2014 jylǵy 21 qańtar, Astana qalasy
Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standartty bekitý týraly
2007 jylǵy 15 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 138-5 babynyń 3 tarmaǵyna jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 29 sáýirdegi «Kásiptik standarttardy ázirleýge 2013 jylǵa qarajat bólý jáne ony paıdalaný qaǵıdalaryn bekitý týraly» № 406 qaýlysyna sáıkes, buıyramyn:
1. Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standart bekitilsin.
2. Mal sharýashylyǵy departamenti (E.Q. Ahmetov) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda bekitilgen tártippen kásibı standartty engizýge sharalar qabyldasyn.
3. Áleýmettik saıasat basqarmasy (S.S. Lepeshko) osy buıryqty zańnamada belgilengen tártippen Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin jáne resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin.
4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Áleýmettik saıasat basqarmasyna (S.S. Lepeshko) júktelsin.
5. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr A.MAMYTBEKOV.
Kelisilgen
Qazaqstan Respýblıkasy
Eńbek jáne halyqty
áleýmettik qorǵaý mınıstri
T. Dúısenova ___________
2014 jylǵy 7 sáýir
Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2014 jylǵy 21 qańtardaǵy
№ 20/55 buıryǵymen bekitilgen
Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standarty
1. Jalpy erejeler
1. Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standart (budan ári - KS) :
1) kásibı bilim berý men eńbek salalary arasyndaǵy qarym-qatynasty retteýge;
2) kásibı qaıta daıarlaý men biliktiligin kóterýdi daıyndaý baǵdarlamalaryn ázirleý talaptarynyń merzimin belgileýge;
3) attestasııalaý men sertıfıkattaýda qyzmetkerlerdiń quzyrettiligin baǵalaý talaptarynyń merzimin belgileýge;
4) kásibı qyzmettiń mánine biryńǵaı talaptar ázirleýge,eńbek naryǵynyń zamanaýı talaptaryna jaýap beretin biliktilik talaptaryn jańartýǵa;
5) personaldy basqarý salasyndaǵy keń aýqymdy mindetterdi sheshýge;
6) bilim berý standarttaryn, oqý josparlaryn, modýldik oqý baǵdarlamalaryn ázirleý, sondaı-aqtıisti oqý-ádistemelik materıaldardy ázirleýge;
7) kásibı daıarlyǵyn baǵalaýdan ótkizý jánemamandar biliktilikteriniń sáıkestikterin rastaýǵa arnalǵan.
2. KS negizgi paıdalanýshylary:
1) bilim berý mekemeleri túlekteri, jumysshylar;
2) uıymdardyń basshylary men jumysshylary, uıymdardyń personaldy basqarý bólimsheleriniń basshylary men mamandary;
3) bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleıtin mamandar;
4) mamandardyń kásibı daıarlyǵyn baǵalaý jáne biliktigine sáıkestigin rastaý salasyndaǵy mamandar.
3. KS negizinde kásiporyndar qyzmetiniń fýnksıonaldyq úlgilerine, laýazymyna, qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrý, attestasııadan ótkizý, eńbekke yntalandyrý júıesine ishki, korporatıvti standarttar jáne basqalar ázirlenýi múmkin.
4. Osy KS-da kelesi termınder men ańyqtamalar qoldanylady:
1) biliktilik – jumysshynyń eńbek qyzmetiniń naqty túrin oryndaýǵa kásibı daıyndyq dárejesi;
2) biliktilik deńgeıibilikti deńgeıi – atqarylatyn jumystardyń kúrdeliligi, derbestigi men jaýaptylyǵy kórinetin qyzmetkerdiń biliktiligine (quzyrettiligine) qoıylatyn talaptar deńgeıi;
3) eńbek máni - belgili bir eńbek quraldarynyń kómegimen ónim jasaý maqsatynda qyzmetkerdiń is-qımyly baǵyttalatyn zat;
4) eńbek quraly – qyzmetkerdiń eńbek mánin bastapqy kúıden ónimge aınaldyrý úshin paıdalanatyn quraldary;
5) eńbek qyzmetiniń túri – eńbek fýnksııalarynyń tutas jıyntyǵymen jáne olardy oryndaý úshin qajetti quzyrettilikpen qurylǵan kásibı qyzmet salasyndaǵy quramdas bólik;
6) eńbek fýnksııasy – bıznes-prosespen anyqtalatyn jáne olardyń eńbek qyzmetiniń naqty túriniń sheńberinde oryndalýy úshin tıisti quzyrettiliktiń bolýyn kózdeıtin eńbek áreketteriniń ıntegrasııalanǵan jáne tıisinshe avtonomdy jıyntyǵy;
7) kásibı qyzmet salasy – ortaq ıntegrasııalanǵan negizi (uqsas jáne jýyq mánder, obektiler, tehnologııalar, sonyń ishinde eńbek quraldary) jáne eńbek fýnksııalarynyń uqsas jıyntyǵyn jáne olardy oryndaý úshin quzyrettilikti kózdeıtin salanyń eńbek qyzmeti túrleriniń jıyntyǵy;
8) KS – naqty kásibı qyzmet salasyndaǵy eńbek sapasy men jaǵdaıy, biliktiligi, quzyrettiligi, mazmuny deńgeıine qoıylatyn talaptardy aıqyndaıtyn standart;
9) KS birligi – osy qyzmet túri úshin tutas, aıaqtalǵan, tıisinshe avtonomdy jáne mańyzdy bolyp tabylatyn naqty eńbek fýnksııasynyń ashyq sıpattamasynan turatyn KS qurylymdyq elementi;
10) kásip – arnaıy daıyndyqtyń, jumys tájirıbesiniń nátıjesinde paıda bolǵan arnaıy bilimdi, eptilikti jáne praktıkalyq daǵdylardy talap etetin jáne bilimi týraly tıisti qujattarmen naqtylanatyn adamnyń eńbek qyzmetiniń negizgi túri;
11) quzyrettilik – qyzmetkerdiń kásibı qyzmette bilimin jáne iskerligin qoldaný qableti;
12) laýazym – laýazymdyq ókilettikter men laýazymdyq mindetter sheńberi júktelgen jumys berýshiniń qurylymdyq birligi;
13) mindet – naqty bir eńbek mánderi men quraldaryn paıdalana otyryp eńbek fýnksııasyn iske asyrýmen jáne nátıjege qol jetkizýmen baılanysty is-qımyl jıyntyǵy;
14) sala – shyǵarylatyn ónimniń, óndiris tehnologııasynyń, negizgi qorlar men jumys isteıtinderdiń kásibı daǵdylarynyń jalpylyǵy tán kásiporyndar men uıymdardyń jıyntyǵy;
15) salalyq biliktilik sheńberi (budan ári - SBSh) – salada quptalatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdalǵan sıpattamasy;
16) ulttyq biliktilik sheńberi (budan ári - UBSh) – eńbek naryǵynda quptalatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdalǵan sıpattamasy;
17) fýnksıonaldyq karta – ár túrli kásibı qyzmetter salasynyń sheńberinde belgilengen, qyzmetker oryndaıtyn eńbek qyzmetiniń túriniń eńbek fýnksııalary men kásibı mindetteriniń qurylymdanǵan sıpattamasy.
2. KS pasporty
5. Ekonomıkalyq qyzmet túri Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jikteýishi 03-2007: 01.41 Maldyń saýyn tuqymyn ósirý, 01.42 Maldyń jáne enekeniń basqa da tuqymdaryn ósirý, 01.43 Jylqy jáne basqa da tuıaqty tuqymdardy ósirý, 01.44 Túıelerdi jáne túıe tuqymdastardy ósirý, 01.45 Qoılar men eshkilerdi ósirý, 01.46 Shoshqalar men toraılardy ósirý, 01.47 Qus sharýashylyǵy, 01.49 Maldardyń basqa da túrlerin ósirý.
6. Ekonomıkalyq qyzmet túriniń negizgi maqsaty: seleksııalyq (asyldandyrý isi) qyzmetti damytý, asyl tuqymdyq maldardy ósirý, ońtaıly paıdalaný jáne qorǵaý, olardyń densaýlyǵy men joǵary deńgeıde uryqtanýyn saqtaý.
KS ósimdik sharýashylyǵy jáne mal sharýashylyǵy, ań aýlaý salalardaǵy qyzmetterdi kórsetýdiń mánine, sapasyna, jaǵdaıyna jáne qyzmetkerlerdiń biliktiligi men quzyrettiligine qoıylatyn talaptardy belgileıdi.
7. Qyzmet túrleri, kásipter, biliktilik deńgeıleri osy kásibı standarttyń 1-qosymshasynda berilgen.
Standart talaptary qyzmet túrlerine jáne osy salanyń tómendegi kásipterine jatady:
janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıgi;
asyldandyrý isi jónindegi tehnık;
zootehnık (zootehnık seleksıoner);
asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi.
3. Eńbek qyzmeti (kásip) túrleriniń kartochkasy
1-paragraf. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnık
8. SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi – 4.
9. Laýazymnyń múmkin ataýlary: janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıgi.
10. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnık» kásibi sýbektiniń negizgi qyzmetin júzege asyrýǵa baılanysty aýyl sharýashylyq janýarlaryn aýlaý, uryqtandyrý aldyndaǵy daıyndyq jumystaryn, aýyl sharýashylyq janýarlaryn uryqtandyrý mindetterin bilýge jáne atqara bilýge mindetteıdi.
11. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy osy KS 2-qosymshasynyń 1-kestesinde kórsetilgen.
12. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıktiń eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 2-qosymshasynyń 2-kestesinde kórsetilgen.
13. Eńbek fýnksııalaryn aıqyndaıtyn, janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnık oryndaıtyn, KS birlikteriniń tizbesi osy KS 2-qosymshanyń 3-kestesinde kórsetilgen.
14. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıktiń oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy jáne eńbek áreketteri osy KS 2-qosymshasynyń 4-kestesinde kórsetilgen.
15. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıktiń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 2-qosymshasynyń 5-kestesinde kórsetilgen.
Paragraf 2. Asyldandyrý isi jónindegi tehnık
16. SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi – 4.
17. Laýazymnyń múmkin ataýlary: asyldandyrý isi jónindegi tehnık.
18. «Asyldandyrý isi jónindegi tehnık» kásibi sýbektiniń negizgi qyzmetin júzege asyrýǵa baılanysty malsharýashylyq janýarlaryn asyldandyrý mindetterin bilýge jáne atqara bilýge mindetteıdi. Sharýashylyqta asyldandyrýdy óńdeý jumystaryn josparlaýǵa qatysý.
19. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy osy KS 3-qosymshasynyń 1-kestesinde kórsetilgen.
20. Asyldandyrý isi jónindegi tehnıktiń eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 3-qosymshasynyń 2-kestesinde kórsetilgen.
21. Eńbek fýnksııalaryn aıqyndaıtyn, asyldandyrý isi jónindegi tehnık oryndaıtyn, KS birlikteriniń tizbesi osy KS 3-qosymshasynyń 3-kestesinde kórsetilgen.
22. Asyldandyrý isi jónindegi tehnıktiń oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy jáne eńbek áreketteri osy KS 3-qosymshasynyń 4-kestesinde kórsetilgen.
23. Asyldandyrý isi jónindegi tehnıktiń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 3-qosymshasynyń 5-kestesinde kórsetilgen.
Paragraf 3. Zootehnık (zootehnık-seleksıoner)
24. SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi – 5-7.
25. Laýazymnyń múmkin ataýlary: zootehnık (zootehnık-seleksıoner)
26. «Zootehnık (zootehnık-seleksıoner)» kásibi sýbektiniń negizgi qyzmetin júzege asyrýǵa baılanysty mal men qustyń tuqymdyq jáne ónimdilik sapasyn jaqsartý, mal tólin ósirý boıynsha seleksıondyq-zootehnıkalyq jumystardy júzege asyrýdyń mindetterin bilýge jáne atqara bilýge mindetteıdi.
27. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanys osy KS 4-qosymshasynyń 1-kestesinde kórsetilgen.
28. Zootehnık (zootehnık-seleksıoner) eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 4-qosymshasynyń 2-kestesinde kórsetilgen.
29. Eńbek fýnksııalaryn aıqyndaıtyn, zootehnık (zootehnık-seleksıoner) oryndaıtyn, KS birlikteriniń tizbesi osy KS 4-qosymshanyń 3-kestesinde kórsetilgen.
30. Zootehnık (zootehnık-seleksıoner) oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy jáne eńbek áreketteri osy KS 4-qosymshasynyń 4-kestesinde kórsetilgen.
31. Zootehnık (zootehnık-seleksıoner) quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 4-qosymshasynyń 5, 6, 7 - kestelerinde kórsetilgen.
Paragraf 4. Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi
32. SBSh boıynsha biliktilik deńgeıi – 6-7.
33. Laýazymnyń múmkin ataýlary: asyl tuqymdyqq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi.
34. «Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi» kásibi ıppodromdaǵy asyl tuqymdyqq jylqylarǵa synaq júrgizý mindetterin bilýge jáne atqara bilýge mindetteıdi. Asyl tuqymdyq jylqylarǵa synaq júrgizý múlkin jáne tóreshi alqasynyń jumystaryn baqylaý jáne daıyndaý.
35. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanys osy KS 5-qosymshasynyń 1-kestesinde kórsetilgen.
36. Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshiniń eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 5-qosymshasynyń 2-kestesinde kórsetilgen.
37. Eńbek fýnksııalaryn aıqyndaıtyn, asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi oryndaıtyn, KS birlikteriniń tizbesi osy KS 5-qosymshasynyń 3-kestesinde kórsetilgen.
38. Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshiniń oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy jáne eńbek áreketteri osy KS 5-qosymshasynyń 4-kestesinde kórsetilgen.
39. Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshiniń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 5-qosymshasynyń 5, 6 - kestelerinde kórsetilgen.
4. KS ázirleýshileri
40. KS ázirleýshisi Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bolyp tabylady.
41. Kelisý paraǵy, KS saraptamasy men tirkelýi osy KS 6- qosymshasynda kórsetilgen.
Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standartynyń 1-qosymshasy
Qyzmet túrleri, kásipter, biliktilik deńgeıleri
№
r/s Qyzmet túri ataýy Eńbek naryǵy tendensııalaryn esepke alǵandaǵy kásip ataýy 01-2005 Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik kásipter jikteýishisine sáıkes kásipter ataýy SBSh biliktilik deńgeıleri
1. Seleksıondyq qyzmet (Asyldandyrý isi) Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıgi Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnık 4-5
2. Asyldandyrý isi jónindegi tehnık Asyldandyrý isi jónindegi tehnık 4-5
3 Zootehnık Zootehnık 5-7
4. Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi Asyl tuqymdyq jylqylardy synaý jónindegi bas tóreshi 4-7
Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standartynyń 2-qosymshasy
1-keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy
Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik kásipter jikteýishi (MKJ)
Negizgi top 3227 Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıgi
Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshylary jáne mamandary laýazymdarynyń úlgilik biliktilik sıpattamalary (Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2013 jylǵy 1 shildedegi № 17/308 buıryǵymen bekitilgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jyly 8 tamyzda № 8614 tirkeldi)
SBSh sáıkes biliktilik deńgeıi Sanattar
4 Sanatsyz, I-II sanattar
5 Sanatsyz, I-II sanattar
2-keste. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıginiń eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar
Kásibi boıynsha múmkin jumys oryndary (kásiporyn, uıym) Mal sharýashylyǵy salasyndaǵy fermerlik jáne sharýa qojalyqtary, aksıonerlik qoǵamdar, jaýapkershiligi shekteýli seriktestik, óndiristik kooperatıvteri
Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaılary Zertteýge synamalardy alý úshin janýarlardyń juqpaly aýrýlary boıynsha qolaısyz qyzmet kórsetý kezinde aýrýdy juqtyryp alý qaýipi, jaraqattaný qateri
Jumysqa jiberýdiń erekshe sharttary Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes
SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim berý jáne oqytý deńgeıi Qajetti eńbek tájirıbesi
4 Joǵary deńgeıli tehnıkalyq jáne kásibı bilim (qosymsha kásibı daıyndyq), praktıkalyq tájirıbe Sanatsyz –jumys stajy talap etilmeıdi; II sanattar - sanatsyz laýazymda 1 jyldan kem emes; I sanattar - II sanatty laýazymda 1 jyldan kem
5 Tehnıkalyq jáne kásibı orta bilimnen keıingi bilim (orta býyndy maman), orta bilimnen keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe nemese joǵarǵy bilim Sanatsyz –jumys stajy talap etilmeıdi; II sanattar - sanatsyz laýazymda 1 jyldan kem emes; I sanattar - II sanatty laýazymda 1 jyldan kem
3-keste. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıgi oryndaıtyn, eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn, KS birlikteriniń tizbesi
Eńbek fýnksııa-larynyń shıfry Eńbek fýnksııasynyń ataýy (kásibı standarttyń birligi)
1 Aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn ań aýlaýda anyqtaýdy júzege asyrady, uryqtandyrar aldynda daıyndyq jumystaryn, aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn uryqtandyrýdy júrgizedi
2 Bıomaterıaldarmen qamtamasyz etýge, quraldar men jabdyqtardy satyp alýǵa tapsyrystar qurastyrady. Jasandy uryqtandyrýdan alynǵan tóldi kiristeý aktisin qurastyrady
3 Rektaldy zertteýler nátıjelerin esepteýdi júrgizedi, jasandy uryqtandyrý boıynsha esep júrgizedi. Materıaldardy, múlikterdi, aspaptardy, medısınalyq zattardy, mal dárigerlik aspaptar menquraldardy ońtaıly jumsaý boıynsha sharalar qabyldaıdy
4-keste. Janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıgi oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy
Eńbek fýnksııa-larynyń shıfry Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter (eńbek is-áreketteri)
1 Janýarlar Zararsyzdan-dyrylǵan qolǵaptar, aranaıy kıimder, paıetter, Dıýara ydysy, ysytatyn mıkroskop 1-1) Aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn ań aýlaýda anyqtaýdy júzege asyrady
1-2) Uryqtandyrar aldynda daıyndyq jumystaryn, aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn uryqtandyrýdy júrgizedi
1-3) Bıomaterıaldarmen qamtamasyz etýge, quraldar men jabdyqtardy satyp alýǵa tapsyrystar qurastyrady
2 Janýarlar Zararsyzdan-dyrylǵan qolǵaptar, aranaıy kıimder, paıetter, Dıýara ydysy, ysytatyn mıkroskop 2-1)Jasandy uryqtandyrýdan alynǵan tóldi kiristeý aktisin qurastyrady
2-2) Rektaldy zertteýler nátıjelerin esepteýdi júrgizedi, jasandy uryqtandyrý boıynsha esep júrgizedi
3 Janýarlar Zararsyzdan-dyrylǵan qolǵaptar, aranaıy kıim-der, paıetter, Dıýara ydysy, ysytatyn mıkroskop 3-1) Materıaldardy, múlikterdi, aspaptardy, medısınalyq zattardy, mal dárigerlik aspaptar menquraldardy ońtaıly jumsaý boıynsha sharalar qabyldaıdy
5-keste. SBSh biliktiliktiń 4-deńgeıli janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıginiń quzyretine qoıylatyn talaptar
Mindetter shıfry Tulǵalyq jáne kásiptik quzyrettilikter Bilikter men daǵdylar Bilimder
1-1) Oryndaýshylyq is-áreketter: aýylsharýashylyq janýarlaryn uryqtandyrar aldynda daıyndyq jumystaryn josparlaý jáne tapsyrmalardy anyqtaý Qoldanystaǵy eńbek resýrstaryn esepteı bilý. Aýylsharýashylyǵy janýarlaryn uryqtandyrýda jumys jaǵdaıyn ózdiginen taldaý jasaýdy talap etetin ár túrli praktıkalyq tapsyrmalardy sheshý Kásibı daıyndyq úrdisi barysynda alynǵan bilim, praktıkalyq ótilimde is-ireketti júzege asyra bilý
1-2) Basshylyqqa óndiristik málimetterdi qujattandyryp jáne usynyp, jumys úderisteri nátıjeleriniń aldyn ala belgilengen ólshemdermen sáıkestik nátıjelerin baǵalaıdy Jumys barysynda, ózdiginen josparlaýda tanymdyq jáne praktıkalyq daǵdylardy keńdiginen qoldaný Qujattar, esep, sapa, rásimderdi baqylaýda jáne jumys úrdisinde keń shoǵyrlanǵan bilimine ıe bolý
1-3) Jumys ornyndaǵy ózgeristerge ońaı qalyptasý Sıyrlardy ýaqytyly uryqtaýdy uıymdastyrý daǵdylary Sháýet sapasyn baǵalaı bilý
2-1) Basqa qyzmetkerlerdiń jumystary áseriniń nátıjesine jaýapkershilik alyp, olardy basshylyqqa alý Is – árekettiń júzege asýynyń tehnologııalyq joldaryn tańdaý. Alynǵan tapsyrmalardy tolyqtandyrý Etıka jáne psıhologııalyq qarym-qatynas, kásibı tapsypmalardy sheshý, tásilderdiń qalyptasýyn jáne amaldaryn bilý
2-2) Qyzmetkerlerdi basqarady jáne jekelegen qyzmetkerler menkomandalardyń mindetteriniń oryndalýynan oń nátıje kútedi Janýarlardy rasıondy jemmen qamtamasyz etýdińuıymdastyrý daǵdylary Uryqtaý tásilderin jáne tehnologııalaryn bilý
6-keste. SBSh biliktiliktiń 5-deńgeıli janýarlardy qoldan uryqtandyrý jónindegi tehnıginiń quzyretine qoıylatyn talaptar
Mindetter shıfry Tulǵalyq jáne kásiptik quzyrettilikter Bilikter men daǵdylar Bilimder
1-1) Oryndaýshylyq is-áreketter: aýylsharýashylyq janýarlaryn uryqtandyrar aldynda daıyndyq jumystaryn josparlaý jáne tapsyrmalardy anyqtaý Qoldanystaǵy eńbek resýrstaryn esepteı bilý. Aýylsharýashylyǵy janýarlaryn uryqtandyrýda jumys jaǵdaıyn ózdiginen taldaý jasaýdy talap etetin ár túrli praktıkalyq tapsyrmalardy sheshý Kásibı daıyndyq úrdisi barysynda alynǵan bilim, praktıkalyq ótilimde is-ireketti júzege asyra bilý
1-2) Basshylyqqa óndiristik málimetterdi qujattandyryp jáne usynyp, jumys úderisteri nátıjeleriniń aldyn ala belgilengen ólshemdermen sáıkestik nátıjelerin baǵalaıdy Jumys barysynda, ózdiginen josparlaýda tanymdyq jáne praktıkalyq daǵdylardy keńdiginen qoldaný Qujattar, esep, sapa, rásimderdi baqylaýda jáne jumys úrdisinde keń shoǵyrlanǵan bilimine ıe bolý
1-3) Jumys ornyndaǵy ózgeristerge ońaı qalyptasý Sıyrlardy ýaqytyly uryqtaýdy uıymdastyrý daǵdylary Sháýet sapasyn baǵalaı bilý
2-1) Basqa qyzmetkerlerdiń jumystary áseriniń nátıjesine jaýapkershilik alyp, olardy basshylyqqa alý Is – árekettiń júzege asýynyń tehnologııalyq joldaryn tańdaý. Alynǵan tapsyrmalardy tolyqtandyrý Etıka jáne psıhologııalyq qarym-qatynas, kásibı tapsypmalardy sheshý, tásilderdiń qalyptasýyn jáne amaldaryn bilý
2-2) Qyzmetkerlerdi basqarady jáne jekelegen qyzmetkerler menkomandalardyń mindetteriniń oryndalýynan oń nátıje kútedi Janýarlardy rasıondy jemmen qamtamasyz etýdińuıymdastyrý daǵdylary Uryqtaý tásilderin jáne tehnologııalaryn bilý
3-1) Densaýlyqty qorǵaý jáne eńbek qaýipsizdigi, gıgıena jáne qorshaǵan ortany qorǵaý sharalaryn basshylyqqa ala otyryp, jumys barysy men nátıjesine jaýapkershilik alady Jumystardy oryndaý úshin qajetti kásibı qyzmettiń jumys fazasyn, talap etilgen resýrstar men ýaqytty anyqtaıdy Eńbekti qorǵaý jáne qaýipsizdik salasyndaǵy bilim.
Zań normalary, eńbekke yntalandyrý jáne ýájdeý ádisteri
Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standartynyń 3-qosymshasy
1-keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy
Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik kásipter jikteýishi (MKJ)
Negizgi top 3213 asyl tuqymdyq is jónindegi tehnık
Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshylary jáne mamandary laýazymdarynyń úlgilik biliktilik sıpattamalary (Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2013 jylǵy 1 shildedegi № 17/308 buıryǵymen bekitilgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jyly 8 tamyzda № 8614 tirkeldi)
SBSh sáıkes biliktilik deńgeıi Sanattar
4 Sanatsyz, I-II sanattar
5 Sanatsyz, I-II sanattar
2-keste. Asyl tuqymdyqq is jónindegi tehnıginiń eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar
Kásibi boıynsha múmkin jumys oryndary (kásiporyn, uıym) Mal sharýashylyǵy kásiporyndary, mal sharýashylyǵy oryndary, mal dárigerlik obektiler, fermerlik jáne sharýa qojalyqtary
Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaılary Maldardyń juqpaly aýrýlary boıynsha qolaısyz qyzmet kórsetý kezinde aýrýdy juqtyryp alý qaýipi, jaraqattaný qateri
Jumysqa jiberýdiń erekshe sharttary Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes
SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim berý jáne oqytý deńgeıi Qajetti eńbek tájirıbesi
4 Joǵary deńgeıli tehnıkalyq jáne kásibı bilim (qosymsha kásibı daıyndyq), praktıkalyq tájirıbe Sanatsyz – jumys stajy talap etilmeıdi; II sanattar – sanatsyz laýazymda 1 jyldan kem emes; I sanattar - II sanatty laýazymda 1 jyldan kem emes
5 Tehnıkalyq jáne kásibı orta bilimnen keıingi bilim (orta býyndy maman), orta bilimnen keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe nemese joǵarǵy bilim Sanatsyz – jumys stajy talap etilmeıdi; II sanattar – sanatsyz laýazymda 1 jyldan kem emes; I sanattar - II sanatty laýazymda 1 jyldan kem emes
3-keste. Asyl tuqymdyq is jónindegi tehnıgi oryndaıtyn, eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn,
KS birlikteriniń tizbesi
Eńbek fýnksııa-larynyń shıfry Eńbek fýnksııasynyń ataýy (kásibı standarttyń birligi)
1 Mal sharýashylyǵynda tuqymdyq malǵa esep júrgizý. Sharýashylyqtaǵy asyldandyrý jumystarynyń josparyn ázirleýge qatysady. Maldyń ónimdiligin anyqtaý úshin tarazyǵa tartý jáne saýýdy júrgizýge qatysý, taldaýlar úshin sútti synaýǵa irikteý júrgizedi, asyldandyrý kartochkasyna maldyń ónimdiliginiń málimetterin engizedi
2 Maldy suryptaýǵa qatysady. Bekitilgen nysandarǵa qatań sáıkestendire otyryp asyldandyrý jumysy boıynsha qujattamalar júrgizedi. Maldardyń aýrýlaryn zertteýge qatysady. Memlekettik asyldandyrý kitabyna jazý úshin maldardyń kartochkasyn daıyndaıdy
3 Satýǵa, kórmelerde kórsetýge arnalǵan tuqymdyq maldardy irikteýge jáne daıyndaýǵa qatysady. Brıgadırlerdiń óndiristik-zootehnıkalyq esebiniń alǵashqy qujattaryn ýaqtyly usynýyn qamtamasyz etedi. Eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi erejeleri men normalaryn saqtaýdy qamtamasyz etedi
4-keste. Asyl tuqymdyq is jónindegi tehnıgi oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy
Eńbek fýnksııa-larynyń shıfry Eńbek
zattary Eńbek quraldary Mindetter (eńbek is-áreketteri)
1 Janýarlar Qujattar, jýrnaldar, halat, qolqap, aljapqysh 1-1) Mal sharýashylyǵyndaǵy tuqymdyq maldy esepteý. Sharýashylyqtaǵy asyldandyrý jumystarynyń josparyn ázirleýge qatysý.
1-2) Maldyń ónimdiligin anyqtaý úshin tarazyǵa tartý jáne saýýdy júrgizýge qatysý, taldaýlar úshin sútti synaýǵa irikteý júrgizý, asyldandyrý kartochkasyna maldyń ónimdiligi málimetterin engizý, maldardy suryptaýǵa qatysý,belgilengen nysandarǵa qatań sáıkestendire otyryp asyldandyrý jumysy boıynsha qujattamalar júrgizedi
2 Janýarlar Qujattar, jýrnaldar, halat, qolqap, aljapqysh jáne t.b. 2-1) Maldardyń aýrýlaryn zertteýge qatysý, memlekettik asyldandyrý kitabyna jazý úshin maldardyń kartochkasyn daıyndaý
2-2) Satýǵa, kórmelerde kórsetýge arnalǵan asyl tuqymdyq maldardy irikteýge jáne daıyndaýǵa qatysý, qoldan uryqtandyrý boıynsha esep jasaý
3 Janýarlar Qujattar, jýrnaldar, halat, qolqap, aljapqysh jáne t.b. 3-1) О́ndiristik-zootehnıkalyq esebiniń alǵashqy qujattaryn ýaqtyly usynýyn qamtamasyz etý. Eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi erejeleri men normalaryn saqtaýdy qamtamasyz etý
5-keste. SBSh biliktiliktiń 4-deńgeıli asyl tuqymdyq is jónindegi tehnıginiń quzyretine qoıylatyn talaptar
Mindetter shıfry Tulǵalyq jáne kásiptik quzyrettilikter Bilikter men daǵdylar Bilimder
1-1) Oryndaýshylyq qyzmet: alǵa qoıylǵan maqsattardy eskerip mindetterdi anyqtaý jáne qyzmetti josparlaý, mindetterdiń óz betinshe anyqtalýyn qarastyrý Asyl tuqymdyq maldy mal sharýashylyǵyna tirkeý kezinde jumys jaǵdaıyn óz betinshe taldaýdy talap etetin tájirıbelik mindetterdiń túrli úlgilerin sheshedi Kásibı bilim barysynda alynǵan praktıkalyq tájirıbe negizinde qyzmetti júzege asyrýǵa arnalǵan bilim. Mal sharýashylyǵyndaǵy tuqymdyq maldy esepteý erejesi
1-2) Basshylyqqa óndiristik málimetterdi qujattandyryp jáne usynyp, jumys úderisteri nátıjeleriniń aldyn ala belgilengen ólshemdermen sáıkestik nátıjelerin baǵalaıdy О́z betinshe josparlaýdaǵy, jumystardy oryndaýdaǵy tájirıbelik jáne tanymdyq daǵdylardyń kóptegen qataryn qoldanady Maldyń ónimdiligin anyqtaý úshin tarazyǵa tartý jáne saýýdy júrgizýdiń negizgi erejeleri. Taldaýlar úshin sútti synaýǵa irikteý erejesi
2-1) Eńbek qyzmetiniń belgilengen salasyndaǵy deńgeıde tikeleı basshylyqpen basqa jumysshylarmen balamaly áreketter men ózara baılanysty anyqtaıdy jáne kelisedi, ony jaǵdaılar talap etedi Qyzmetti júzege asyrýdyń tehnologııalyq joldaryn tańdaý. Alǵan tapsyrmany naqtylaıdy, josparmen jumys barysyn eskeredi jáne salystyrady, jumys nátıjeleriniń sapa normalaryna sáıkestigin baqylaıdy Jumys úderisi, maldardy suryptaýdy baqylaý boıynsha bilimniń keń spektory bar. Bekitilgen nysandarǵa qatań sáıkes keletin asyldandyrý jumysy boıynsha qujattamalardy toltyrý nusqaýlyǵy
2-2) Basqa qyzmetkerlerdiń jumystary áseriniń nátıjesine jaýapkershilik alyp, olardy basshylyqqa alý Bilim men daǵdynyń jetispeýshiligin anyqtaıdy, kásipqoılyqty arttyrýdy ýájdemeleıdi
Kásibı mindetterdi qoıýdyń jáne sheshýdiń tásilderin, qaǵıdalaryn jáne ádisterin, qarym-qatynastardyń etıka jáne psıhologııa normalaryn, eńbekke tartý jáne yntalandyrý tásilderin, zańnamalyq normalardy biledi
6-keste. SBSh biliktiliktiń 5-deńgeıli asyl tuqymdyqq is jónindegi tehnıginiń quzyretine qoıylatyn talaptar
Mindetter shıfry Tulǵalyq jáne kásiptik quzyrettilikter Bilikter men daǵdylar Bilimder
1-1) Oryndaýshylyq qyzmet: alǵa qoıylǵan maqsattardy eskerip mindetterdi anyqtaý jáne qyzmetti josparlaý, mindetterdiń óz betinshe anyqtalýyn qarastyrý Asyl tuqymdyq maldy mal sharýashylyǵyna tirkeý kezinde jumys jaǵdaıyn óz betinshe taldaýdy talap etetin tájirıbelik mindetterdiń túrli úlgilerin sheshedi Kásibı bilim barysynda alynǵan praktıkalyq tájirıbe negizinde qyzmetti júzege asyrýǵa arnalǵan bilim. Mal sharýashylyǵyndaǵy tuqymdyq maldy esepteý erejesi
1-2) Basshylyqqa óndiristik málimetterdi qujattandyryp jáne usynyp, jumys úderisteri nátıjeleriniń aldyn ala belgilengen ólshemdermen sáıkestik nátıjelerin baǵalaıdy О́z betinshe josparlaýdaǵy, jumystardy oryndaýdaǵy tájirıbelik jáne tanymdyq daǵdylardyń kóptegen qataryn qoldanady Maldyń ónimdiligin anyqtaý úshin tarazyǵa tartý jáne saýýdy júrgizýdiń negizgi erejeleri. Taldaýlar úshin sútti synaýǵa irikteý erejesi
2-1) Eńbek qyzmetiniń belgilengen salasyndaǵy deńgeıde tikeleı basshylyqpen basqa jumysshylarmen balamaly áreketter men ózara baılanysty anyqtaıdy jáne kelisedi, ony jaǵdaılar talap etedi Qyzmetti júzege asyrýdyń tehnologııalyq joldaryn tańdaý. Alǵan tapsyrmany naqtylaıdy, josparmen jumys barysyn eskeredi jáne salystyrady, jumys nátıjeleriniń sapa normalaryna sáıkestigin baqylaıdy Jumys úderisi, maldardy suryptaýdy baqylaý boıynsha bilimniń keń spektory bar. Bekitilgen nysandarǵa qatań sáıkes keletin asyldandyrý jumysy boıynsha qujattamalardy toltyrý nusqaýlyǵy
2-2) Basqa qyzmetkerlerdiń jumystary áseriniń nátıjesine jaýapkershilik alyp, olardy basshylyqqa alý Bilim men daǵdynyń jetispeýshiligin anyqtaıdy, kásipqoılyqty arttyrýdy ýájdemeleıdi Kásibı mindetterdi qoıýdyń jáne sheshýdiń tásilderin, qaǵıdalaryn jáne ádisterin, qarym-qatynastardyń etıka jáne psıhologııa normalaryn, eńbekke tartý jáne yntalandyrý tásilderin, zańnamalyq normalardy biledi
3-1) О́z biliktiligin arttyrýǵa jáne basqa qyzmetkerlerdiń oqýyn uıymdastyrýǵa jaýapkershilik alady Aǵymdaǵy jáne qorytyndy baqylaý, qyzmetti baǵalaý jáne túzetý. Jumystardy oryndaý úshin qajetti kásibı qyzmettiń jumys fazasyn, talap etilgen resýrstar men ýaqytty anyqtaıdy Satýǵa, kórmelerde kórsetýge arnalǵan tuqymdyq maldardy irikteý jáne daıyndaý tártibin bilý
Seleksııalyq qyzmettegi (asyl tuqymdyq is) kásibı standartynyń 4-qosymshasy
1-keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy
Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik kásipter jikteýishi (MKJ)
Negizgi top 2211Zootehnık
1221 Bas zootehnık
Aýyl sharýashylyǵy salasynyń basshylary jáne mamandary laýazymdarynyń úlgilik biliktilik sıpattamalary (Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2013 jylǵy 1 shildedegi № 17/308 buıryǵymen bekitilgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jyly 8 tamyzda № 8614 tirkeldi)
SBSh sáıkes biliktilik deńgeıi Sanattar
5 Zootehnık (joǵary bilim)-sanatsyz, I,II sanattar
6 Zootehnık (joǵary bilimnen keıingi bilim)-sanatsyz, I,II sanattar
7 Bas zootehnık
2-keste. Zootehnıktiń (zootehnık-seleksıonerdiń) eńbek sharttaryna, bilimine jáne jumys tájirıbesine qoıylatyn talaptar
Kásibi boıynsha múmkin jumys oryndary (kásiporyn, uıym) Mal sharýashylyǵy kásiporyndary, mal sharýashylyǵy oryndary, mal dárigerlik obektiler, fermerlik jáne sharýa qojalyqtary
Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaılary Maldardyń juqpaly aýrýlary boıynsha qolaısyz qyzmet kórsetý kezinde aýrýdy juqtyryp alý qaýipi, jaraqattaný qateri
Jumysqa jiberýdiń erekshe sharttary Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes
SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim berý jáne oqytý deńgeıi Qajetti eńbek tájirıbesi
5 Tehnıkalyq jáne kásibı (orta býyn mamany), orta bilimnen keıingi, praktıkalyq tájirıbe, nemese joǵary bilim Sanatsyz – jumys stajy talap etilmeıdi; II sanattar – sanatsyz laýazymda 1 jyldan kem emes; I sanattar - II sanatty laýazymda 1 jyldan kem emes
6 Joǵarǵy bilim (bakalavrıat), praktıkalyq tájirıbe Sanatsyz – jumys stajy talap etilmeıdi; II sanattar – sanatsyz laýazymda 1 jyldan kem emes; I sanattar - II sanatty laýazymda 1 jyldan kem emes
7 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe. Joǵary oqý orynynan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe Jumys tájirıbesi keminde 5 jyl
3-keste. Zootehnık (zootehnık-seleksıoner) oryndaıtyn, eńbek fýnksııalaryn anyqtaıtyn,
KS birlikteriniń tizbesi
Eńbek fýnksııa-larynyń shıfry Eńbek fýnksııasynyń ataýy
(kásibı standarttyń birligi)
1 Mal sharýashylyǵynda tuqymdyq malǵa esep júrgizý. Sharýashylyqtaǵy asyldandyrý jumystarynyń josparyn ázirleýge qatysady. Maldyń ónimdiligin anyqtaý úshin tarazyǵa tartý jáne saýýdy júrgizýge qatysý, taldaýlar úshin sútti synaýǵa irikteý júrgizedi, asyldandyrý kartochkasyna maldyń ónimdiliginiń málimetterin engizedi.
2 Maldy suryptaýǵa qatysady. Bekitilgen nysandarǵa qatań sáıkestendire otyryp asyldandyrý jumysy boıynsha qujattamalar júrgizedi. Maldardyń aýrýlaryn zertteýge qatysady. Memlekettik asyldandyrý kitabyna jazý úshin maldardyń kartochkasyn daıyndaıdy.
3 Satýǵa, kórmelerde kórsetýge arnalǵan asyl tuqymdyq maldardy irikteýge jáne daıyndaýǵa qatysady. Brıgadırlerdiń óndiristik-zootehnıkalyq esebiniń alǵashqy qujattaryn ýaqtyly usynýyn qamtamasyz etedi. Eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi erejeleri men normalaryn saqtaýdy qamtamasyz etedi.
4-keste. Zootehnık oryndaıtyn KS birlikteriniń sıpattamasy
Eńbek fýnksııa-larynyń shıfry Eńbek zattary Eńbek quraldary Mindetter (eńbek is-áreketteri)
1 Janýarlar men qustar Qujattar, jýrnaldar, halat, qolqap, aljapqysh 1-1) Mal sharýashylyǵyndaǵy tuqymdyq maldy esepteý, sharýashylyqtaǵy asyldandyrý jumystarynyń josparyn ázirleýge qatysý
1-2) Maldyń ónimdiligin anyqtaý úshin tarazyǵa tartý jáne saýýdy júrgizýge qatysý, taldaýlar úshin sútti synaýǵa irikteý júrgizý, asyldandyrý kartochkasyna maldyń ónimdiligi málimetterin engizý, maldardy suryptaýǵa qatysý, belgilengen nysandarǵa qatań sáıkestendire otyryp asyldandyrý jumysy boıynsha qujattamalar júrgizedi
2 Janýarlar Qujattar, jýrnaldar, halat, qolqap, aljapqysh 2-1) Maldardyń aýrýlaryn zertteýge qatysý, memlekettik asyldandyrý kitabyna jazý úshin maldardyń kartochkasyn daıyndaý
2-2) Satýǵa, kórmelerde kórsetýge arnalǵan tuqymdyq maldardy irikteýge jáne daıyndaýǵa qatysý, qoldan uryqtandyrý boıynsha esep jasaý
3 Janýarlar Qujattar, jýrnaldar, halat, qolqap, aljapqysh 3-1) О́ndiristik-zootehnıkalyq esebiniń alǵashqy qujattaryn ýaqtyly usynýyn qamtamasyz etý. Eńbekti qorǵaý jáne órt qaýipsizdigi erejeleri men normalaryn saqtaýdy qamtamasyz etý
5 - keste. SBSh biliktiliktiń 5-deńgeıli zootehnık quzyretine qoıylatyn talaptar
Mindetter shıfry Tulǵalyq jáne kásiptik quzyrettilikter Bilikter men daǵdylar Bilimder
1-1) Janýar men qustyń tuqymdyq jáne ónimdilik sapasyn jaqsartý boıynsha seleksıondyq-zootehnıkalyq jumystardyń nátıjesine jaýapkershilik qabyldap qyzmetkerlerdiń qyzmetin basqarý Janýar men qustyń tuqymdyq jáne ónimdilik sapasyn jaqsartý boıynsha seleksıondyq-zootehnıkalyq jumystardyń ázirlemelerin talap etetin bilimniń anyqtalǵan salasyna qatysty tehnologııalyq sıpattyń problemalaryn sheshedi Janýar men qustyń tuqymdyq jáne ónimdilik sapasyn jaqsartý boıynsha seleksıondyq-zootehnıkalyq jumysta kásibı, praktıkalyq, teorııalyq bilim jáne praktıkalyq tájirıbe.
Seleksıondyq qyzmet salasynda biligi, joǵarǵy bilim
1-2) Qyzmetkerlerdiń tehnologııalyq úderistiń naqty ýchaskesindegi áreketiniń nátıjesine jaýapkershilik alyp qyzmetkerler tobyn basqarý. Jospardy aldyn ala daıyndalǵan josparǵa, sapa normasyna, jumysty oryndaý kestesine jáne qarjylyq smetamen salystyryp jumys barysyn baqylaıdy Sheshimniń kóptegen tásilderin jáne olardy tańdaýdy boljaıtyn tájirıbelik mindetterdiń sheshimi. Strategııalyq josparlaý, jumysty baǵalaý, jaǵdaıdy taldaýdyń tájirıbelik jáne tanymdyq daǵdylaryn qoldanady Tuqymdyq maldy ósirý jáne satý boıynsha josparlardy oryndaý úshin qajetti jan-jaqty bilim
2-1) Qyzmetkerlerdiń tehnıkalyq daıyndyǵyna, densaýlyǵyna jáne qaýipsizdigine, seleksıondyq jumys salasynda josparlardy ázirleý kezinde qaýipsizdik tehnıkasanyń saqtalýyna tolyqqandy jaýapkershilik alady Seleksıondyq jumys salasynda josparlardy ázirleý boıynsha kásibı qyzmet aıasynda esep jáne qujattar júrgizedi Seleksıondyq jumys salasynda josparlardy ázirleý boıynsha kásibı mindetterdi sheshý úshin qajetti aqparatty ózdiginshe izdeý
2-2) Tuqymdyq mal ósirý progressıvti tehnologııasyn fermalarǵa engizý boıynsha úderisti derbes basqarý jáne baqylaý qabilettiligi Shyǵarmashylyq tásil túrli jaǵdaılardy, onyń ishinde teorııalyq jáne tájirıbelik bilimdi qoldanyp, kásibı máselelerdi sheshýdiń balamaly nusqasyn óz betinshe ázirleıdi jáne alǵa tartady Kásibı mindetterdi sheshýge qajetti aqparatty óz betinshe izdeý. Birqatar mindetterdi anyqtaıdy jáne josparlaýdyń negizgi úderisin jáne jumys úderisindegi josparlardy transformasııalaýdy eskeredi
3-1) Tuqymdyq maldy óndirýshilerdi uryqtandyrý sapasy boıynsha baǵalaýdyń jáne mal tóliniń ósýi men damýyn baqylaýdyń jańa ádisteri men tásilderin ıgeredi Tuqymdyq maldy óndirýshilerdi uryqtandyrý sapasy boıynsha baǵalaý jáne mal tóliniń ósýi men damýyn baqylaý boıynsha keńeıtilgen bilimin, tehnıkalyq jáne quqyqtyq qaǵıdalaryn qoldanady Tuqymdyq sapany jaqsartý úshin maldardy tańdaý jáne irikteý, olardy tańbalaı bilý
6 - keste. SBSh biliktiliktiń 6-deńgeıli zootehnık quzyretine qoıylatyn talaptar
Mindetter shıfry Tulǵalyq jáne kásiptik quzyrettilikter Bilikter men daǵdylar Bilimder
1-1) Janýar men qustyń tuqymdyq jáne ónimdilik sapasyn jaqsartý boıynsha seleksıondyq-zootehnıkalyq jumystardyń nátıjesine jaýapkershilik qabyldap qyzmetkerlerdiń qyzmetin basqarý Janýar men qustyń tuqymdyq jáne ónimdilik sapasyn jaqsartý boıynsha seleksıondyq-zootehnıkalyq jumystardyń ázirlemelerin talap etetin bilimniń anyqtalǵan salasyna qatysty tehnologııalyq sıpattyń problemalaryn sheshedi Janýar men qustyń tuqymdyq jáne ónimdil