Qazaqstan halqynyń osydan on bes jyl buryn tarıhı tańdaý jasap, baǵyt-baǵdaryn, baq-baılamyn júrek qalaýymen ornyqtyrǵany eldik maqsattaǵy tolaǵaı istiń toqtaýsyz atqarylýyna sebep boldy desek, jasampazdyqtyń jańylmas jarǵysy bolǵan Konstıtýsııa barsha jarqyn qadamdardyń qaınar bastaýyna aınalyp, qasterli qundylyqtyń qaǵıdattary qymbat tuǵyrǵa balanýda. Al Qazaq eliniń osynaý qysqa merzimde myzǵymas memlekettiligin qalyptastyryp, baıtaq dalanyń baıraǵyn nyqtaǵan, tutastyq pen táýelsizdiktiń kepili retindegi hám ózara birlik men týystyq sezimin bekitken Ata Zańy tatýlyq pen turaqtylyqtyń berik tutqasy bolǵanyn qashanda halqyna qadap aıtatyn Elbasynyń osy bir muraty, Qazaqstan Konstıtýsııasy zań qarpinde órnektelgen jalpy ulttyq ıdeıa ekenin megzegen tujyrymy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 15 jyldyǵy qurmetine Táýelsizdik saraıynda ótken merekelik sharanyń basty leıtmotıvi ispetti edi. Ata Zańnyń aıbynyn asyrar ajarly keshti el Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń ózi tamashalap, ónerpazdardyń sheberligine qoshemetpen yqylas gúlin tartý etti.
Qaı bir merekelik sharanyń bolsyn salıqaly, syndarly sózin sóıleıtin, qorǵasyndaı salmaqty oıyn arqalaıtyn, kóńildi kókoraıǵa bólep, júrekke izgi ot tastaıtyn áziz attar, belgili esimder bolary haq. Qazaq ulttyq mýzyka ónerinde mundaı talantty jandardyń únemi kól betindegi tostaǵan aıdaı tolyǵyp, molyǵyp jatýy zańdy jalǵastyq. Memlekettik merekeniń mán-mazmunyn án men kúımen baıytar olardyń sol mindetke qaltqysyz minsizdigi men jan ıiter ıirimderine kýá bolǵanda, adamnyń eli men jerine degen perzenttik súıispenshiligin múltiksiz órýde dál án men kúıdiń sazyna teń keletin basqa bir qudirettiń bolýyna kúmán keltirer edińiz. Ata Zańdy jyrlaǵan, Uly dalanyń qasıetin ulyqtaǵan merekelik keshtiń aldyńǵy sabynda Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik halyq aspaptary orkestri, Abaı atyndaǵy memlekettik opera jáne balet teatry, K.Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynyń solısteri, jekelegen tanymal tulǵalardan Álibek Dinishev syndy opera óneriniń jaryq juldyzdary tursa, sahnadan taǵy biraz jas órkenniń sáıgúliktiń shabysyndaı shabytyn kórgende, óner kóginde jasyndaı jarqyldaıtyn jastar legi ósip kele jatqanyna qapysyz ılandyq.
Áýeli Sydyq Muhamedjanovtyń “Otan-Anasyn” oryndap, ile-shala shabytpen Túrkeshtiń “Kóńil ashar” kúıin jalǵastyrǵan Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik halyq aspaptary orkestriniń kúıshileri bir mezgilde demderin ishterine birdeı jutyp, saýsaqtaryn birdeı sermep, kóshpeli dala halqynyń daraboz ekpinin qos ishekti dombyranyń qońyr únimen qonymdy aıshyqtaýy aıtarlyqtaı shyqty. Dástúrli mýzykaǵa negizdelgen birinshi bólimde naqyshty únder úzilmeı qatar órile bergende, qazaqtyń halyq ánderiniń boıaýy qanyǵa túsken. Elimizdiń ár óńirinde belgili dástúrli án mektepteri qalyptassa, osy saryndy sanaǵa shashaýsyz toqýda arýlardan Bıbigúl Saýytova, Perızat Turarova, Áıgerim Nartýeeva men Gúlsim Alshynova esimderi qazir el-jurtqa ájeptáýir tanys bolyp qalǵan. Qazaq bı ónerinde N. Tilendıevtiń “Aqqý bıiniń” alar orny qashanda bıikte ekenin bilemiz. Horeograftar munyń sońǵy ýaqytta neshe alýan túrin ázirlese, K.Baıseıitova atyndaǵy UOBT-nyń balet trýppasy qatysýymen oryndalǵan bul úlgi ózgeshe qyrlarymen súısintedi.
“Týǵan el” áni halyqaralyq konkýrstardyń laýreaty Narul Toıkenov pen Emıl Saqaýovtyń úndesken áýenimen teńizdiń tolqynyna qanatyn tosqan shaǵalanyń únindeı eki jaqtan ásem quıyla bergen. Ermek Serkebaev, Álibek Dinishev izderi irkilissiz jalǵasaryna sendirer mundaı sátten tek ystyq áser túıesiz. Konstıtýsııamen túıdeı qurdas “Serperdiń” bes órkeni kıeli dombyrany kúıdestemen kúmbirletti. Sońynan Qurmanǵazy orkestri qosyla jónelgende, aǵyl-tegil tógilgen kúı nóserden dalanyń kóńil aınasy jarqyrady.
Keshtiń burynǵy merekelik sharalardan bir ereksheligi bar ma deıtin bolsaq, árıne, birinshi kezekte óndirdeı jas ónerpazdardyń úlken sahnaǵa shyǵýyna kóńil bólingeni qýantady. Bul – bir. Al ekinshiden, ózge ult ókilderiniń qazaqsha ánderdi tamyljyta shyrqaýy keleshekte opera janrynda tyń esimderdiń jarqyrap kórinýine úmittendiredi.
Ekinshi bólimde sahna tórine K.Baıseıitova atyndaǵy UOBT-nyń sımfonııalyq orkestri jaıǵasyp, halyqaralyq konkýrstardyń laýreaty Alan Bóribaevtyń dırıjerlik etýimen T.Qajyǵalıevtiń “Qyz qýý” shyǵarmasy shabytty oryndaldy. Shtraýstyń “Jarqanat” operettasynan Adeldiń shýmaqtary Halyqaralyq konkýrstardyń laýreaty, óziniń jastyǵyna qaramastan, Mılan opera mektebinen kóp nárse úırenip úlgergen, kelesheginen mol úmit kúttiretin Marııa Mýdrıaktyń shyrqaýynda shynaıy qabyldandy. Halyqaralyq konkýrstardyń laýreattary Aleksandr Smetanın, Oleg Tatamırov pen Evgenıı Chaınıkovtiń qazaqtyń halyq ánderinen án shashýyn, sol sııaqty Klavdııa Kropacheva, Elena Ganja, Olga Lýkasheva salǵan qazaq ánderiniń gúldestesin tyńdaǵan kórermen yqylastana qol soqty. Qazaq ánshileri ıtalıannyń, orystyń, basqa da halyqtardyń operalaryn oryndaýdan, táýbe, eshkimnen kem qalyp jatqan joq, tipti keı jaǵdaıda olardyń ózderine jeteqabyl oryndaıtyny moıyndalady, al endi ózgeni qazaqsha shyrqatýda isimiz kemshin soǵyp jatqany taǵy aıan. Mine, osyndaı móldir bastaýlar keleshekte sol olqylyqtyń ornyn toltyraryna senemiz. Bıbigúl apamyz oryndaǵan ánderdiń názik tolqyndaryn kómekeımen jetkizý kez kelgenniń qolynan kele bermesin ánshiler óz ónerleri arqyly anyq ańǵartqandaı.
“Jigitter” toby áskerı kıimmen A.Dúısenovtiń “Aıbyndy armııasyn” jalyndy únmen jańǵyrtty. Janat Shybyqbaev, Ardaq Balajanova, Dosymjan Tańatarov, Ahat Kenjebaev pen Ásel Madekeshova oryndaýynda el arasyna keń taraı bastaǵan M.Qasymbekov pen B.Tileýhanovtyń “Jan aǵa” áni tek Elbasyna ǵana arnalyp qoımaı, eli men jerin súıetin arly azamattyń báriniń tula boıyn namystyń naızaly ushymen túıreıtin naǵyz patrıottyq ánge aınalyp ketkeni shyndyq.
Kesh sońynda Oleg Tatamırov pen Baýyrjan Ánderjanov shyrqaýyndaǵy T.Qajyǵalıevtiń “Qazaqstan” áni qazaqtyń darhan dalasyndaı kókke samǵaı jaıylyp, júrekterge shattyq kúıin sebelegenine selkeý túsirmeımiz.
Qarashash TOQSANBAI.