basyn­daǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev halyqaralyq Uıymdaǵy alty aılyq qyzmetinde jarǵaq qu­laǵy jastyqqa tımeı júrip, je­misti eńbek etip keledi. Talaı synnan súrinbeı ótip júrgen osy ákki saıasatker jaıly oılaǵanda, meniń oıyma Emmanýıl Kanttyń: “Oıly suraqtar qoıa bilýdiń ózi aqyl men kóregendiktiń belgisi” degen sózi oraldy. Halyqaralyq bıik deńgeıdegi kezdesýlerde kún tár­tibine keleli máselelerdi qoıýmen birge onyń oıdaǵydaı sheshilýine áser ete alatyn yqpaldy da alym­dy qaıratker ekendigin Qanat Bek­myr­zauly osy Aqbulaqtaǵy beı­res­mı kezdesýde taǵy da dáleldedi. Buǵan Fransııanyń Syrtqy ister mınıstri Bernar Kýshnerdiń, Lıtva Syrtqy ister mınıstri Aýdronıýs Ajýbalıstiń, EQYU-nyń BAQ bostandyǵy máseleleri jónindegi ókili Dýnıa Mııatovıchtiń, Reseı Memlekettik Dýmasy Halyqaralyq komıtetiniń tóraǵasy Konstantın Kosachevtiń, EQYU-nyń qaqtyǵys­tar­dyń aldyn alý ortalyǵynyń dı­rektory Herbert Zalberdiń, EQYU-nyń Bas hatshysy Mark Per­ren de Brıshambonyń jáne taǵy basqa da asa kórnekti saıasat­shylardyń Qazaqstannyń EQYU-daǵy jarty jyldaǵy jemisti de jeńisti jumysyn joǵary baǵalaý­men birge “...bizderdiń Qazaq­stan­nan úırenerimiz kóp” dep atap aıtýy elimizdiń sarabdal syrtqy saıasatyna berilgen laıyqty baǵa. El gazeti “Egemen Qazaqstan­nan” “Súıinshi! Elimizdiń Eýropa­daǵy tóbe bıligi tamasha tabysqa jet­kizdi: EQYU-nyń jańa myń­jyl­dyqtaǵy, HHI ǵasyrdaǵy al­ǵash­qy sammıti Qazaqstan tóraǵa­ly­ǵy tusynda ótetin bolyp she­shil­di” degen joldardy oqyǵanda, sanamyzdy óz elimiz ben Elbasy­myzǵa degen súıispenshilik pen maqtanysh sezimi bıledi. Qııaldan ozǵan shyndyq qoı bul! Ańyzdyń aqıqatqa aınalýy, armannyń oryndalýy degen osy emes pe?! Elbasynyń sózimen aıtsaq: “Búginde Qazaqstan EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy retinde jáne serikteriniń belsendi qoldaýymen qurlyqtar men órkenıetter ara­syndaǵy dánekerlik dástúrlerin qaıta jańǵyrtýda. Bizdiń Uıymy­myz qurylǵan 1975 jyly, sol tusta áli álemniń saıası kartasynda oryn almaǵan Qazaqstan tárizdi mem­le­kettiń 35 jyldan keıin ony bas­qa­ratyny, sirá, eshkimniń qııalynda bolmaǵan shyǵar”. Iá, Nurekeń tarıh tamyryn tap basyp tamasha aıtyp otyr. Ol ol ma? Patshalyq Reseıdiń otary bolǵan tusta da, qyzyl ımperııanyń qylyshynan qan tamǵan keńestik keńistikte de tóraǵa bolyp, tórge ozbaq turmaq, damyǵan elderdiń bosaǵasynan sy­ǵalaýǵa da shamamyz kelgen joq. Endi, mine, qııalǵa da kelmegen bıik­ke samǵadyq. Munyń ózi túndi qýǵan tańdaı ǵajaıyp qoı. Qa­zaq­stan keshe qandaı edi, búgin qan­daı?! Osy baqytymyzdy baǵalaı bileıik! “Baqyt baǵalaı bilgenniń ǵana basynda turady”, dep Elbasy tegin aıtty deısiń be. Aspandaǵy Aı men Kúndeı aınalasyna sáýle shashqan Elbasynyń erligi men kóregendigin baǵalaı bileıik! Sábıt DOSANOV, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Reseı ádebıet akademııasynyń akademıgi. METALLÝRGTER TOLYQ QOLDAIDY EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beı­resmı kezdesýinde sóılegen sózinde Elbasy N.Nazarbaev búkil álem halyqtarynyń kókeıinde júrgen beıbitshilik máseleleri jóninde qundy oılar men pikirlerin ortaǵa salǵany belgili. “Kazsınk” JShS metallýrgteri konferensııa sheshim­derin jáne ústimizdegi jyldyń aıaǵynda Astanada EQYU-nyń úl­ken Sammıtin ótkizý týraly she­shimdi qýana qarsy aldy. Sebebi, qazir Qazaqstandy, onyń júregi – Astanany búkil álem jurtshylyǵy biledi desek qatelespeımiz. Búgin­deri tórtkúl dúnıe memleketteri ekonomıkasy qaryshtap damyǵan, sarabdal saıasaty qaı jerde de jemisin berip jatqan Qazaqstandy, onyń basshysy N.Nazarbaevty jaqsy bilip qana qoımaı, sol erligi úshin qurmet tutady. Bir ǵana mysal. Sonaý naryq­tyń ótpeli kezinde О́skemen qor­ǵasyn-myrysh kombınaty jabylý­dyń sál aldynda turdy. Sebebi, Odaq tarap, burynǵy damyǵan mem­lekettermen ekonomıkalyq qarym-qatynas úzilip qaldy. Sapasy jóni­nen aldyna jan salmaıtyn О́ske­menniń qorǵasyny men myryshy, basqa da polımetall shıkizaty eshkimge kerek bolmaı qaldy. Onyń sebebi de joq emes, sol qıyn-qys­taý kezde alyp kombınattyń ekinshi “tynysyn” ashý aýadaı qajet bolatyn. Elbasy N.Nazarbaevtyń kóregendigi nátıjesinde shetel­der­den ınvestısııa tartyldy, sheteldik beldi de bedeldi kompanııa bizdiń kom­bınatty qanatynyń astyna aldy. Sóıtip, ómirge “Kazsınk” JShS keldi. Sońǵy on jyldan sál astam ýaqytta atalmysh kásiporyn qanatyn keńeıtip, sapaly metal­dardy shyǵara bastady. Bul kúnderi 750 mıllıon AQSh dollaryna eki birdeı iri qýattar salynyp jatyr. Ol ol ma, kásiporyn óz qarjysyna 250 oryndyq balabaqsha, alty ten­nıs kortyn salyp, ony qala tur­ǵyndary ıgiligine bermek. Eń bas­tysy, metallýrgter demalysy men densaýlyǵyna kóńil bólinedi. Kásiporynnyń demalys bazalary men emdeý ortalyqtarynda myń­daǵan jumysshy densaýlyqtaryn túzep qaıtady. Mine, munyń barlyǵy eline etene Elbasynyń bizdiń kásiporynǵa degen qurmetiniń jemisi emes dep kim aıtady. Elbasy N.Nazarbaev EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezde­sýin­de sóılegen sózinde búkil álem jurtshylyǵyn tolǵandyryp otyr­ǵan máselelerdi ortaǵa saldy. Beı­bitshilik pen tatýlyq, yntymaq bol­ǵan jerde tabys ta bolady. Tipti Aýǵanstan problemasy da nazardan tys qalǵan joq. EQYU-nyń Aýǵanstanǵa qatysty jańa strategııasynyń qajet ekenine kú­mán joq deı kelip, Qyrǵyz­stan­daǵy jaǵdaıdy retteýde batyl qa­damdar jasap otyrǵanyna da El­basy keńinen toqtaldy. Elbasynyń aıtqan qundy pikirlerin árbir mem­leketten jınalǵandar qyzý qoldady. Demek, Qazaqstan sııaqty memleket, onyń basshysy Elbasy saıasaty jemisin beredi degen oıdamyz. Toqtarbek MEIIRMANOV, “Kazsınk” JShS metallýrgi. О́SKEMEN. TURAQTYLYQ TAMYRY – TATÝLYQTA Táýelsizdik alǵanyna jıyrma jyldyń da júzi bolyp úlgermegen egemendi elimizdiń álemdik deń­geı­degi qol jetkizgen bıikteri kóńilge qýanysh syılaıdy. Júzden astam etnos pen ulys tatý-tátti ómir sú­rip jatqan Qazaqstannyń ekonomı­ka­lyq damýdaǵy ǵana emes, qoǵam­dyq-saıası yqpaldasýdaǵy sátti qadamdaryna damyǵan elderdiń ózi súısinip otyrǵany shyndyq. Ár­túr­li saıası máselelerge ózindik usta­nymyn bildirip, kerek jerinde túıindi jáıtterdi tarqatýǵa atsaly­syp júrgen Qazaqstannyń Eýro­pa­daǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tas­tyq uıymyna tóraǵalyq etýi El­ba­sy Nursultan Nazarbaev ustanǵan sarabdal saıasattyń nátıjesi jáne elimizge kórsetilgen úlken senim men keremet qurmet der edim. Bul jalǵyz meniń ǵana pikirim emes, kóptiń kókeıindegi ortaq oı ekeni sózsiz. Qazaqstan osy EQYU-ǵa tór­aǵalyq etken azǵana ýaqyt ishin­de tatýlyǵy men birligi myqty, el­diktiń sara jolyna túsken, baǵyty aıqyn memleket ekenin kórsete bildi. Sonyń bir dáleli retinde Uıymnyń jańa myńjyldyqtaǵy, HHI ǵasyrdaǵy alǵashqy Sammıti­niń Astanada ótetindigi. Bul jó­ninde EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde mámile jasalýynyń ózi elimizdiń álem aldyndaǵy bedelin taǵy bir kóterip tastady desem artyq aıtqandyq emes. Bul, árıne, álemdik qarjy daǵdarysy jaǵ­daı­yn­da da elimizdi ekonomıkalyq damý men saıası turaqtylyqqa jetkizip otyrǵan Elbasy Nursultan Ábish­ulynyń kóregendik saıasatynyń jemisi ekeni sózsiz. Almaty obly­sy, Talǵar aýdanyndaǵy “Aqbulaq” sporttyq-saýyqtyrý kesheninde ótken osy forýmǵa EQYU-ǵa qatysýshy 56 eldiń syrtqy ister mınıstrleri men mártebeli ókil­de­ri­niń jáne halyqaralyq uıymdar basshylarynyń kelýi de bizdiń egemendi elimizdiń álemdik bedeliniń kún sanap bıikteı túskenin kórset­se kerek. Mundaı bedelge ıe bolý bir kúnniń sharýasy emes. Elimizdiń jáne onyń tizginin ustap otyrǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ekonomıkalyq jáne saıası baǵyt­ta­rynyń, sarabdal saıasatynyń utqyrlyǵy osyndaı múmkindik berip otyr. Olaı deıtinim, kúni keshe kórshiles Qyrǵyzstandaǵy saıası oqıǵaǵa sabyrly da salmaqty araaǵaıyndyq sózin aıtyp, keli­sim­ge shaqyrǵan da bizdiń Elbasymyz. Kórshi elge materıaldyq kómek kórsetýdi bastap ketken bizdiń el. Sondaı-aq Qazaqstan EQYU-ǵa tóraǵalyq etkennen bastap “sozyl­maly” qaqtyǵystardy retteýge úlken mán berip keledi. “Jyly-jyly sóıleseń, jylan ininen shy­ǵady” degendeı, beıbitshilikke sha­qyrǵan kelissózderdiń qaıtarymy kóp bolatynyna senim mol. EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mı­nıstrleriniń beıresmı kezdesýinde sóılegen sózinde Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti N.Nazar­baev: “Biz EQYU-nyń jaýap­ker­shi­lik aımaǵyndaǵy “sozylmaly” qaq­tyǵystardy retteý jónindegi for­mat­taryn dáıektilikpen ilgeriletý­demiz. Sozylmaly qaqtyǵystar jó­nindegi Arnaýly ókil jumys is­teýde. Ázirbaıjannyń, Armenııa­nyń prezıdentterimen Taýly Qarabaq problemalary boıynsha birqatar kezdesýler ótkizildi”, – dep atap óte kelip, forým aıasynda osy másele boıynsha ótetin Mınsk toby teń tóraǵalarynyń otyry­sy­na tabys tiledi. Bul – barlyq ha­lyq­tarǵa beıbit ómir tileıtin Qazaq­stannyń qashannan bergi ustanymy. Men elden jyraq júrsem de ata­jurttaǵy baýyrlarymnyń bizdiń Qazaqstandaǵydaı beıbit ómir sú­rip, baqýatty turmys qurýyn qa­laı­myn. Oǵan ózim aýasyn jutyp, sýyn iship, jerinde turyp jatqan Qazaqstannyń uıytqy bolyp otyrǵanyna kóńilim marqaıady. EQYU-nyń Sammıtin Astanada ótkizý týraly sheshim óte durys boldy. Bul Sammıtte de álemdik qoǵamdastyqtyń ózekti máseleleri sheshimin tabady dep senemin. Qa­zaq­standa bul baǵytta ónege bo­lar­lyq ister barshylyq. Elbasy sózi­men aıtsaq, Astanada ótetin Sam­mıt EQYU-nyń eýropalyq jáne azııalyq bólikterin biriktirý fak­to­ryna aınalýy tıis. Bul Qazaq­stan­nyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýshi mem­leket retindegi ustanǵan sara baǵyty ekeni osyǵan deıingi is-qı­myldarynan aıqyn ańǵarylady. Saıası turaqtylyq pen ekonomı­ka­lyq damýdyń tamyry ózara túsi­nis­tik pen tatýlyqqa táýeldi ekeni dáleldeýdi qajet etpeıtinin álem­dik qoǵamdastyq túsinip boldy. Laı­ym da osy baǵyt baıandy bolǵaı. Shahbaz JAMALOV, “Ázirbaıjandar Assosıasııasy” respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi Aqtóbe oblystyq fılıalynyń tóraǵasy. BÁRIMIZ ÚShIN MÁRTEBE EQYU Sammıtiniń 11 jyldyq úzilisten keıingi Qazaq­standa ótetinin estip, eńsemiz kóterilip, kóńilimiz marqaıyp qaldy. Ol ıdeıany táýelsiz elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev usynǵany belgili. Munyń ózi EQYU-ǵa tóraǵalyq etýshi Memleket basshysynyń álemdik qaýymdastyq aldyndaǵy zor bedelin aıǵaqtasa kerek. Iá, EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleri Uıym Sammıtin ústimizdegi jyldyń aıaǵynda Astanada ótkizý jóninde aıryqsha mańyzdy sheshim qabyldaýy kezdeısoqtyq emes. Onyń sebepterin Elbasy Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde sóılegen sózinde aıtyp berdi. EQYU-ǵa Qazaqstan tóraǵalyq etkeli óz quzyrynyń aıasynda nátıjeli jumystar atqardy. Ásirese, jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtý, ultaralyq, dinaralyq qarym-qatynastardy jańartý, álemdik daǵdarystyń aldyn alý, geosaıası ahýaldy jaqsartý baǵyttarynda ózara senimdilikti qamtamasyz ete bildi. Dáıekti de syndarly kózqarasyn bekem ustap, ózara beıbit yqpaldastyqty arttyrýdyń, janjaldardy tıimdi de ilkimdi retteýdiń joldaryn talmastan kórsetip, árkez áriptestik pıǵyl tanytyp otyrdy. Desek te, mártebeli Uıymnyń zaman talabyna saı bolýyna bárimiz de múddelimiz. О́ıtkeni, ýaqyttyń ózi kez kelgen problemany halyqtardyń múddesi turǵysynan sheshýdi qajet etip otyr. “Keńesip pishken ton kelte bolmas” degendeı, kúrmeýi qıyn jahandyq máselelerdi birlesip qolǵa alsaq, bir-birimizge degen shynaıy qurmet pen senimdilik tipti arta túser edi. Mine, Elbasy óz sózin osy turǵydan qozǵap, jańa Sammıtti ótkizý jónindegi óz kózqarastaryn usyndy. Ol tyń usynystarmen erekshelenip, eshkimdi de beıjaı qaldyrǵan joq. Shynynda da, daǵdarystan keıingi álemniń qandaı baǵytta damı alatyny áli beımálim. Ekologııalyq, klımattyq, azyq-túlik qaýipsizdigi seıilgen joq. Etnostyq jáne dinı tózimdilik salasynda da problemalar joq emes. Bir sózben aıtqanda, kún tártibinen oryn alyp otyrǵan ótkir máseleler birlese sheshýdi talap etetini aıtpasa da túsinikti. Elbasynyń halyqaralyq qatynastar júıesindegi daǵdarysty atap kórsetýi tegin emes. Odan shyǵýdyń eki jolyn usynyp, jańasyn sanaly túrde qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdardy. Osylaısha, Sammıttiń EQYU-nyń eýropalyq jáne azııalyq bólikterin biriktirý faktoryna aınalý múmkindikterin atap kórsetip, ortaq qundylyqtar men qaǵıdattar jolynda qyzmetin belsene paıdalanýǵa shaqyrdy. Sonymen Uıym Sammıti elorda tórinde ótetin boldy. EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýi osylaı sheshti. Elimizdiń Eýropadaǵy tóbebıligi taǵy bir qyrynan jarqyraı kórinip, álem aldyndaǵy bedel-abyroıy asqaqtaı tústi. Zııadden MOLDAǴANAPOV, Aqjar aýdany ákiminiń orynbasary. Soltústik Qazaqstan oblysy. TО́BEBILIKTEGI SÁTTI TО́RELIK Qazaqstan EQYU-ǵa tóraǵalyq etken jarty jyl ishinde tamasha tabysqa jetkenin uıymǵa qatysýshy elderdiń syrtqy ister mınıstrleri oryndy baǵalap jatyr. О́ıtkeni, jyl basynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev EQYU-nyń tóraǵalyǵy uıymnyń úsh ólshemine sáıkes tórt “T”-dan turatyn uran rýhynda atqarylatynyn aıtqan bolatyn. Tóraǵalyq tusynda ózge elder taǵylym alarlyq senim men dástúr, ashyqtyq pen tózimdilik qaǵıdattary basty nazarda ustaldy. Bul ásirese, Qyrǵyzstandaǵy saıası-áleýmettik ahýaldy ýshyqtyrmaý baǵytyndaǵy qadamda aıqyn baıqaldy. Nursultan Nazarbaev Qyrǵyzstan­daǵy turaqsyzdyq bastalǵan sátte aldy­men kómek qolyn sozyp, aǵaıyn eldiń aldaǵy kúnderdiń jaqsy bolaryna seni­min qalyptastyrýdy oılady. Ras, Qyr­ǵyzstandaǵy jaǵdaıdyń birden jaq­sa­rýy múmkin emes-ti. Degenmen, eki ret basshysyn bılikten qýyp shyqqan sol eldiń ekonomıkasyn túzetý, turaq­ty­lyqty saqtaý úshin ulttyq dástúrge saı ult­tyń bolmysyn tanytatyn tózim­di­liktiń qajettigin bildirdi. Demokratııa jolynda túrli arandatýlarǵa boı al­dyr­­maı, ashyqtyqtyń da qajet bola­ryna, sóıtip, tórt “T”-dan turatyn qaǵı­­dattar saqtalǵanda ǵana Qyr­ǵyz­stannyń qıyndyqtan arylatynyn sózimen de, isimen de dáleldedi. Mundaı bıik maqsattardy kózdegen murattar Aýǵanstandaǵy ahýaldy ret­teý, Taýly Qarabaqtaǵy problemalyq jaǵdaıdy shıelenistirmeý oraıyndaǵy jaýapty mindetterdi jaýapkershilikpen atqarýda da ańǵarylyp otyr. Qazaqstannyń tóraǵalyǵy tusyn­da osynaý sheshimi qıyn túıtkilder birtin­dep rettele bastaǵany aldymen Elba­symyz Nursultan Nazarbaevtyń kóre­gen saıasatynyń jemisi deý kerek. Muny Almatyda Uıymǵa múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıres­mı sammı­tine qatysqan saıasatkerler de oryndy ba­ǵalady. Elbasynyń EQYU-nyń HHI ǵasyrdaǵy alǵashqy sammıtin Astana­nyń tórinde bıyl ótkizý usy­nysynyń qoldaý tabýy Qa­­zaq­­stannyń, Tuńǵysh Prezı­den­ti­miz Nursultan Nazarbaevtyń álem aldyndaǵy bedeli men abyroıyn kóterdi. Osynyń ózinen Nursultan Na­­zarbaevty álem elderi tek Qazaq­stan­nyń ishki-syrtqy saıa­satyn oryn­dy júrgizýshi basshy ǵana emes, álemdik aýqymda eń qıyn jan­jal­dardy retteı, bir-birimen dúrdaraz elderdi tatýlastyra biletin kósh­bas­shy saıasatker retinde moıyndaǵanyn paıymdaımyz. Demek, Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýmen shektelmeı, tóbebılik tórinde aqylman qarııadaı tórelik aıtýy óte sátti ótip jatyr dep aıtýymyzǵa tolyqtaı negiz bar. Shoıynbaı О́TENÁLIEV,  KSRO qarjy qyzmetiniń úzdigi. Atyraý oblysy, Inder aýdany. SAIаSATTYŃ ShYŃY – BEIBITShILIK Anasynyń qursaǵynan ýysyna qan sheńgeldep týǵan bireýler bolmasa, barlyq adamzat balasyna beıbitshilik ystyq. Álem tatýlyqty qalaıdy. Biz­diń memleketimizdiń EQYU-nyń Is ba­syndaǵy tóraǵasy retinde Uıym Sam­mı­tin Astanada ótkizýge qol jetkiz­gendigi osy shetin máselelerdi sheshýge úlken úlesin qosady dep oılaımyz. Telearnalardan Qyrǵyzstandaǵy Osh oqıǵasynan keıingi jaǵdaıdy kór­dik. О́zbek mahallasynda ózbek pen qyr­ǵyz tatý turyp kelgen. Qyrǵyz­stan­da jappaı berekesizdik oryn alyp, eldi bereke-birlikke uıystyratyn bıdiń dýaly sóziniń ornyna avtomattar sóılegende halyq qyrǵynǵa ushyrady. Eki jaq ta ońbaı qaldy. Búginde sol ózbek sol kórshi qyr­ǵyz otbasymen áli de qońsy turyp ja­tyr. “Biz Oshtaǵy qyrǵyz aǵaıyndardy bi­lemiz, olar bizge azar bergen joq. Aran­datýshylar syrttan keldi”, deıdi ózbekter. Solaı degenimen qıraǵan úı, jyldar boıy jınaǵan materıaldyq ıgilikterden aıyrylýmen qatar, júrekte shemen bolyp qatqan jara qaldy. Týyp-ósken jeri osy jer bolǵanymen, kóńilderinde áli de qorqynyshy bar. Arandatýshylar jaqqan ot áli de byqsyp jatyr. Qarapaıym halyqty úlken saıasat úshin otqa salý kim úshin tıimdi? Osyndaı halyqaralyq máselelerdi sheshý – Sammıt úshin úlken sabaq bolary sózsiz. Elbasymyzdyń “Qazirdiń ózinde Eýropa úshin bir saıasat jáne Azııa úshin múldem basqasyn ázirleý múmkin emestigin moıyndaý qajet. Uzaq merzimdi josparda bul keńistiktegi turaqtylyqty transeýrazııalyq qaýipsizdik júıesin qurý jolymen nyǵaıtýǵa bolady” degen pikiri mıllıondaǵan adamdardyń júregine jyly tıedi. Qaýipsizdik salasynda saıasat bireý bolýy kerek. Ol – eldiń tynyshtyǵy. Úlken Sammıttiń Astanada ótkizilýinen osyndaı jaqsylyqtar kútemiz. Ráshkúl OSPANÁLIEVA, “Bereke” korporasııasynyń prezıdenti, OQO máslıhatynyń depýtaty. ShYMKENT. EGEMENDIKTIŃ ARQASYNDA QOL JETTI Bizdiń halqymyzda “Jaqsy sóz – jarym yrys” degen sózder bar ǵoı. Qazaq jerinde bolyp ótken Eýro­padaǵy qaýipsizdik jáne yn­tymaqtastyq uıymyna qatysýshy 56 eldiń mınıstrleri men mártebeli ókilderi bas qosqan halyqaralyq fo­rýmnyń da Almaty, Aqbulaq de­gen qazaqqa ystyq, ádemi sózdermen baılanysty jerde ótip jatqany da aq peıil men nıettiń durys eken­di­ginde. Osy forýmda sóılegen só­zinde Elbasy “bir kezderi osy Ile Alataýynyń ásem baýraıy arqyly Uly Jibek joly ótetin, osy joldy jalǵaǵan kerýender Eýrazııa keńis­ti­gindegi túrli elderdi bir-birimen ózara baılanystyratyn” dep atap ótkeni de sondyqtan. Astana men Almaty qazir tynymsyz, kún saı­yn Elbasy Nursultan Nazarbaev bastaǵan bizdiń elimizdiń bolashaǵy men eldigi, egemendigi jolyndaǵy úlken qyrýar sharýalar deńgeıi, mine, osylaı jalǵasýda. Bedeldi, beldi Uıymnyń Sammıtin Astanada ótkizý týraly sheshim qabyldandy. Qasıetti Aqbulaq jeriniń, Qazaq eliniń tilegi qabyl bolyp, úlken dárejedegi bas qosar jıylysty elimizdiń tórinde ótkizýdiń tarıhı tańdaýyna qol jetkizdi. Bul – álem­niń múddesin kózdegen ıgilikti is. Ári bizdiń elimiz úshin úlken jaýap­ker­shilik bolyp sanalady. Táýel­siz­dik alǵanymyzǵa aldaǵy jyly 20 jyl ýaqyt bolady. Elimiz óziniń táýelsizdik alǵanyn, eldikke qol jet­kizgen murat-maqsattaryn álem­dik deńgeıde qolǵa alynǵan osyn­daı mártebeli, múddesi zor aıqyn sharalarymen dáleldeı aldy. Qa­zaq­stan sııaqty eldiń osy Uıym­dy bas­qaratyny, sirá, eshkimniń qııa­lynda bolmaǵan shyǵar dep Elbasy aıtqandaı, búgingi kúni bul bıikke de qol jetkizdik, EQYU-ǵa tóraǵa­lyq­qa qol jetkizip qana qoımaı, endi osy Uıymnyń Sammıtin de ótkizý máresine jettik. Bul aldaǵy kezde búkil álem Astanaǵa, qazaq jerine kóz tigedi degen sóz. Elbasy óz sózinde aıtqandaı, elimiz Uıym­ǵa tóraǵalyq jasaý arqyly EQYU-nyń BUU jáne Eýropa Odaǵymen qajetti ózara yqpaldastyǵyn qam­ta­masyz ete aldy. Osy bir maqsat-múdde arqyly qazaq jeriniń Talǵar aýdanyndaǵy Aqbulaq aýyly álemge elimizdiń atyn tanytty. Aızada QURMANOVA,  Pavlodar oblystyq ishki saıasat  basqarmasynyń bastyǵy. KELELI KEŃESTEN ÚMIT ZOR Egemen elimizdiń EQYU syndy mártebeli Uıymnyń tizginin qolyna alǵanyna jarty jyldaı ýaqyt boldy. Memleketimizdiń sol aralyqtaǵy tóraǵalyq qyzmetine laıyqty baǵa berilip jatyr. Endi, mine, bıylǵy jyly EQYU-nyń Sammıtin Astanada ótkizý jóninde osy Uıymǵa múshe memleketterdiń syrtqy ister mınıstrleri bir­aýyz­­dy sheshimge kelip otyr. Al bul da álemdik qaýymdastyqtyń biz­diń elge degen qurmetin ań­ǵartsa kerek. Elbasymyz ótken jumanyń sońynda ótken beıresmı kezdesýde sóılegen syndarly sózinde kóp­tegen keleli máselelerge toqtaldy. Sonyń ishinde álemdegi qaýipsizdik máselesi de tilge tıek, oıǵa ózek boldy. Bul endi zańdylyq dep bilemiz. О́ıtkeni, kún ótken saıyn aıtýly oqıǵa – Semeı atom polıgony jabylýynyń jıyrma jyldyǵy jaqyndaı túsip keledi. Búginde bul turǵydaǵy Táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qajyrly qaıratyn álem jurtshylyǵy moıyndap otyrǵandyǵy da kóńilge zor qýanysh uıalatady. Al bıylǵy jyly Astanada óte­tin alqaly jıynda álemde atom aj­dahasyn aýyzdyqtaý máselesi keńinen talqylanatyndyǵyna esh kúmán joq. Sonyń bárine bizdiń elimiz bastamashy bolyp otyrǵany jáne kóńil súısintedi. Osy oraıda biz óz jumy­sy­myzdy shırata túsýdi oılastyryp otyrmyz. Shyndyǵynda, memleket tarapynan qolǵa alynyp otyrǵan osyndaı tyń bastamalarǵa jan-jaqty qoldaý bildirý barsha qoǵam­dyq uıymdardyń abzal mindeti bolýy tıis. О́ıtkeni, barlyǵymyz­dyń ılegenimiz bir teriniń pushpaǵy emes pe? 1989 jyly qozǵalysymyz endi qurylǵan shaqta mundaı ataý­ly kún túsimizge kirip pe edi? Son­dyqtan osyndaı el mereıin kótere­tin mańyzy zor sharalardyń kezin­de aýyzbirlikke ne jetsin! Sultan KARTOEV, halyqaralyq “Nevada – Semeı” qozǵalysynyń  vıse-prezıdenti. SEMEI.