Aımaqtaǵy óreli ister

О́ńir ómiri Jastarǵa jol ashyq Elbasy bıylǵy Joldaýynda aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek ónimdiligin 2014 jylǵa deıin kem degende eki esege deıin ulǵaıtý jó­ninde mindet qoıǵany málim. Ony iske asyrý jolynda jastar­dyń iskerligi men belsendiligi úlken arqaý bolýǵa tıis. Abaı qalasynda osymen jetinshi ret ótken aýyl órenderi ókilderiniń forýmynda atalǵan másele jan-jaqty talqylandy. Jastar jıynynda oblystyq ishki saıasat basqar­masynyń bastyǵy Gúlnáraıym Qańtarbekova ortaǵa salǵandaı, óz týǵan ólkelerin gúl­den­dirýge degen qul­shy­nys jergilikti qyzdar men jigitter tarapynan jyl­dan-jylǵa ósip keledi. Buǵan deıingideı, qalalarǵa aǵy­lý azaıdy. “Jol kartasy” baǵdarlamasy boı­ynsha aý­yl­da da jumys aýqymy keńeıdi. Jeke sharýany dóń­geletip áketýge múmkindik úlkeıdi. Aýyldar beınesiniń kórkeıip, áleýmettik álýeti nyǵaıýy jas mamandardy el ishine oralýǵa tartyp júr. О́z erik­terimen mundaı joldy qalaýshylar byltyr 288 bolsa, bıyl qatarla­ry­na 300-den astam qurby-qurdastary kelip qosyldy. Sońǵy ýaqytta, sonymen qatar turǵylyqty ta­lapker kásipkerlerdiń belsendiligi kúsheıe túskendigin ataý­ǵa bolady. Osy oraıda oblys ákimi granty engizilip, berilýi bes jylǵa aınalǵan bul sharanyń ar­qasynda biraz azamattyń isteri ońǵarylýyna jol ashyldy. Atap aıtqanda, shaǵyn jáne orta bızneske aralasýshy 60 jaınaqtyń sol ar­qyly alǵa qoıǵan maqsattaryn or­yn­daýǵa qol uzardy. Abaı aýdanyn­daǵy Iýbıleınyı aýylynda oıyn-saýyq ortalyǵyn ashqan Janat Jumabaev pen Aqtoǵaı aýdany Qy­zylaraı aýylynda kólik jóndeý she­berhanasyn qurǵan Ernat Muqyshev sekildi ortalaryna serpin esýshiler jer-jerde az kezdespeıdi.Tek oblystyq emes, aýdandyq ákimdikter de kásipkerlikke talaptanýshylarǵa jo­ǵaryda atalǵandaı granttardy berýge daıyn. Ásirese, Abaı, Ulytaý aýdandaryndaǵy jastar umtylysyn osylaısha qoldaý basqa jerlerge úlgili úrdis bolyp jatyr. Forýmǵa qatysýshylar “Meniń ólkemniń ótkeni, búgini jáne ke­leshegi” atty taqyryptaǵy joba tusaý­ke­serimen tanysty. Eki kúndik basqosýda olar bir-bi­rimen tájirıbe almasyp, jańa oı-ıdeıalarmen baıı tústi. Úırenerlik úlgili úrdis О́mirdiń ońalýyna anyq aıǵaq osy bolar, qazir oblysta ajary men beınesine súısine qararlyq aýyldar qatary az emes. Kezinde bar sáninen aırylyp, júni julynǵan qustaı kúıge ushyraǵan eldi mekenderdiń birazy endi alystan kóz tartady. Nura aýdanyndaǵy Sherbakov jáne Izendi aýyldary solardyń shoǵy­rynda shoqtyǵy bıigi sanalady. Birinshisi “Qaınar” JShS jetekshisi Seıitjappar Nyǵmetovtiń sharýa­shy­lyq shańyraǵyn shaıqaltpaı, ty­nysyn keńeıtý arqasynda áleý­met­tik álýeti áldense, ekinshisi “Otqan­jar” JShS basshysy Qanat Otar­baevtyń týǵan, ósken ortasyna degen perzenttik paryz-qamqorlyǵy shapaǵatyna bólenip kórkeıý ústinde. Osy aýyldardaǵy ıgi istermen tanysyp, úırenýge búginde jan-jaqtan kelýshiler kóp. Qarqaraly aýdandyq máslıhatynyń hatshysy Oral Júkibaev pen aýdan ákiminiń orynbasary Serik Dúısetaev bas­taǵan quramyna aýyldyq okrýgterdiń ákimderi jáne sharýa qojalyqtary jetekshileri qamtylǵan delegasııa solardyń alǵashqysy boldy. Jer­gilikti turǵyndardyń aýqatty tur­mysy úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan bul eldi mekender beınesi kóz súı­sinterlikteı. Izendi tynys-tir­shi­ligin kórkeıtý udaıy qamqorly­ǵyn­daǵy osyndaǵy “Otqanjar” serik­testigi meshitti, ınternat úıin, naýbaıhanany, Baq­tııar Artaev atyndaǵy sport keshenin, jazǵy bı jáne balalar oıyny alańyn, qymyzhanany, toıhanany óz kúshterimen salǵan. Sonymen qatar bir ortalyqtan qyzmet kórsetý ortalyǵynda ornalasqan kitaphana, poshta, medısınalyq pýnkt aýyl kórki. Búginde munda Mádenıet úıin jóndeý jumystary aıaqtalyp keledi. Sondaı-aq Izendidegi kósheler, aýlalar tazalyǵy da qarqaraly­lyq­tar nazaryn aýdartty. Olar Sher­bakov aýylynda “Qaınardyń” kúsh-qarajatymen salynǵan dárigerlik ambýlatorııany, meımanhanany, qalpyna keltirilgen Mádenıet úıin aralap kórdi. Ozat dıqandarǵa, mal­shylarǵa turǵyn úı tartý etiletin, turǵyndarǵa otyn, jem-shóp tegin taratylatyn úrdis qyzyqtyrdy. О́zderinde ornalasqan sharýashy­lyq­­tardyń kómek-qoldaýy arqyly gúl­denip, órkendegen atalǵan aýyl­dar beınesin kózbe-kóz kórý qarqa­raly­lyqtarǵa úlken áser etti. Bul úrdis kó­rikti ólke isker toptaryna úlgi bolmaq. Aıqyn NESIPBAI, Qaraǵandy oblysy. Er esimi eskerýsiz qalmaıdy Kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerleri arasynda Jumabek Táshenovtiń esimi erekshe atalady. Qara qyldy qaq jarǵan ádildiginen, shyndyqty betke aıtqan týrashyl­dyǵynan aınymaǵan asyl azamat ómir boıy ultyna, eline qaltqysyz qyz­met etti. Keńestik kezeńniń temir qur­saýynda júrse de Qazaq eliniń tutas­tyǵyn saqtap qalǵan kúresker­lik qa­sıeti áli kúnge deıin ańyzdaı estiledi. Onyń sanaly ǵumyrynyń biraz bóligi Qyzyljar óńirinde ótti. 1948-52 jyldary Soltústik Qazaq­stan ob­lystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyz­metin atqarǵan tustary da ultjan­dylyq, adamgershilik tulǵasy tipti erekshelendi. Alaıda, onymen birge qyzmettes bolǵan adamdar, soǵys jáne eńbek ardagerleri aıtýly tulǵany ulyq­taý, eske alý jóninde talaı usynys ja­sa­ǵanmen, esimi bertinge deıin es­ke­rilmeı, eleýsiz qalyp keldi. Bıyl bas­tama jergilikti bılik oryndary­nan qoldaý tapty. Jýyrda ol jumys istegen burynǵy oblystyq atqarý komıteti ǵımaratynyń qa­byr­ǵasyna eskertkish taqta orna­tyl­dy. Onyń ashy­lý saltanatynda oblys ákiminiń orynbasary Farhad Qýanǵanov, mar­qumnyń uly, tarıh ǵylymdaryynyń doktory, Ál-Farabı atyndaǵy Qa­zaq ulttyq ýnıversıtetiniń pro­fes­sory Murat Táshenov, eńbek ardageri Nı­kolaı Saharov sóılep, memleket já­ne qoǵam qaıratkeri jaıly áńgimeledi. Sóz arasynda jurtshylyqtyń oblys ortalyǵyndaǵy №20 qazaq mektebine J.Táshenovtiń esimin berý jónindegi ótinishi tıisti oryndarǵa jiberilgenin aıta ketken jón. О́mir ESQALI, Petropavl. “Jasyl desanttyń” jaqsy bastamasy Jýyrda Shákárim atyndaǵy Se­meı memlekettik ýnıversı­te­tinde eli­mizdiń shyǵysynda jańada qurylǵan “Jasyl desant” atty ekspedısııa múshelerimen kezdesý ótkizildi. Atal­ǵan ekspedısııanyń quramyndaǵy jıyrma shaqty jaý­ynger ózen bo­ıymen jeti kúndik saparǵa attanyp bara jatqandyq­taryn málimdedi. Olar sapar barysynda ózen ta­zalyǵyn, jaǵalaýdaǵy topyraq q­u­ramyn, aǵashtar men ósimdikter jaı­yn, bir sózben aıtqanda, jalpy Ertis boıyndaǵy ekolo­gııalyq ahýaldy zerttep qaıtpaq. О́zen boı­yndaǵy tazalyqtyń eshqandaı qa­lyp­qa sáıkes emestigin barshamyz kó­rip júrmiz. Búginde adamdardyń dema­lyp otyrǵan jer­lerinde artyna qoqys qaldyryp júre beretini daǵ­dyly iske aı­nal­ǵany ózimizge belgili. Al polı­etı­len paketter men túrli sýsyndar­dan bosaǵan bótelkelerdiń jyldar boıy jata beretini, sóıtip, eko­logııaǵa orny tolmas zııan kel­tiretini aıtpasa da túsinikti. Sóıtip, olar Semeıden ózen bo­ıy­men Katonqaraǵaı aýdanyn betke alyp júzip ketti. Aldaǵy ýaqytta mundaı ekspedısııa dástúrli túrde ótkizilip turady. Dáýlet SEISENULY, Semeı. “Járdem” qory kómekke keldi Aqsý qalasyndaǵy osy qo­ǵamdyq qordyń dırektory Anar Aıdarhanova taǵdyr tálkegine ushyraǵan keıbir adamdarǵa arnaıy ortalyq ashýdy kópten beri oılap júrgen eken. Jalpy, qazir qaı jerde bolmasyn turaqty meken-jaılary joq, kóshelerde, úı aýlalarynda qańǵyp júretin jandar az emes. Bulardyń osyndaı kúı keship júrgenderi óz aldyna, bul kópshiliktiń ortasynda ja­ǵymsyz jaılar da týdyrady. Salamatty ómir saltyn ustan­ǵysy keletin halyq, árıne, aınalasynyń taza, densaýlyǵy jaqsy, durys tur­mys tirshilik keshetin adamdar­dyń bolǵanyn qalaıdy. Al, kúl-qoqystan ta­maq­tanyp, úılerdiń ár bury­shynda túnep júretin qańǵybas jandardan qoǵamdy aryl­­týdy, olardy eńbekke beıimdep bir ortaǵa jınaǵandy “Járdem” atalatyn qoǵamdyq qor múshe­leri osylaı qolǵa aldy. Sóıtip, elimizdegi Japonııa elshiliginiń uıymdas­tyrýymen ótip jatqan “Asyl shópter ta­myry” atty granttyq baǵdarla­ma­syna qa­tysty. Baǵdarlama boıynsha 87 myń AQSh dollary kólemindegi qarajatqa qala ortalyǵynan bir úıdi satyp alyp, kúrdeli jóndeý jasaýǵa kirisip ketti. Áleýmettik máselelerdi oryndaýǵa arnalǵan bul bastamany qoldaýǵa qalalyq ákimdik, “Aqsý – bizdiń ortaq úıimiz” atty qoǵamdyq qor qoldaý kórsetti. Qazir Anar Aıdarhanova kópten beri oılaǵan ortalyq ta ashyldy. Bul úıdiń ári qaraı turaqty jumys jasap turýy úshin qoǵamdyq qorlarmen qatar, jaı adamdar da qatysyp kómekterin bere alady. Taǵdyr tálkegine túsken bul adamdardy ómirge qaıta beıimdep, eńbekke tartatyn ortalyq úshin “Aqsý – bizdiń ortaq úıimiz” deıtin taǵy bir qoǵamdyq qor da qaıy­rym­dylyq sharasyn jasap, 1 mıllıon teńgedeı qarajat bóldi. Aqsý qalasy ákiminiń oryn­ba­sary Erjan Raqymjanovtyń aıtý­yn­sha, oraza aıynda qaıy­rym­dy­lyq jasaý, nıet pen peı­ilge saı bolý – jaqsylyq. Aldaǵy ýa­qytta qalalyq ákimdik bul or­ta­lyqty tolyqtaı qam­tamsyz etý úshin 4 mıllıon teń­gedeı qara­jat qarastyrmaqshy. Bul qara­jat azyq-túlik qoryna, medı­sınalyq kómek kórsetýge jáne beıimdeý ortalyǵynda eń­bek etetin adamdarǵa baǵytta­lady. Sonymen qatar, Erjan Mels­­uly bıylǵy jyly qarttar men múgedekter úıiniń de jylý, sý júıeleri jańartylyp, ból­melerge jeldetkishter orna­tylyp, kúrdeli jóndeýden ótke­nin aıtyp ótti. Farıda BYQAI, Pavlodar oblysy.