Sýdyń da suraýy bar

Keshe Astanada Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Sý resýrstary jónindegi komıtetiniń tóraǵasy Anarbek Orman 2002-2010 jyldarǵa arnalyp bekitilgen “Aýyz sý” salalyq baǵdarlamasynyń oryndalýy týraly baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Ol óz sózinde elimiz boıynsha 5 550 eldi mekenniń taza aýyz sýǵa qoljetimdiligin jaqsartýdy kózdeıtin bul baǵdarlamanyń jer-jerlerde sapasyz, olqy oryndalǵandyǵy jaıynda basa aıtty. “Aýyz sý” baǵdarlamasyn júze­ge asyrý maqsatynda túrli kóz­derden 194,9 mlrd. teńge bólingen. Bul josparlanǵan qarjylandyrý kóleminiń 65 paıyzyna teń, dedi A. Orman myrza. Bólingen qarjyǵa 13 288 shaqyrym sý qubyry jáne aýyz sýmen qamtamasyz etý júıesi kúrdeli jóndeýlerden ótkizildi. Al 3 449 eldi mekende sýmen qamta­ma­syz etý jaqsartylypty. Olqylyq­tar da joq emes. Baǵdarlamanyń júzege asyrylýy qoǵamnan, Úkimet pen komıtetten sáıkesinshe baǵa aldy. Saraptama júrgizilýi bary­syn­da eń basty qatelik jergilikti atqarý organdarynyń sý sharýa­shy­lyq ǵımarattarynyń qurylysy jobalaryn qabyldaý kezinde sa­laqtyqqa barýy. Al bul bólingen qarjynyń durys ıgerilmeýi, eldi mekenderdi aýyz sýmen qamtamasyz etýde istiń aıaqtalmaýyna ákelgen. Baǵdarlama júzege asýy barysynda oryn alǵan kóptegen zań buzý­shy­lyqtar úshin keıbir laýazym ıele­rine qatysty sharalar qoldanylǵan kórinedi. Qazirgi kezde eldi mekenderdi taza sýmen qamtamasyz etý ózekti má­selege aınalyp otyr. Bul máse­leniń sheshimi  2002-2010 jyldarǵa arnalyp belgilengen bolatyn. Qazirgi tańda 3,4 myń aýylda aýyz sý qubyrlary jańartyldy nemese jańadan salyndy. Alaıda, bizdiń túpki maqsatymyz – eldi meken­derdegi turǵyndarǵa sý júıelerinen táýligine 24 saǵat sý alý múmkindigin berý. Biraq keıbir kemshilikterdiń saldarynan sol eldi mekenderdiń kóbinde, atap aıtsaq, 2,5 myńynda  aýyz sý saǵattap beriledi. Iаǵnı, 24 sa­ǵattyń ornyna 6, 8, 10 saǵat qana sý beredi. Munyń sebebi nede? Birinshiden, jobalaý kezinde kóptegen qatelikterge jol berilgen. Mysaly, kóshe-kóshedegi sý kolon­kasy úıdi-úıge kirgizilmegen, ól­sheý­ish quraldary joq. Sý júıesin júrgizetin kásiporyndar quryl­maǵan. Sonyń nátıjesinde kem­shilik­ter týyndaǵan. Qazirgi kúni “Aýyz sý” baǵdarlamasy boıynsha qurylys normasy men erejesine arnaıy  tolyqtyrýlar engizildi. Onda  2010 jyldan bastap sý júıe­siniń qurylysy jáne ony jańartý máseleleri boıynsha qubyrdy ár úıge kirgizip berý, ólsheýish qural­darmen qamtamasyz etý tolyq qa­rastyrylyp otyr, dedi Sý resýrs­tary komıtetiniń tóraǵasy A.Orman. Sondaı-aq, buryn sý júıesin júrgizýde kez kelgen joba kirip kete bergenin alǵa tartqan A.Or­man, endigi jerde sý júıesi qatań tártippen tartylatyndyǵyn aıtty. Bolashaqta Úkimettiń tapsyrmasy boıynsha arnaıy tizim qurylmaq. Tizimniń alǵashqysynda sý máselesi tolyǵymen sheshilmegen aýdan ortalyqtary, odan keıingi kezeńde turǵyn halqy 1 myń jáne odan joǵary, al 3-kezekte 1 myń adam­nan az turǵyny bar eldi mekenderge sý júıesi tartylatyn bolady. Bıyl aýyz sýmen qamtamasyz etetin 308 nysan qurylysy men jón­deý jumystaryna respýblıka­lyq bıýdjetten 28,6 mlrd.teńge qarastyrylyp otyr. Osy oraıda eldi mekenderdi aýyz sýmen qam­tamasyz etý isine mamandan­dy­ryl­ǵan, olardy paıdalanýǵa beretin kásiporyndardyń joqtyǵy men olardyń materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrylýynyń jetkilik­sizdigi negizgi máselelerdiń biri bolyp otyr. Baspasóz konferensııasynyń sońynda Anarbek Orman eldi me­kenderdegi sý qubyry, aýyz sýmen qamtamasyz etýdi jaqsartý jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­lyǵyn jetildirýdiń  2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasyndaǵy 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan arnaıy tarmaq týraly habardar etti. 2011-2015 jyldar aralyǵyna ázirlengen baǵdarlamanyń negizgi mindetteri aýyl halqyn sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý, 4 myńǵa jýyq eldi mekende sý qubyry jelisin salý, sý sharýashylyǵy qurylystarynyń sapaly, jańa talaptarǵa saı jobalaryn jasaý, sondaı-aq sý tutynýdy sýbsıdııalaý bolyp otyr. Sýbsıdııa mólsheri 30 paıyzdan 93 paıyzǵa deıin bolmaq. Venera TÚGELBAI.