Marsh ekpindi saparlar

Qostanaı oblysynda bastalǵan presstýr elimiz táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnaldy Rýdnyı qalasynda ótken pres­stýr sharasyna qatysýshy jýrna­lıs­terdiń biri Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigindegi jańa me­tall zaýytyna kelgende “marsh ek­pindi Rýdnyı” degen edi. Elý jyl­dan astam ýaqyttan beri ken ón­di­rip kele jatqan alyp kásiporyn­nyń endi metall qorytý zaýyty bar. Ken alybynyń ishki qajetine metall kóp kerek. Onyń barlyǵyn kásiporyn ózi ken jiberip otyrǵan Reseıden mıllıondaǵan teńgege ke­ri satyp alatyn. Zaýyttyń aına­la­sy atshaptyrym sehynda jýrna­lıs­ter qorshap turǵan dırektor Far­hat Shakasymovtyń daýsy motorlar gúrilinen zorǵa estiledi. – Zaýyt tolyq kúshine engende jylyna 75 myń tonna temir bere­tin bolady, – deıdi Farhat Akbar­uly. Qaldyq temirlerdi synaptaı aǵyzyp jiberetin peshter qyzýy­nyń kúshi 1500 gradýsqa jetedi. Ken­shi kaskasyn kıgen jigitter qyp-qyzyl shoq bolyp kelgen som te­mirdi shymshýyrmen ári-beri aý­da­rys­tyryp, sýytatyn satyǵa ji­berýde. Dırektordyń aıtýynsha, qa­zir munda 250 adam jumys isteıdi. Tamyz aıynda jumysshylardyń sany 550-ge jetpek. Negizi zaýyt tolyq kúshinde jumys istegende 650 rýdnyılyq nápaqasyn osy zaýyt­tan tabatyn bolady. Jumysshy­lar­dyń jalaqysy 75 myń teńge, al osy zaýyt sehtarynyń barlyǵyn bes saýsaqtaı biletin jas maman­dardyń eńbekaqysy munan eki ese joǵary. – Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirip kelgen jas mamandardyń barlyǵyna da bıyl páter berildi. Solardyń arasyn­da­ǵy 22 jastaǵy Qonaı Júnisbek ón­diris sehy bastyǵynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. О́zi Mońǵo­lııa­dan qonys aýdarǵan oralman. Bizdiń bolashaǵymyz – osy jigit­ter, – deıdi Farhat Akbaruly. Munan keıin jýrnalıster So­kolov-Sarybaı ken óndirý birles­tigindegi jylý-energetıka ortaly­ǵyn aralap kórdi. Bul elektr ener­gııasyn óndiretin ortalyq ken ón­dirý birlestiginiń barlyq sehtaryn jaryq­pen, jylýmen qamtamasyz etip tur. Sonymen qatar Rýdnyı qa­la­syn jylytý da osy kásip­orynnyń moınynda. Eger osy ener­getıka kózi bolmaǵanda onsyz da alystaǵy Ekibastuzdan tasymal­daıtyn elektr energııasy ken aly­by úshin óte tapshy bolar edi. Qa­zirdiń ózinde oblysta elektr ener­gııasyna tapshylyq edáýir bilinedi, al Rýdnyı jylý-energetıka orta­lyǵy bul problemany sheship tas­tamasa da, jyl saıyn kórsetkishti joǵarylatyp keledi. Munan keıin jýrnalıster “Jas qanat-2006” dep atalatyn qus fabrıkasyna da soq­ty. Bul da bıylǵy jyldyń ınvestısııalyq jobasyna kirgen kásiporyn. Táýligine 115 myń dana jumyrtqa óndiretin fabrıkadaǵy jabdyqtardyń barlyǵy shetelden aldyrylǵan. Jumyrtqalaıtyn taýyqtardyń jasyna qaraı ártúrli qospa-azyq túrin daıyndaıtyn jem sehynyń ózi kelgen adamǵa tańdaı qaqtyrmaı qoımaıdy. Jýrnalıs­ter­men birge saparlas bolǵan Par­lament Májilisiniń depýtaty Olga Kıkolenko qus fabrıkasy ókilinen jańa kásiporyndaǵy jumys ornyn, jumysshylardyń jalaqysyn su­ra­dy. Qazir seksen adam jumys is­teıdi, jalpy 200 adam jumys is­te­ýi kerek. Bul aldaǵy kúnniń en­shisi. Qazir ár jumysshy 40 myń te­ń­geden tabys tabady. Oblystyq ishki saıasat bólimi uı­ymdastyrǵan presstýr sharasyna oblystaǵy barlyq saıası partııalar fılıaldarynyń ókilderi de shaqy­rylǵan bolatyn. Munda jaqyn kún­deri alǵashqy kelýshilerdi qa­byl­­daıtyn aýrýhana kimdi de bolsa sapasymen tańǵaldyrar edi. – Bizdiń balalarymyz osyndaı aýrýhanalarda emdelýi kerek. О́te yjdaǵattylyqpen, óte uqyptylyq­pen salynǵan. Mine, barlyǵy da osy­laı bolýy kerek, – dedi jaqsy­nyń bárin de ótken kúnnen izdep, kóp iske kóńili tola bermeıtin Kom­­­­mý­nıstik partııanyń oblystyq fılıa­lynyń jetekshisi Lıýdmıla Gorbenko. Qalalyq balalar aýrýhanasy munda “100 aýrýhana, 100 mektep” baǵdarlamasy boıynsha salynǵan. Qazir qurylysshylar sońǵy ju­mys­taryn bitirip, “ıne, jipten shy­ǵarýǵa” daıyndap jatyr. Munda balalardy emdeıtin barlyq bólim­sheler ornalasady, medısınalyq jabdyqtar daıyn. Aýrýhananyń basseıni de bar. Onda omyrtqasy za­qymdanǵan jáne meshel aýrýyna shal­dyqqan balalarǵa jattyǵýlar ja­saıtyn bolady. Sonymen qatar ana­sy naýqas sábıimen birge ja­tatyn palatalar da jabdyqtalady. Aýrýhana 360 tósekke arnalǵan. – Mundaı aýrýhana elimizde ne­ken-saıaq ekenin qazirden bastap maq­tanyp aıtýymyzǵa bolady, – de­ı­­­di qalalyq balalar aýrýhana­sy­nyń bas dárigeri Natalıa Para­tı­kova. Al Rýdnyıdaǵy 900 balaǵa ar­nalǵan qazaq orta mektebiniń ǵı­maraty oqý jylynyń aıaǵynda paı­dalanýǵa berilgen. Bul mekteptiń qolaılylyǵy men sán-saltanatyn kórgen de, kórmegen de armanda de­­­se bolar. Kompıýter synyby, ın­ter­ak­tıvti taqta, ınternet, akt za­ly, sport zal, bes jolaqtyq bas­seın, qos-qos kitaphana kez kelgen mek­tepte bar deý áli erte. Bul mek­tep­­tiń de qurylysynyń sapaly júr­gizilgeni kórinip-aq tur. Jýr­na­lıs­ter mektep dırektory Qaıyrjan Nurmuhambetovten jańa bilim or­da­synyń muǵalim kadrlarmen jab­dyqtalýy jaıly surady. – Tájirıbeli muǵalimder bar­shy­lyq. Sonyń syrtynda jas ma­man­dardy alýdy oılastyryp otyr­myz. Tilek bildirgenderdiń barlyǵy da baıqaý arqyly irikteledi,–deıdi Qaıyrjan Rahymjanuly. – Mundaı mektep respýblıka­nyń basqa shalǵaıynda bar shyǵar, biraq oblysta áli kezdestirgenim joq. Balalarǵa bilim berý úshin jum­salǵan qarjy qasıetti dese bo­lar. Myna mektepti kórgende par­taǵa ózim­niń otyrǵym keldi, – dep tań­dan­ysyn jasyra almady Qa­zaq­stannyń jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq “Azat” partııasy oblystyq fılıalynyń ókili Gen­nadıı Vlasov. Jýrnalıster men saıası partııa­lar fılıaldary ókilderi úshin maýsym aıynyń sońynan bastalǵan presstýrdyń bul tek Rýdnyıǵa sa­­­pa­ryndaǵy málimetteri ǵana. Al búıi­rine “Birligimiz jarasqan!”, “Aý­yldyń kórkeıýi – Qazaq­stan­nyń kórkeıýi” degen jazýy bar pla­kat japsyrǵan avtobýs Meńdiǵara, Qarabalyq, Qostanaı aýdandaryna da saparlaǵan. Onda jýrnalıster men saıası partııalar oblystyq fılıaldarynyń ókilderi jetken jetistikterin, ásirese, sońǵy jyl­da­ry “Jol kartasy”, “100 mektep, 100 aýrýhana” baǵdarlamalarynyń, ınvestısııalyq-ınnovasııalyq jo­balardyń júzege asýyn kózderimen kórdi, mamandar men basshylardy tyńdady. Mysaly, Meńdiǵara aý­danynda boks jáne grek-rım kúre­sine arnalǵan sport zal jáne orta­lyq stadıon kúrdeli jón­deýden ót­kizildi. “Tyń-2009” jazǵy sparta­kıa­dasy da osy Meńdiǵarada ótti. Mundaǵy kóptegen ıgi ister bıýd­jettiń qaltasyna salmaq sal­maı, orta jáne shaǵyn bıznestiń kó­me­gimen atqarylady. Aýdanda 500 agronysan bar. “Kóp túkirse – kól” degen emes pe, olardyń bar­ly­ǵy da aý­yldy kórkeıtýge shama-shar­qyn­sha úles qosyp otyr. Aý­dan­daǵy qyryqshaqty mekteptiń, dál sondaı emdeý mekemeleriniń jóndeý jumystary osynyń aıǵaǵy. Aýdandyq aýrýhanany jergilikti basshylar presstýrǵa qatysýshy­lar­ǵa maqtana kórsetti. Bul toly­ǵymen kúrdeli jóndeýden ótip, bi­ryń­ǵaı ulttyq júıeni aýyldyq jer­de meńgere bastaǵan medısı­na­lyq mekemeniń biri. Aýrýhananyń ózinde qan quıý, telemedısına ortalyqtary, mammograf jumys isteıdi. Sońǵy jyldary kelgen jas dárigerler materıaldyq muqtajdyq sezinbeıdi. Qarabalyq aýdanynda presstýr múshelerin aýdan ákimi Fedor Fı­lıppovtyń ózi qarsy alyp, kúrdeli jóndeýden ótkizilgen áleýmettik nysandar, qus fabrıkasynyń qu­rylysy jáne jańadan paıdalanýǵa berilgen saýyqtyrý kesheni týraly baıandap berdi. Mundaǵy burynǵy Komsomol qus fabrıkasy túgeldeı jańa sıpat almaq. Buryn úırek ósiretin kásiporyn jańa joba boı­ynsha qaıta salynyp, qońdy ba­lapan ósirip, qus etin daıyndaıtyn bolady. Al “Ǵashýra ana” meshiti – Qarabalyq aýdanynyń maqtany­shy. Mundaı sáýletti ımandylyq úıi oblystyń basqa shalǵaıy túgel, ortalyǵynda da joq. 400 adam namazǵa qatar turatyn bul meshitte neke qııý zaly, 250 oryndyq as­hana, kitaphana bar. Al Qostanaı aýdanynda jýrna­lıster men saıası partııalar be­l­sendileri saparyn jańada ǵana jumysyn bastaǵan ınvestısııalyq jobalardy aralaýdan bastady. “Sadchıkov” jaýapkershiligi shek­teý­li seriktestiginde 400 bas sıyrǵa arnalǵan saýyn fermasy ashyldy. Munda jumystyń barlyǵy da kom­pıýterlendirilgen. Saýyndy birne­she adam ǵana saýady. Sony­men qatar keshenniń ózinde sútpen qatar qaımaq, maı, súzbe óndiriledi. “Qa­rasý-Et” qasaphana jáne óńdeý kesheni bazardy etpen ǵana emes, shujyqtyń birneshe túrimen baıyta túsetin bolady. “Jas qanat” qońdy taýyq fabrıkasy óndirgen ónim de negizinen jergilikti bazarǵa shyǵa­rylady, azyq-túlik molshylyǵyn jasaýǵa úles qospaq. Osy aıtylǵan ınvestısııalyq jobalardyń barly­ǵy da jumys oryndarynyń ashy­lýy­men de qundy. Jýrnalıster tek jetistikterdi tyńdap qana qoıǵan joq. Kásip­­­oryn men aýdan basshylaryna problemalardyń qalaı sheshimin taýyp jatqandyǵy jóninde de túrli suraqtar qoıyp, jaýaptar aldy. – Presstýr Qazaqstan táýelsiz­diginiń 20 jyldyǵyna arnalady. Táýelsizdik alǵaly elimiz ekonomı­kasy naryq qıyndyqtaryn da, qarjy daǵdarysyn da bastan keshirip keledi. Buryn Keńes Odaǵy kezinde shıkizat óndirýmen shektel­gen Qazaqstan 20 jyldyń ishinde damýdyń dańǵyl jolyna tústi. Qazir ekonomıkalyq baılanystar aýqymy óte keń, damyǵan, moıny ozyq elder qoldanǵan tehnolo­gııa­lar men ozyq úlgidegi jabdyqtar qa­zir bizdiń kásipkerler men taýar ón­dirýshilerge jat bolmaı qaldy. Munyń barlyǵy da táýelsiz­d­i­gimizdiń jetken jetistikteri. Biz presstýr arqyly osynyń barly­ǵyn da nasıhattaýdy jón kórdik, – deıdi oblystyq ishki saıasat basqar­­masy saıası partııalar jáne úkimet­tik emes uıymdarmen jumys bó­li­miniń bastyǵy Gúlpara Jumaǵulova. Presstýrǵa qatysýshylar endi Jitiqara aýdanyn betke aldy. Sa­par munymen toqtalmaq emes, al­daǵy ýaqytta oblystyń basqa aý­dandaryn da aralaıtyn bolady. Investısııalyq jobalar­dy, sony­men qatar “Jol kartasy”, “100 mek­tep, 100 aýrýhana” baǵ­darla­ma­laryn júzege asyryp jat­qan jáne ıgilikti ister bastaý alǵan aýdandar presstýrdyń kelýin kú­te­di. Jaqsy is dástúr bolyp jal­ǵa­satyn túri bar. Názıra JÁRIMBETOVA. QOSTANAI.