Bir otbasynda alty dáriger

Basy aýyryp, baltyry syzdaǵan kez kelgen adamnan “Qaı emdeý mekemesin tańdar edińiz?” – degen saýal qoısańyz, kóbisiniń “Nur Avıseným” med­ı­sı­na­lyq or­ta­ly­ǵyn ataıtyny anyq. Sebebi, mundaǵy dárigerler jo­­ǵa­ry medısınalyq kómek kórsetýmen qa­­tar adam ja­nyn qosa em­dep, úzil­gen úmitterin qaıta jalǵaı­tynyn aıtýǵa bo­lady. Kar­dıo­lo­gııalyq aý­rý­­lar­dy emdeýge baǵyttalǵan or­talyqtyń zamanaýı teh­­­nıkamen jabdyqtalýy da bul jaǵynan ózgelermen salystyrǵan­da taǵy da alda keledi. Sondyqtan jan-jaqtan kelip em­de­letinder dárigerlerdiń jo­ǵa­ry kásibı bi­liktiligi men jumysty uıym­das­­ty­rýdaǵy sheber­ligine erekshe tánti bolyp, orta­lyq dırektory Vladımır Kraıs­mandy aýzynan tastamaıdy. Jaqsyny bilmek paryz degendeı, meıirimdi mamandyq ıesi Vladımır An­tono­vıch­pen kezdesip, ortalyq jumysymen jaqynyraq ta­nys­ýdyń múmkindigi osylaı jalǵasty. О́ńirlik kardıologııalyq as­so­sıa­sııa­synyń prezıdenti, amerı­kandyq júrek As­so­sıa­sııa­sy­nyń (ANA) jáne Eýropalyq kar­dıo­logtar qoǵamynyń (ESC) mú­she­si, táýelsiz medısınalyq sarap­shy, medısına ǵy­lym­da­ry­nyń kan­dı­daty Vladımır Kraısmannyń bastamasymen “Nur Avı­­seným” medısınalyq ortaly­ǵy 1991 jyly resmı túrde tir­kelip, ashylypty. Medısınalyq ortalyq basshysy áńgimesinde jańa talaptarǵa tolyq jaýap bere­tin jeke ortalyq ashýdy jú­zege asyrýǵa budan birer jyl buryn ki­ris­kenin aıtady. Sebebi, sol jyldary eli­mizdiń me­dı­sınasy zaman aǵy­­mynan artta qalyp, tyń izdenisterdiń qajettigin alǵa qoıǵan bo­la­tyn. Onyń ústine júrek, qan ta­my­rlary aýrýymen aýyra­tyn­dar qatary kó­beıip, alańdatýshylyq týǵyzǵan. Olarǵa sapaly medısı­nalyq qyzmet kór­se­te­tin kar­­dıo­lo­gııa­lyq ortalyqty mem­­lekettik densaýlyq saq­taý júıe­siniń aıa­syn­da ashý múm­kin bol­mady. Son­dyq­tan bi­lik­ti dári­gerlermen birigip, osyn­daı táýe­kelge bel býdyq, dedi Vla­­dımır An­to­n­ovıch. Dúnıejúzi boıynsha júrek-qan tamyr­la­ry aýrýlarymen naýqas­ta­natyndardyń ósýi ózekti máselege aı­nal­ǵany belgili. О́ńirde jyl saıyn kar­dıo­log­ııa­lyq syrqatpen 42 my­ń­nan astam adam tirkeledi eken. Kóbine qaıǵyly jaǵdaı­lardyń kópshiligi osy syr­qattyń saldarynan kezdesedi. Dárigerlerdi alańdatatyn ta­ǵy bir másele, naýqastardyń jas mól­­sheri jyl­dan-jylǵa jasaryp otyr­ǵandyǵy. Sonymen qatar budan buryn er adam­dar­dyń arasynda jıi kez­desetin mıǵa qan quıylý jáne júrek talmasy sııaqty syrqattar jas áıel­derdiń arasynda da jıi beleń alýda. Munyń ózi sala mamandaryn oılandyryp qana qoımaı, olardan kásibı biliktilikti talap etip otyr. Qarap otyrsaq, budan jıyrma jyl burynǵy jaǵ­daı shynynda da máz emes edi. Sol jyldary óńi­ri­mizde mem­le­ket­tik emdeý meke­me­le­rinen bas­qa naqty kar­dıologııalyq aý­rý­lardy em­deý­­ge mamandanǵan or­talyq joqtyǵy da Vladımır An­tonovıchti osy istiń irgetasyn qalaýyna negiz bolypty. Ba­s­ta­ma tur­ǵyn­dar úshin aýa­daı qa­jet eke­nin sol kezdiń ózinde bári túsingen. “Nur Avı­­­­seným” orta­lyǵy alǵashqy kezde qala­nyń shyǵy­syn­daǵy óndiristik aımaqqa or­na­lasypty. Sóıtip, olar jumysshy­la­rdyń densaýlyǵyna beıqam qa­ramaıtyn ujym­darmen já­ne bas­qa da jumys be­rý­shi­ler­men ke­lisim shartqa otyryp, halyqqa dárigerlik qyzmet kór­setýdiń jańa úrdisin engizgen. Jańadan ashylǵan ortalyq dárigerleri suranystyń kóptiginen túnge deıin jumys istepti. О́ıtkeni, olar­dyń jumys kestesi kelisim­ shart­qa otyrǵan kásiporyn ju­mys­shy­larynyń jáne jalpy turǵyndardyń bos ýaqytyna beıim­del­ip, dárigerler jyl­dar boıy qalyptasqan sheńber aıa­sy­nan shyǵyp, kópshilik tur­ǵyn­dar­ǵa birte-birte jaqyndaı túskenin bas dáriger eske ala otyryp, oı sabaqtady. Toqsanynshy jyldardyń basynda shyǵys óndiristik aıma­ǵyndaǵy kásiporyndar daǵdarys sal­da­rynan jabylǵanymen dári­ger­ler halyqqa kómek kórsetýdi toqtatpady. Tipti, qala syrtynda, ıaǵnı shyǵys óndiristik aı­ma­ǵynyń túpki jaǵynda ornalasqan orta­lyqqa turǵyndardyń jetýin ońaılatý maqsatymen olardy ary-be­ri tasymaldaıtyn arnaıy kólik baǵytyn uıymdastyrǵan. Jaǵ­daı qıyndaǵan soń sol kezdegi ob­lystyq turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyǵy bas­qarmasy bas­tyǵynyń kómegimen ortalyqqa qaraı jyljydyq, degen Vladımır Kraısman qyzy­ǵy men qıyndyǵy kóp kún­derdi umytpaıtynyn bildirdi. Sońǵy jyldary ǵana mem­lekettik emdeý meke­me­le­riniń mamandaryn shetelge jiberip, ar­naıy tájirıbeden ótkizý qolǵa alynǵan. Al, “Nur Avıseným” basshylyǵy 1992 jyldan beri dárigerlerin Ger­manııa, Shveı­sarııa, Amerıka sııaqty damyǵan memleketterdiń eń úzdik aýrý­hanalarynda táji­rı­beden ótkizýdi uıymdastyryp keledi. Ortalyqtyń 8 ma­ma­ny shet elde tájirıbeden ótip kelse, orta­lyq­tyń údemeli emdeý bó­li­min­de jumys isteıtin eki med­bı­keniń de sheteldik táji­rıbe­den ótýine múmkindik jasalypty. Mundaǵy dárigerlerge tyn­baı izdený tán desek, me­dı­sınalyq ortalyq mamandary 45 ǵylymı jumysyn jarııalapty. Eleýli jumys­ta­r nátıjesinde “Nur Avı­se­ným” ujymy halyqaralyq jo­ba daıyndap, 1993 jyly Amerıka Qurama Shtattarynyń grantyn alǵash ret jeńip alypty. Bul me­dı­sınalyq ortalyqtyń jeńip alǵan grant­ta­rynyń bastamasy bolsa, qazir ujym ha­lyqaralyq uıym­dardyń 9 gran­tyn ıelenip, ózderine degen senimdi bıiktete túsken. Ortalyqqa El­ba­sy Nursultan Nazarbaev kelip, ujym jumysyna joǵary baǵa bergenin de olar erekshe maq­ta­nyshpen eske alady. Osylaısha “Nur Avıseným” or­ta­ly­ǵynyń tarıhynda 1995 jyl aı­ryqsha jyl retinde este qalypty. Jumystyń tabysty bolýy otba­syndaǵy túsinistik pen mamy­rajaı jaǵdaılarǵa baılanysty bolǵandyqtan áńgime barysynda bul máseleni de nazardan tys qaldyrmadyq. Munymyz jaı emes edi. Vladımır Antonovıch qazaqtyń Aııa esim­di qy­zyna úılenip, qyrmyzy qyzǵaldaqtaı tórt qyz tárbıelepti. О́zi sııaqty zaıy­­by da dáriger. Qyz­da­ry­­nyń tórteýi ata-anasynyń jolyn qýyp, qyzyǵy men qıyndyǵy mol kásipti tańdapty. Kishi qyzdary Anna Asfendııarov atyndaǵy Almaty ulttyq medısınalyq ýnıver­sıtetiniń 5 kýrs stýdenti, úlkeni Almaty qalalyq balalar aýrýha­na­synda ju­mys istese, Marııa­sy ákesi­men birge mamandyǵynyń qyry men syryn tereń meńgerýde. Áıge­ri­mi buǵan deıin “Nur Avı­senýmda” ju­mys istepti. Qazir ol qazaq jigiti­ne turmysqa shy­ǵyp, Ulybrı­ta­nııa­­da turyp ja­tyr. Kardıologııalyq sa­la­ny tańdaǵan Ma­rııa men Áı­gerim Germanııadaǵy úzdik emhanalarda tájirıbeden ótip, búginde júrek aýrýlaryn emdeýdegi erekshe qabiletterimen tanylǵan. Dárigerlik jáne otbasylyq ómirdi ushtastyra bilgen Vladımır Antonovıch óńirdegi nemis ulttyq mádenı ortalyǵynyń múshesi. Bilikti kar­dıo­log ulttyq mádenı orta­ly­q­tyń qurylýyna uıytqy bolyp, Taldyqorǵan óńirlik ne­mis ulttyq mádenı ortalyǵy tór­aǵasynyń orynbasary qyz­metin de atqarypty. –Osy jasyma deıin talaı memleketti araladym. Sonda kó­zimniń jet­­keni, qazaq hal­qy­nyń aqkóńili basqa elderdegideı ja­san­dy emestigi. Bul jerden ata­me­ke­nine kóshkenderdiń kóbi týys­ta­ryn izdep ketti. Olar­dyń ishinde Qazaqstanǵa qaıtyp oral­­ǵandary da bar. Biraq basqa el­derdegideı eshkim eshkimdi qý­ǵan joq. Biz munda jergilikti tur­ǵyndarmen qatar erkin eńbek etip, yntymaq pen birlikte beıbit ómir súrip ja­tyrmyz. Bizge budan artyq eshteńe de kerek emes. Al eli­miz­de Assam­bleıanyń quryl­ǵa­ny úl­ken jetistik jáne bas­qa barlyq elge úlgi. Osyndaı aýyzbirligimiz bolmasa, biz bıyl EQYU-ǵa tóraǵalyq eter me edik, dep qazaq hal­qy­na, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıa­sa­ty­na degen rızashylyǵyn da bildirdi. Barlyq Qazaqstan aza­ma­ty­nyń memlekettik tildi úırenýin qoldaıtyn Vladımır Kraısman qarbalas jumysyna qaramastan qazaq tilinde sóıleýge de ma­shyq­tanýda. Damýdyń, tabysqa jetýdiń negizi – bir­lik­te. Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy­nyń qurylýy osy bir­ligimizdi odan ári nyǵaıta tús­kenin de búginde aıqyn baıqap otyrmyz. Aınur NÚSIPBAI, jýrnalıst, Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.