Áýender úndestigi

О́tken jyly qarashada El Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Belarýs Respýblıkasyna resmı saparmen baryp qaıtqan bolatyn. Sapar barysynda eki memleket arasyndaǵy dostyq pen ynty­maqtastyq baılanystardy júzege asyrý maqsatynda qolǵa alynǵan sharalardyń biri rýhanı dástúrlerdi jańǵyrtý ekeni eskerilip, Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Mádenıet kúnderin ótkizý kózdelgen. K. Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynda saltanatty ráýishte ashylǵan Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Mádenıet kúnderinde Mádenıet mınıstrligi mádenıet komıtetiniń tóraǵasy Ilııas Qozybaev pen Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Valerıı Brylev eki halyqtyń mádenı sabaqtastyǵyn ulyqtaıtyn ıgi sharaǵa tilekterin aıtyp, qonaqtardyń “Klassık-Avangard” ansambli Qazaq eline arnaıy ázirlegen konserttik baǵdarlamasyn usyndy. Mádenı sharany Mádenıet mınıstrligi men “Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory” AQ uıymdastyrýa. El men eldiń arasyndaǵy rýhanı sabaqtastyqty saz órnekterimen bederleýden asqan áserli eshteńe tappaısyz. Júrektiń muńy men qýanyshy, saǵynyshy men sarqyl­mas baqyty tek qudiretti áýen qanatymen talmaı qalyqtaıdy. Halyqtyń tabıǵatyn tanyp, janyn barynsha uqqysy keletin adamnyń áýeli osy eldiń mýzykasyna qulaq tosýy beker bolmasa kerek. Sol sebepti de, mundaı shyǵarmashylyq baılanystarǵa qaı el bolsyn áýeli óziniń eń qymbat dúnıesin usynýǵa tyrysyp baǵatyny haq. “Klassık-Avangard” ansambli árbir belorýs­tiń kókeıine maqtanysh sezimin úıalatatyn, ataǵy Eýropaǵa taraǵan osyndaı áıgili kameralyq ujym sanalady. Ansambldiń on segiz múshesiniń árqaısysy óz aldyna jeke tulǵa retinde halyqaralyq konkýrstarda júlde alyp júrgen dúldúlder desek, al ujymnyń kórkemdik jetekshisi ári dırıjeri Vladımır Baıdovtyń dástúrli belorýs áýeni men klassıkalyq jaýharlardyń jaqyn úndestiginen kesteniń áshekeıindeı kórkem beıne túıgen sýretker ekenin, “Klassık-avangardtyń” shyǵar­ma­shylyq shyńdalýyna qos­qan tolaıym eńbegin jurt erekshe súıispen­shi­likpen aıtatyny shyn­dyq. Vıtebsk qala­syn­da ótetin I.Soller­tın­­skıı atyndaǵy ha­lyq­aralyq kameralyq mý­zyka festıvalin uı­ymdastyrýǵa muryndyq bolǵan ansambldiń jı­yr­ma jyldan astamǵy tarıhyn túgel sholyp shyǵa almaspyz, biraq ta óner ujymynyń ult­tyq radıo qoryna ja­zylǵan 150-deı injý-mar­j­anyn belorýs hal­qynyń qalyptasý dáýi­rin tutas qamtıtyn, ke­she­den búginge deıingi mýzykalyq tynys-tirshi­likten ti­zil­gen shejirelik jınaq deýge tolyq negiz bardaı. Qazaq el­inde alǵash ret óner kórsetip otyr­ǵan ujymnyń shyǵarmashylyq iz­denistegi kelbetin ulttyq salt-dás­túrge negizdelgen sazdary men XVII-XX ǵasyrlar ara­ly­ǵyndaǵy qun­dylyqtardan irik­tel­gen jazbala­rynan aıqyn tanısyz. “Klassık-Avangard” ansambliniń elordadaǵy keshi jurtqa qandaı áser qaldyrdy deıtin bolsaq, al­dyń­ǵy saptaǵy segiz skrıpka men eki vıoloncheldiń dırıjer taıaqsha­symen teńdeı terbelip, al ekinshi qatardaǵy úrlemeli túrli aspaptar qonymdy úılesip, birin-biri tolyqtyryp, biriniń únin ekinshisi ármen qaraı múltiksiz jalǵastyryp, tolyq túsinistikpen syńǵyrlata jónelýi kóńildi kókoraı belge jeteledi. Belorýstiń “Kýpalınka”, “Polka Iаnka” halyq ánderin oryn­daǵan Belarýs Respýblıka­sy­nyń Ulttyq akademııalyq opera jáne balet teatrynyń ártisi Anas­ta­sııa Moskvına men “Isa paıǵam­bar­dyń ánuranyn” aıtqan Vla­dı­mır Gromovtyń aıshyqty daýys­tary ansambl áýenimen jarasa qabysyp, sheberlik úlgisi kórinis tapty. Álem jáne belorýs kompo­zıtorlary qatar shyrqaldy. Iogann Shtraýs, Mateı Radzıvıl, Mechıslav Karlovıch, Stanıslav Monıýshko, Antonıı Orlovskıı, Sekondo Ka­za­deı, Roman Polester syndy ót­ken ǵasyrlar ókilderi qaldyrǵan mu­rany qapysyz óńdep, halyqqa jetkizýde “Klassık-Avangardtyń” tókk­en teri ólsheýsiz ekenine kóz jet­kizetin munan da basqa mysaldar az emes. Ansambl kenet qazaqtyń “Daırabaı”, “Kókpar”, “Ertegi” shyǵarmalaryn syzylta tartqanda, júrek shymyrlaı jónelgen. Mun­daı­da biregeı týyndynyń qaı ha­lyqqa bolsyn ejelden tanys áý­en­deı janyna jaqyn bolyp ketetini belgili. Mýzyka tiliniń qudiretine shek keltirmes mundaı sátter áse­ri­nen eshkim de tys qala almaıdy. Qarashash TOQSANBAI. ----------------------------- Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.