DDU-nyń málimeti boıynsha, osteoporoz álemde júrek-tamyr, onkologııa jáne qant dıabetinen keıingi tórtinshi orynda bolsa, búgingi tańda Qazaqstanda súıektiń syný qaýpi (osteoporoz) keseli sút bezi qaterli isiginiń ósýinen 8 ese joǵary. Bul jóninde Almatyda ótken arnaıy baspasóz máslıhatynda osteoporoz jónindegi dárigerlerdiń qazaqstandyq qaýymdastyǵynyń prezıdenti Gúljan Ǵabdýllına málim etti. Sharanyń basty maqsaty – halyqtyń nazaryn osteoporozdyń taralýy máselesine aýdarý.
– Osteoporoz – bul tirek-qozǵalys apparatynyń asqynǵan aýrý túri, aýrý kezinde súıek ulpasy álsirep, onyń syný qaýpi kúsheıedi, – dedi Gúljan Ǵabdýllına. – 2010 jyly “Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııada aımaqtyq aýdıt. Epıdemıologııa jáne áleýmettik-ekonomıkalyq saldar. 2010 jyl” atty halyqaralyq baǵdarlama aıasynda elimizdegi osteoporoz máselesiniń jaǵdaıyna aýdıt júrgizildi.
Árıne, statıstıka kóńil qýantarlyq emes. Aýdıttiń aldyn ala málimetteri boıynsha, Qazaqstanda osteoporoz synyǵy bar naýqastarǵa medısınalyq kómek kórsetý jaǵdaıynyń nashar ekendigi anyqtalǵan. 45-50 jas aralyǵyndaǵy naýqastardyń súıektegi mıneraldyq tyǵyzdyǵynyń jaǵdaıyn teksergen kezde 33,33 paıyz jaǵdaıynda (er kisilerde 27,27, áıelderde 37,5 paıyz) osteopenııa anyqtalsa, áıelderdiń 12,50%-ynda, al er kisilerdiń 9,09%-ynda osteoporoz bar ekendigi belgili bolǵan.
Jalpy, respýblıkada kalsııdi paıdalanýdyń ortasha kórsetkishi DDU belgilegen mólsherden tómendegen. Buǵan qosa, turǵyndardyń kóp bóligi “D” dárýmeniniń tapshylyǵyn tartyp otyr. Munyń bári súıek ulpasyn buzyp qana qoımaı, rahıt keselin de týǵyzady eken. Sońǵy jyldary Reseıdiń birqatar aımaqtarynda rahıt keseli balalar arasynda 54 paıyzdan 66-ǵa deıin ósken.
Qazaq ulttyq medısınalyq ýnıversıtetiniń ambýlatorııalyq-emhanalyq terapııa kafedrasynyń meńgerýshisi Baqytsholpan Isaeva osteoporoz problemasy Almaty jáne Almaty oblysy turǵyndary arasynda keń taralǵanyn, óıtkeni, bul aımaqta ıodty paıdalaný deńgeıiniń tómendiginen uıqy beziniń keselderi jıi kezdesetinin, bul osteoporozdyń damýyna ákep soqtyratynyn alǵa tartady.
Bir aıta keterligi, osy ýaqytqa deıin bul aýrý egde tartqan adamdardyń keseli retinde qarastyrylyp, súıek salmaǵynyń azaıýynan týyndaıdy dep eseptelinip kelse, alaıda, qazirgi tańda bala jasta osteoporoz súıek salmaǵy joǵary qarqynmen óse bastaǵanda paıda bolatyndyǵy dáleldenip otyr.
– Soǵan baılanysty turǵyndarǵa kásibı turǵyda kómek kórsetý jaǵyn qazirden qolǵa alý kerek, – deıdi Gúljan Ǵabdýllına. – Ony tek memlekettiń ortalyqtandyrylǵan qoldaýy arqyly ǵana sheshýge bolady. Bir aıta ketetin jáıt, bizdiń elimizde osteoporozben jáne súıek syný qaýpi joǵary naýqastardy emdeýge arnalǵan preparattardyń qunyn memleket qarjylandyrmaıdy, sol sebepti kóptegen turǵyndardyń dári-dármekke qoly jetimsiz.
Al Almaty qalasy dárigerlerdiń bilimin jetildirý ınstıtýtynyń professory, medısına ǵylymdarynyń doktory Orazbaı Ábdirazaqovtyń aıtýynsha, bel súıegi synǵan naýqastarǵa medısınalyq kómek kórsetý jaǵdaıyn jaqsartý qajet. “Batys Eýropada bel súıegi synǵan naýqastardyń kóbi operatıvti ádispen emdeledi, ol emdeýdiń optımaldy standarty bolyp sanalady. Qazaqstanda keseldi hırýrgııalyq emdeýdiń kórsetkishi óte tómen. Soǵan baılanysty súıek synǵannan keıin ólip ketý qaýpi óte joǵary, - deıdi ol.
Mamandar kalsııdi adam aǵzasyna kóp mólsherde jetkizýshi ónim retinde sútti ataǵanmen, bul taǵamdy Qazaqstanda jalpy tutyný deńgeıi óte tómen kórinedi. Endeshe, osteoporozben aýyrǵymyz kelmese kúnine kem degende 200-250 gramm sút ishýimiz kerek eken.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY.