QOS TAǴDYR

Astana qalasyndaǵy “Qarttar men múgedekterge arnalǵan medısınalyq-áleýmettik” mekemesindegi eki jarty – bir bútin bolǵan jandar týraly úzik syr Álııa taǵy óz álemine kirip, úlken terezeden kóshege qarap, tapjylmaı otyr. Keń kóshemen ersili-qarsyly aǵylǵan máshıneler men tro-týar­lardy boılaı tynymsyz qozǵalǵan adamdar ómiri oǵan óte tańsyq. Qumyrsqanyń ıleýindeı bir sát da­myl tappaıtyn bul tynymsyz tirlik Álııaǵa tip­ten túsiniksiz. Tirshilik úshin toqtaýsyz tyr­banǵan bul adamdarǵa ol qyzyǵaryn da, qyzǵanaryn da bilmeıdi. Syrtqy ómir oǵan beımálim. О́ıtkeni, otyz tórt jyldan beri tórt qabyrǵaǵa qamalyp, tar tósekke tańylǵan Álııanyń óz álemi bar. Ol- taǵ­dyr talaıymen ǵumyr boıy syrtqy ómir tyl­symyn te­re­zege telmirip qana tanıt-yn jarymjan jannyń óz paıymy, óz túsinigi... 1976 jyly tulymy jelbirep, oınaq salyp júrgen alty jasar Álııa murttaı ushty. Qyzýy kóterilip, kúıip-janyp jatqan balany dárigerler tymaýratyp qalǵan dep, dári-dármek berdi. Balanyń beti beri qarar bolmaǵan soń dene qyzýyn túsirý úshin neshetúrli dárilermen ege bastady. Aıǵa jýyq ýaqyt ótkende, kishkentaı qyz ólim aýzynan qaıtyp, áýpirimdep es jıdy. Biraq tili kúrmelip, aıaq-qoly tartylyp, múgedek bolyp qaldy. Ol kezde Álııanyń ata-anasy qazirgi Atyraý oblysynyń Inder kentinde turatyn. Ákesi Jıenǵalı bilimdi de bilikti jan edi. Álııany Almatyǵa apardy, Máskeýdiń ataqty klınıkalarynda emdetti. Amal qansha, basynda dárigerler durys dıagnoz qoımaı emdegen aýrýdyń beti qaıtpady. 1986 jyly súıikti qyzy úshin taǵdyrmen taıtalasqan ákesi qaıtys boldy. 1992 jyly anasy tósek tartyp qaldy. Sol jyly Álııa Aqtóbe qalasyndaǵy múgedekter úıine kelýge májbúr boldy... On jasqa tolǵansha Oryntaı at qulaǵynda oınaıtyn naǵyz shabandoz bala boldy. Ákesi Muhtar Qarqaraly orman sharýashylyǵynda ormanshy bolyp eńbek etetin. At baptaýdy unatatyn adam edi. Osy qasıeti Oryntaıǵa daryp, bul da jylqy maly dese, ishken asyn jerge qoıatyn. Taı-qunandardy úıretý onyń súıikti mashyǵyna aınala bastady. Jazmyshqa qarsy turar shara bar ma? Bir joly ol asaý attan qulap, belin mertiktirdi. Aýdan ortalyǵynda operasııa jasaldy. Biraq julynyna zaqym kelgen balanyń eki aıaǵy semip, Oryntaı on jasynda meshel bolyp otyryp qaldy. Sodan beri onyń jarty ǵasyrdan astam ýaqytqa sozylǵan múgedekter úıindegi ómiri jalǵasyp keledi. Osy ýaqyt ishinde ol Qaraǵandy, Qyzylorda, Aqtóbe oblystaryndaǵy múgedekter úıleriniń dám-tuzyn tatty... EKI JARTY ‑ BIR BÚTIN Oryntaı men Álııa 1997 jyly Aqtóbe qalasyndaǵy múgedekter úıinde tanysty... Demeýshiler tartý etken shet eldik múgedekter arbasyna mingen Oryntaı alǵash ret aýladaǵy baq ishin aralaýǵa shyqqan bolatyn. Kenet dál ózinikindeı arbamen qarsy kelip qalǵan áıel adamǵa kózi tústi. Bir sát ekeýleriniń janarlary túıisip qalǵandaı boldy. Oryntaıdyń júregi shym etip, denesin álde bir ot sharpyp ótkendeı boldy. Oıyn jıyp, artyna burylyp qarasa, arbadaǵy arý da buǵan moıyn buryp, kóz qıyǵyn tastap barady eken. Sodan bastap barlyq ómirlerin tórt qabyrǵaǵa qamalyp, óksýmen ótkizgen qos muńlyq tirshilik tylsymynyń ózderine beımálim álsiz jaryǵyna jarmasyp, taǵattarynan aıryldy. Olardyń endigi maqsaty – áldeqashan úzilgen úmit jibin qalaı da jalǵaý edi. Kelesi kúni olar taǵy da kezdesti. Bul joly da bir- birine til qata almaı, tek kózderimen uǵysyp, únsiz tarasty. Tek úshinshi kúni ǵana olar tuńǵysh ret tilge kelip, tanystyq surasty. Talaı kúnderdi aqtaryla syrlasýmen ótkizip, aýyr taǵ­dy­r­larynyń tarqamas muńdaryn shaqty. Árıne, múgedek jandardyń múmkindigi shekteýli. Keıde uzaq ýaqyt júzdese almaı, sher tarqatyp, syrlasýdy bylaı qoıǵanda, bir kórýge zar bolǵan kezderi de az emes edi. Aılar alystap, jyldar jyljyp, ýaqyt óte berdi. Úsh jyl boıy birin-biri jete túsinip, ábden uǵysqan qos muńlyq aqyry qasireti qalyń qatal taǵdyrlaryn toǵystyryp, endigi qalǵan ǵumyrlaryn “eki jarty, bir bútin” bolyp ótkizýge táýekel etti. 2000 jyldyń 22 maýsymynda Aqtóbe qalasyndaǵy múgedekter úıiniń qos turǵyny Oryntaı Muhtarov pen Álııa Jubatqanovanyń úılený toılary ótti. Múgedekter úıiniń qamkóńil jandary toıǵa túgel jınalyp, arbaǵa tańylǵan aýyr qasiretterine qaramastan, ómirge degen qushtarlyqtaryn joǵaltpaǵan jas jubaılarǵa aq tilekterin aqtardy. Mine, sodan beri de zymyrap, on jyl óte shyǵypty. Uzaq jyldar boıy jalǵyzdyq azabyn tart­qan ekeýi endi ózara shúıirkelesip, mań­daı­laryna jazǵan jazmysh taýqymetin jeńildetip keledi. 2005 jyly olar Astana qalasyndaǵy qarttar men múgedekter úıine aýysty. 2007 jyly Memleket basshysynyń tikeleı qamqorlyǵynyń arqasynda salynǵan “Qarttar men múgedekterge arnalǵan medısınalyq-áleýmettik mekemesine” qonys aýdardy. Qazir olar osy ǵımarattaǵy barlyq turmystyq jaǵdaılar oılastyrylǵan qolaıly da keń bir bólmesinde ózderi jeke turady. “Turmys qurǵan on jyl ishinde biz eshqashan bir-birimizdi renjitip kórmeppiz. Taýqymetimiz qandaı aýyr bolsa da, ózara ishteı uǵysyp, qıyndyqty qosyla jeńildetýge tyrysamyz. Buǵan da shúkir”,- deıdi Álııa Jubatqanova oıly janarlarymen Oryntaıǵa meıirlene qarap. Mine, qıly-qıly taǵdyrlar toǵysqan qarttar úıiniń qos turǵynynyń sóz túıini osyndaı... Jylqybaı JAǴYPARULY.