“Astana arlandarynyń” asýy alda

Shilde aıynda elimizde Qazaq­stan Boks federasııasynyń basta­masymen sporttyń osy túrinen kásibı boks­shylar arasynda atal­mysh federa­sııanyń kýbogy jolyn­daǵy alǵashqy básekelerdiń bastalǵany belgili. Bul jarys elimizde ǵana emes, dúnıejúzi boıynsha alǵash ret ót­ki­zilip jatyr. Basqa elderde de osyn­daı báse­keler bar, árıne, biraq olar­da sporttyń ózge túrinen óte­ti­nin eskerte ketkimiz keledi. Sony­men, bıyldan bastap elimizde kásibı boksshylar arasynda tuńǵysh ret “Qazaqstan Boks federa­sııasynyń kýbogy” jolyndaǵy tórt dıvızıonǵa bólingen jarys bastaý aldy. Onyń alǵashqy jekpe-jekteri gazetimizde buryn habarlanǵandaı, 17 shilde kúni “Batys” dıvızıonynda óner kórse­tetin komandalar arasynda Aqtaýda, 24 shilde kúni Atyraýda ótse, búgin Astanada “Shyǵys” dıvızıonyna ki­retin elorda men Pavlodar oblysy­nyń komandalary arasynda ótedi. Jaqynda gazetimizde taǵy “Astana arlandary” kásibı boksshylar klý­by týraly da jazylǵan edi. Bıylǵy jyly boks alańynda bolyp jatqan osy jaǵymdy jańalyqtar týraly jýyrda biz Boks federasııasynyń úılesti­rý­shisi, “Astana Arlans” klý­by­nyń bas dı­rektory Bolat Manke­novpen kezdesip, áńgimelep berýin ótingen edik. – Bıylǵy jyldan bastap Boks federasııasynyń kúntizbesine jańa jarystar engizilip otyr eken. Osy ja­rystar týraly aıtyp berseńiz. Onyń qa­zaq boksy úshin qandaı tıimdi jaqtary bar? – Qazir biz osy jarysty kádimgi áýesqoı bokstyń erejesine sáıkes, 3 mınótten 3 raýnd boıynsha ótkizip kelemiz. Osy jerde Boks federa­sııa­­sy­nyń prezıdenti Tımýr Quly­baev­tyń atalmysh jarysty ótkizýde kóp eńbek sińirgenin atap ótkim ke­ledi. Ol federasııanyń eseptik má­jilisinde bizge osyndaı syn­­dardyń kerektigin, olar qazaq boksynyń básekelestigin arttyratynyn aıtqan bolatyn. Sol jıynda respýblı­kalyq federasııanyń júıesi, ulttyq qu­rama­nyń jaǵdaıy ǵylym men me­dısına salasy jan-jaqty talqyla­nyp, qazir osy máseleler boıynsha tıisti ju­mys­tar júrgizilip jatyr. Osy­nyń ná­tıjesinde búginde fe­derasııanyń tolyq júıesi quryldy, jumysy rettelip, tórt qurama ja­saq­taldy. Olar kez-kelgen jarys­­tar­ǵa qatysa alady. Bapkerler men boks­­shylar, tóreshiler tıisti aı­lyq­tary men syıaqy­laryn alyp júr. – Qazir óńirlerde boks­tyń damý deńgeıi qalaı? Jańadan ótkizilip jatqan jarystyń jergilikti jerdegi sporttyń osy túrin damytýǵa qanshalyqty paıdasy tıedi? – Iá, “Qazaqstan Boks fede­ra­sııa­synyń kýbogy” jańa joba. Ol dúnıejúzindegi eshbir elde joq. Munyń máni nede? 2007 jyly mem­lekettik bapker bolyp júrgenimde, mynandaı statıstıkaǵa kezikkenim bar edi. Sol kezde óńirlerdi aralap júr­genimizde elimizde 18900-den as­tam jastardyń bokspen aınalysa­ty­nyn, al olardy 690 bapker jattyq­tyrady degen aqpar alǵan edik. Bi­­raq, bir qyzyǵy elimizde osynshama jastar bokspen aınalysyp júrse de aýyr jáne basqa salmaqtarda básekelestik degen múldem bolmaǵan edi ǵoı. Atalmysh jarysty ótkizýdiń bir maqsaty osy máselege arnalyp otyr. Iаǵnı, elimizde qansha adamnyń bokspen aınalysyp jatqanyn, olardy qansha bapkerdiń jattyq­tyryp júrge­nin bilý. Qurǵaq sanǵa senbeı, bokstyń jergilikti jerde damýyna kóz jetkizý. Endi, 16 jel­toqsan kúni jarystyń sheshýshi aıqastary ótedi. Sol kezde biz boks týraly shyn aqparattarǵa kóz jet­kizetin bolamyz. Al jalpy, Boks fe­derasııasyna Tımýr Qulybaev pre­zıdent bolyp kelgeli beri óńirlerde sport­tyń osy túri jaqsy damyp ke­ledi. Eger buryndary Qazaqstan qu­ramasyna kirmeı qalǵan boksshylar bir jyl kezegin kútip, jarystardan syrt qalatyn bolsa, qazir mundaı jaǵdaı bolmaıtynyna senimdimiz. Atalmysh jarystyń negizgi maqsaty da osy, ony el chempıonaty sııaqty laıyqty deńgeıde ótkizip, talantty, jarystarda bir upaı sanymen je­ńilip qalǵan boksshylardy syrtta qaldyrmaı, olardyń saǵyn syn­dyr­maý úshin qaıtadan ózin dáleldeýine jaǵdaı jasaý. Taǵy bir másele, óńirlerde ishken asyn jerge qoıatyn, boks dese delebesi qozatyn jan­kúıer­lerdi kóbeıtý máselesi bar. – Durys eken. Endi “Astana ar­lan­dary” nemese “Astana arlans” klý­­­by tý­raly aıtyp berseńiz. Bul jo­bany jasaý kópten beri oıla­ryńyzda boldy ma? – Bul AIBA men IMG kompanııa­sy­nyń birlesken jobasy. Naqtyraq aıtsaq, Halyqaralyq áýesqoı Boks federasııasynyń prezıdenti doktor Vý myrzanyń bastamasymen ja­salǵan joba deýge bolady. 2008 jy­ly Beıjiń Olımpıadasynan keıin ol kezinde túr­li sebeptermen áýesqoı bokstan kásipqoı boksqa aýysqan sportshylardyń da Olımpıadaǵa qatysýǵa tolyq quqy bar ekenin aıtyp, osy jobany ázirleýge kirisip ketti. Ázirshe bul jobaǵa Azııa, Af­rıka, Amerıka men Eýropa qurlyq­tarynan 12 komanda qatysyp otyr. Sonyń ishinde Qazaqstan sary qurlyqta Úndistan, Ázirbaıjan, Qytaı elderimen qolǵap túıistiretin bolady. Osy jobaǵa biz birinshi bolyp kirdik. Bizden keıin bári kirdi. “Astana arlandary” koman­dasynda 17 jigit bar. Olar bes salmaq boı­­­yn­sha kúsh synasady. Jaqynda Lon­donda ótken konferensııada biz tórt legıonermen kelisim-shart jasasyp, olardy komandaǵa aldyrttyq. – Al bizdiń boksshylarmen kelisim-shart qalaı jasaldy? – Kelisim-sharttar belgili bir merzimge jasalady. Odan keıin ony uzartýǵa bolady. Boksshynyń jala­qysy 150 myń teńge.Sonymen birge ol jekpe-jekte jeńiske jetse, 5 myń dollar, al jeńilse 1000 dollar syıaqy alady. Komandanyń bapkeri Beıbit Esjanov, taǵy bir bapkerimiz bar. Ol – Marat Mázimbaev. Klýbta 73 kg. salmaqta óner kórsetetin Ol­ım­pıada chempıony Baqyt Sársek­baev pen basqa da tanymal boksshy­lar bar. Ár qurlyqta komandalar 12 kezdesýden ótkizedi. Altaýy óz ala­ńynda, al qalǵany syrt alańda ótetin bolady. Biz Astanada úsh, Almatyda úsh jekpe-jek ótkizemiz. Azııa qurlyǵynda jeńimpaz atanǵan komandalar barlyq aıqastaryn ótkizip bolǵan soń Eýropa qurly­ǵynyń kýbogymen kezdesedi. Odan keıin kelesi jyldyń 11 mamyr kúni fınaldyq saıystar bolady. Munda eń myqty degen boksshylar jekpe-jekterin ótkizip, sonda jeńimpaz atan­ǵandar bir jarym jyl buryn Olımpıadaǵa joldama alady. Áńgimelesken Dastan KENJALIN.