О́r minez ónerli dodada óriledi

1998 jyly respýblıkalyq már­tebege qol jetkizgen “Shabyt” fes­tı­vali 2000 jyly halyqaralyq deń­geıge kóterildi. Bul degenimiz atalǵan baı­qaýdyń órisi órbip, tynysy keńeı­genin aıqyndasa kerek. “Sha­byt” shyǵarmashyl jastardyń bola­shaǵyna jol ashatyn óner do­dasy dep jata­myz, shyn mánisinde de sol baǵytpen irgetasy qalanǵan saı­ys búginde jas­tardyń ǵana emes, qo­ǵam arasynda da úlken bedelge ıe bo­lyp keledi. О́ıt­­keni, qazirgi óner men shyǵarma­shy­lyq salasyndaǵy talaı tanymal adamdar osy óner báıge­sin­de shashasyna shań juqtyrmaı alǵa shy­ǵyp, laýreat pen jeńimpaz atanǵan edi. Sonymen on úsh jyldyq tarıhy bar “Shabyt” halyqaralyq baı­­qaýy­­nyń bıylǵy shyǵarmashylyq qazany qalaı qaınady, syn saǵattardan jas­tarymyz qalaı ótti, qazylar alqasy baǵalaý kezinde nendeı qıyn­dyq­tarǵa tap boldy, taǵy basqa fes­tı­valǵa baılanysty suraqtar tóńire­ginde az-kem sholý jasasaq deımiz. Alty kúnge jalǵasqan “Shabyt- 2010” óner dodasy keshe aıaqtalyp, báseke qyzý óristep, shyǵarmashylyq báıge óz máresine jetti. Osyǵan deıin sóz etkenimizdeı festıval aıasynda qazylardyń qatysýlarymen bolǵan sheberlik saǵattary men ózara tájirıbe almasý syndy sharalardyń da, konserttik baǵdarlamalardan turatyn kóptegen mádenı keshterdiń de kýási boldyq. Máselen, jýr­na­lıstıka nomınasııasy festıvaldyń ekinshi jáne úshinshi kúnderi Beıbit­shi­lik jáne kelisim saraıynda, klas­sıkalyq mýzyka nomınasııasy Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetinde, beıne­leý óneri nomınasııasy Táýelsizdik saraıynda tájirıbeli qazylar jas qatysýshylarǵa arnap sheberlik sa­ǵat­taryn júrgizip, ár nomınasııanyń erekshelikteri men negizgi ustanym­dary jaıynda dáris oqydy. Mundaı ózara pikir almasý baǵytyndaǵy sheberlik saǵattary qatysýshylarǵa, olardyń shyǵarmashylyq talpynys­ta­ryna oń yqpal etkeni sózsiz. Sonymen qatar, mádenı is-sha­ralar da, konserttik baǵdarlamalar da qatysýshylar men elordalyqtarǵa kóterińki kóńil-kúı syılady. Fes­tıvaldyń úshinshi kúni Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetinde ótken Ispa­nııanyń Flamenko-Djaz mýzyka keshi de, Prezıdenttik mádenıet or­ta­­lyǵynda ótken qazylar alqasynyń qatysýymen bolǵan Qazaq ult as­paptary orkestriniń konserti de, tórtinshi kúngi Kongress-Holl sa­raıynda bolǵan estradalyq sım­fo­nııa orkestri men Astana qalasy Mem­lekettik fılarmonııasy ánshi­le­riniń jáne qazylar alqasynyń qa­ty­sýymen ótken estrada janryn­­da­ǵy konserttiń de, festıvaldyń be­sinshi básekeli kúnindegi K.Baı­seıi­tova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatryndaǵy “Shahımardan Ábilev jáne onyń shákirtteri” atty vokaldy mýzyka keshi de jınalǵan qaýymnyń shat kóńilderin shalqy­typ, shabyt shalqaryna, shýaqty sátterge bóledi. Bulardan bólek Táýelsizdik sa­raı­ynda jas sýretshiler uıym­das­tyr­ǵan kórme de kelýshilerdiń jú­rek­terinen jyly oryn aldy. Beı­neleý óneri boıynsha olardyń 101 týyndysy qoıylǵan kórme negi­zinen keskindeme jáne grafıka janr­­larynan turady eken. Osy kór­me barysynda beıneleý óneri nomı­na­sııasynyń qazylar alqasynyń mú­shelerimen taqyryp týraly áńgime­les­ken edik. Sonda óner ókilderi bı­yl­ǵy baıqaýǵa qatysýshy jas sýret­shi­lerdiń dúnıetanymy, shyǵarma­shy­lyq talǵamy, estetıkalyq usta­nym­dary men kásibı biliktilikteri ót­ken jyldarmen salystyrǵanda ájep­­táýir joǵary deńgeıde ekendik­te­­­rin naqty mysaldarmen alǵa tartady. Jalpy atalmysh festıvalǵa baı­lanysty qazylar alqasy tara­py­nan da biraz syndar aıtylyp jatty. Árıne syn aıtylǵany jaqsy. Syn aıtylmaı, min túzele me? Jalǵan maq­taý jarǵa jyqpaı qoımaıdy de­gen­deı ortaǵa tastalǵan biraz át­te­gen-aılarǵa da kezek berip kórsek. My­saly, “Estrada óneri” nomına­sııa­sy vokal túrinen bolǵan saıysqa tóreshi bolǵan qazylar alqasy úmit­ker­lerdiń sahna mádenıetinen, ózderin ustaýy jaǵynan sál de bolsa kóńilden shyqpaǵany týraly ókpe-nazdaryn bildirdi. Jýrnalıstıka nomınasııasy boıynsha da qatań eskertýler bultartpaıtyn kemshil tustarǵa súıenip batyl aıtylyp jatty. Keıbir qatysýshylardyń uq­yp­syzdyǵy, ózderiniń shy­ǵar­ma­shy­ly­q­taryna jaýapkershilikpen qa­ra­maýdyń kesirinen nomınasııalarǵa jumys usyný kezinde qatelikter oryn alǵandyǵyn ókinishpen tilge tıek etti. Sonymen qatar, taǵy bir eskere ketetin nárse – baıqaý­dyń aty aıtyp turǵandaı, festıval halyqaralyq deńgeıde degenmen oǵan shet memleketterden kelgen qatysý­shy­lardyń úles salmaǵynyń az bo­lýy. Jyldaǵydaı tek kórshi О́z­bek­stan, Qyrǵyzstan, Reseı elderinen ǵana emes, atyna zaty saı bolý úshin basqa da alys shetelderden qatysý­shy­lardy tartý máseleleri kóterildi. Bıylǵy festıval barysynda kóńil kónshiterlik, aýyz toltyryp aıtarlyq jáıtter bolmady emes, boldy árıne. Máselen, osy jolǵy baıqaýǵa alys eldi mekendegi aýyl jastary da belsene qatysqanyna kýá boldyq. Aýyl jastary ózderiniń qa­zaqtyń altyn besiginde tárbıelenip jatqanyn dáıektep oı ushqyr­ly­q­­tarymen, shıraq sheberlikterimen, tereń izdenisterimen qazylar alqa­syn qýantyp jatty. Sonymen syn saǵattardyń syń­ǵy­ry da syrǵyp kelip jetken edi. Alty kún boıy qazylar alqasy du­rys ta ádil sheshimder jasaý úshin kóp oılanǵandary, tolǵanǵandary ja­syryn emes. О́ıtkeni úmitkerler arasynda naǵyz talantqa tán óner kórsetken júldege laıyq jastar kóp boldy. “Úmit úzý – qaıratsyzdyq” dep halqymyzdyń uly aqyny Abaı atamyz aıtqanyndaı, barlyq qatysý­shylardy jeńiske jetelegen úkili úmitteri – laýreat atanyp, “Shabyt” halyqaralyq festıvaliniń tarıhynda óz esimderin qaldyrý olardy alǵa jeteledi. Jetelep qana qoımaı, olardyń barlyǵyna jeńis syılady. Bizdiń aıtyp otyrǵan jeńisimiz, Olımpıada oıyndarynyń uranynda “Eń bastysy júlde alý emes, bastysy qatysýda” dep aıtylǵandaı, mundaı halyqaralyq baıqaýǵa qatysýdyń ózi aldaǵy jeńis shyńyna jetýdiń úlken bir qadamy, baspaldaǵy ispettes. Keshe, ıaǵnı baıqaýdyń sońǵy kúni júzden júırik jeńimpazdardyń aty-jóni belgili boldy. Shyǵarma­shy­lyq senimdi murat etken jastar­dyń abyroılary Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda asqaqtady, odan da alys armandarǵa, bıik asýlarǵa jeteledi. Endigi kezek, sol naǵyz jeńim­pazdyń jeńimpazy bolǵan, báıgede oza shapqandardyń esimderin aıtar bolsaq, festıvaldyń bas júldesi “Poezııa” nomınasııasy boıynsha Azamat Tas­qarovqa, “Dombra-prıma” nomına­sııa­sy boıynsha reseılik Anastasııa Kıbıýshkınaǵa, “Jýrna­lıs­tıka” nomınasııasy boıynsha “7-ar­na” tilshisi Maksım Rojınge, “Beı­neleý óneri” nomınasııasy boı­ynsha Beıbit Ásemqulǵa, “Horeo­gra­fııa” nomına­sııasy boıynsha Astana qalasy Mem­­lekettik fılarmonııa­sy­nyń “Shal­qyma” halyq bı ansam­bli­ne, “Estrada vokaly” nomınasııasy boıynsha Gúlsim Myrzabekovaǵa, “Jeke án salý” nomınasııasy boı­yn­sha Jámıla Jarqymbaevaǵa, “Ka­meralyq an­sambl” nomınasııasy boıynsha О́z­bekstannan kelgen “Feruz” ishekti kvartetke buıyrdy. Bas júldeden basqa laýreat ataǵyn aı­qyn­daıtyn I, II, III dárejeli dıp­lom­dar­men qatar, ataýly dıplomdar, Qazaq­stannyń mádenıet jáne óner qaı­ratkerleriniń qurmetterine arnalǵan syılyqtar men dıplomant ataǵyn bildiretin dıplom­dar, baıqaýǵa qatysý­da belsendilik tanytqany úshin maqtaý qaǵazdar men jeke nomınasııa­lar boı­ynsha marapattar taǵaıyndalǵan edi. “Jýrnalıstıka” nomınasııa­sy­nyń qorytyndysy boıynsha I dá­rejeli laýreat ataǵyna “Qazaqstan” ulttyq arnasyndaǵy “Menshikti me­ken” avtorlyq baǵdarlamasy úshin Áı­gerim Ábildına, Almaty qalasy “Qa­zaq radıosynyń” redaktor júrgizýshisi Serik Seıitman ıelense, II dárejeli laýreat ataǵyn Pavlodar oblystyq “Zvez­da Prıırtyshıa” gazetiniń til­shisi Aleksandr Vervekın men “Asta­na” telearnasyndaǵy “In­te­resnye ıstorıı” avtorlyq baǵ­darla­masy úshin Oleg Jýrkevıch jeńip aldy. Al III dárejeli laýreat ataǵy “Nur Astana” gazetiniń tilshisi Maqpal Jumasheva, áskerı polı­gon­nyń adam ómirine zardaptary týraly avtorlyq jumysy úshin Arqalyq qalasynan kelgen Renat Eleýbaev, “Ana” reportajy úshin Almaty oblysynan kelgen Áıgerim Ábirova syndy jastardyń enshisine buıyrdy. Sondaı-aq, Aqtóbe oblystyq “Rıka” telearnasy aqparat­tar qyzmetiniń redaktory Serik Ábdi­bekov Marat Barmanqulov atyndaǵy baspasóz salasyndaǵy syılyqtyń ıegeri, “Almaty aqshamy” gazetinde jaryq kórgen taldamaly tanymdyq maqa­la­lar toptamasy úshin Ásııa Baq­dáý­le­tova Kamal Smaıylov atyn­daǵy ataýly syılyqqa, al respýb­lı­kalyq “Tumar” jýrnalynda jaryq kórgen ádebı-tanymdyq maqalalar topta­ma­sy úshin Qarakóz Otarbaeva Astana qalalyq mádenıet basqarma­synyń Naǵıma О́tepova atyndaǵy arnaıy syılyqtarǵa ıe boldy. Dıp­lomant­ atanǵan tilshiler qaýymy­nyń qatarynda STV telearnasynyń til­shisi Murat Ýaqbaev, respýblıkalyq “Aıqyn” gazetiniń Qaraǵandy obly­syndaǵy menshikti tilshisi Qambar Ahmetov, “Ekspress K” gazetiniń til­shisi Rústem Omarov, “Vremıa” gaze­ti­niń О́skemen qalasyndaǵy tilshisi Evgenıı Fomınyh, “Aktıýbınskıı vestnık” gazetiniń tilshisi Sholpan Tóleýlova, respýblıkalyq “Aıqyn” gazetiniń Astanadaǵy tilshisi Qanat Mahambet syndy áriptesterimiz bar. “Aǵaıynnyń aty ozǵansha, aý­yl­dastyń taıy ozsyn” degendeı, eń­bekteriniń jemisin kórgen áriptes­te­rimizge shyn júrekten qutty bolsyn aıtqymyz keledi. Barlyq atalǵan nomınasııalar boıynsha jeńimpazdar esimderi bel­gili bolǵannan keıin, bıylǵy “Sha­byt-2010” baıqaýynyń eń da­ryndy qa­tysýshysy kim, Qazaqstan Res­pýblı­kasy Prezıdentiniń kýbogy kimge tabystalady eken degen suraq báriniń de kókeıinde turǵany jasy­ryn emes. Jeńimpazdardy marapat­taý rásiminen keıin, kóp uzamaı HIII halyqaralyq “Shabyt-2010” shy­ǵarmashyl jastar festıvali laý­reat­tarynyń konsertinde ol da belgili boldy. Bul jolǵy “Sha­byt” baı­qaý­yn­d­a dańqy tasyp, meı­ma­nasy asqan О́z­bekstan astanasy Tash­kentten kel­gen “Feruz” ishekti kvarteti Qa­zaq­stan Respýblıkasy Prezıden­tiniń ký­bogyn jeńip aldy. Atalǵan ký­bok­ty Astana qalasy ákiminiń oryn­ba­sary Aıda Balaeva tabystady. Barlyq sharalar aıaqtalǵannan keıin “Shabyttyń” bıylǵy shalqy­ma­sy Jastar saraıynda festıval laý­reattaryna arnalǵan qala ákimi ba­ly­men saltanatty túrde máresine jetti. Araı ÚIRENIShBEKQYZY. Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.