El rızashylyǵyn eselegen oqıǵa

Ol jyl basynan jalaqy men zeınetaqy, ótemaqylardyń ósýinen tanyldy

Jańa bastalyp otyrǵan jyldyń 1 qańtarynan bastap muǵalimderdiń, dárigerlerdiń eńbekaqylary, zeınetaqylar, sondaı-aq, áleýmettik tólemaqylar kólemi ósirildi. Bul kóp­tegen qazaqstandyqtardy qýanyshqa bólep, qazirgideı kúr­deli jaǵdaıda olardyń erteńgi kúnge degen senimderin art­tyra tústi. Soǵan oraı, biz menshikti tilshilerge jańa jyldyń al­ǵash­qy kúnderinde oblystar turǵyndaryna habarlasyp, olar­dyń pikirlerin redaksııaǵa jetkizýdi tapsyrǵan bolatynbyz. Tómende sondaı pikirlerdiń bir tobyn oqyrmandar nazaryna usynyp otyrmyz. Qazirgi ekonomıkalyq jaǵdaı qaı elge de ońaı soǵyp otyrǵan joq. Munaı baǵasynyń tómendeýi kóptegen eldi tyǵyryqqa tiredi. Daǵdarystan shyǵýdyń amalyn oılastyrǵan memleketter shyǵyndaryn qysqartyp, bıýdjetti de barynsha ıkemdeı túsýge májbúr. Bizdiń el de qıyn kezeńnen teńselmeı shyǵýdyń bar amalyn qarastyryp, tıimdi sheshimder qabyldaýǵa kóshti. Soǵan qaramastan, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn tómendetpeý basty nazarǵa alynyp, áleýmettik tólemderdi ulǵaıtýdy ustanyp otyr. Bul týraly Elbasy Úkimetke arnaıy tapsyrma berdi. «Búgingi qıyn jaǵdaıda adam­darǵa qoldaý kórsetý kerek. Son­dyqtan, áleýmettik jaǵdaıy tómen adamdarǵa kómek kórsetý boıynsha birneshe sharany qolǵa alamyz. Birinshiden, azamattyq qyzmetshilerdiń eńbegin tóleý modelin engizý, ákimshilik memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysy men múgedekterdiń jár­demaqysy jáne stıpendııany arttyrý týraly ja­rııa­laǵan ­bolatynbyz. Qarjy jet­pegendikten, Úkimet muny 2017 jylǵa shegergen edi. Búgingi jaǵdaıda men Úkimetke bul mer­zimdi bir jyl erte bastap, 2016 jyl­dyń 1 qańtarynan arttyrýdy usynamyn. Bul bizdiń azamattar úshin úlken qoldaý bolady», dedi Prezıdent. Osylaısha 2017 jylǵa josparlanǵan áleýmettik bastamalardy júzege asyrý bir jylǵa erte bastaldy. «Qazir barlyq elderge qıyn. Álemdik naryqtar kómir­sýtek­terine, metaldarǵa, bizdiń ózge de eksporttyq ónimderimizge baǵanyń quldy­raýymen jaýap berip otyr. Bizge de ońaı bolmaıdy. Muny da nazarǵa alý kerek. Sondyqtan bizge de bıýdjettiń shyǵys bólikterin qysqartý qadamyna barýǵa týra keledi. Biraq munyń áleýmettik shyǵystarǵa qatysy bolmaıdy. О́zderińiz biletindeı, men qazirdiń ózinde Úkimetke halyq aldyndaǵy barlyq áleýmettik mindettemelerdi oryndaýdy qamtamasyz etýge tapsyrma berdim», dedi Memleket basshysy. Qazaqstannyń zeınetaqy júıe­sin odan ári jańǵyrtýdyń 2030 jylǵa deıingi tujy­rym­dama­synda bazalyq zeınetaqy tó­lemi mólsheriniń jyl sa­ıyn ınflıasııa deńgeıinen eki paıyzǵa ilgerilep, ındekstelýi qarastyrylǵan. О́tken jyldyń 29 tamyzyndaǵy Respýblıkalyq bıýdjettik komıssııanyń otyrysynda maquldanǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyna sáıkes, tutyný baǵasynyń ındeksi 6-8 paıyzdy qurady. Sol sebepti 2016 jyldyń qańtar aıynan bas­tap zeınetaqy tóleminiń mólsheri 9 paıyzǵa artyp otyr. Sonymen qatar, bazalyq zeınetaqy tólemi «2016-2018 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» Zańmen 11 965 teńge kóleminde belgilendi, eń tómengi zeınetaqy mólsheri – 25 824 teńge boldy. Osylaısha, 2016 jyly zeınetaqy tóleminiń tómengi mólsheri, ıaǵnı eń tómengi zeınetaqy men bazalyq zeınetaqyny qosqanda 37 789 teńge boldy. Al múgedektik, asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha jáne jasyna baılanysty memlekettik áleýmettik járdemaqylar mólsheri eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń ózgerýine baılanysty 7 paıyzǵa ulǵaıyp otyr. Sonymen qatar, Elbasynyń 2014 jylǵy «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyndaǵy tapsyrmalardy oryndaý maqsatynda múgedektik pen asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqylar mólsheri 1 qańtardan bastap taǵy 25 paıyzǵa ósti. Sondaı-aq, №1 jáne №2 tizim boıynsha arnaıy memlekettik járdemaqy mólsheri aılyq eseptik kórsetkishtiń artýyna baılanysty ulǵaıatyn bolady. Al 2016 jylǵy AEK 2121 teńgeni qurady, ol 2015 jyly 1982 teńge bolǵan edi. Aıtpaqshy, 1 qańtardan bas­tap densaýlyq saqtaý salasy qyzmetkerleriniń jalaqysy 28 paıyzǵa deıin, bilim berý salasy qyzmetkerleriniki 29 pa­ıyzǵa deıin jáne ózge sala qyz­metkerleriniń eńbekaqysy 40 paıyzǵa deıin artyp otyr. 2016 jyldan bastap engiziletin azamattyq qyzmetshiler eńbek­aqysyn tóleý júıesiniń jańa úlgisine sáıkes, olardyń laýa­zymyn bilimine, biliktiligine, atqaratyn qyzmetiniń kúrdeliligi men dárejesine qaraı tórt sanatqa bólý kózdelgen. Birinshisi, uıymnyń damý strategııasy úshin jaýap beretin jáne basqarý sheshimderin qabyldaıtyn bas­qarýshy personal blogy (A blogy). Atalǵan blogqa uıym basshylary men basshylardyń orynbasarlary, uıymdardyń baǵyný deńgeıine táýeldi (nemese basqarý jaýapkershiliginiń deńgeıine baılanysty: respýblıkalyq, oblys­tyq, aýdandyq) qurylymdyq bólimshelerdiń basshylary men basshylardyń orynbasarlary kiredi. Ekinshi – uıymnyń negizgi fýnksııalarynyń iske asyrylýyn qamtamasyz etetin, negizgi personal blogy (B blogy). Bul blogqa dárigerler, muǵalimder, ǵylymı qyzmetkerler, áleý­met­tik jumysshylar, JOO oqytý­shylary jáne uıymnyń negizgi fýnksııalaryn oryndaıtyn basqa da qyzmetkerler kiredi. Atalǵan qyzmetkerler úshin úsh qyzmet salasy: «Densaýlyq saqtaý» «Bilim berý» jáne «О́zge de salalar» boıynsha laýazymdyq jalaqylardy saralap esepteýdi engizý usynylady. Úshinshi – ákimshilik-quqyqtyq jáne sharýa­shylyq fýnksııalaryn oryndaıtyn ákimshilik personal blogy (C blogy). Laýazymdardyń atalmysh blogy zańgerlerdi, esepshilerdi, ekonomısterdi, aýdarmashylardy, sharýashylyq qyzmetiniń meń­gerýshilerin jáne taǵy basqalardy qamtıdy. Tórtinshisi – qosalqy jáne tehnıkalyq fýnksııalardy iske asyratyn qosalqy personal blogy (D blogy). Bul blogqa is-qaǵazdaryn júrgizýshiler, arhıvarıýster, kassırler, komendanttar men hatshylar kiredi. Azamattyq qyzmetshilerdiń eń­bek­­aqysyn tóleýdegi tórt tá­sil muǵalimder, dárigerler, áleý­mettik qamsyzdandyrý sala­sy­nyń qyzmetkerleri eńbe­gi­niń már­tebesin artty­ryp, halyq­qa usy­nylatyn memle­ket­tik qyz­met­ter­diń sapasyn jaqsar­tady, qyz­metkerlerdiń kási­bı bilik­tiligin joǵarylatyp, laýa­zymynyń ósýine yqpal etedi. Sonymen qatar, Memleket basshy­synyń qyzmetkerlerdiń kásibı biliktiligine baılanysty negizgi personaldyń eńbekaqysyn arttyrý tapsyrmasyn iske asyrýdy qamtamasyz etedi: densaýlyq saqtaý salasynda – 7 paıyzdan 28 paıyzǵa deıin, bilim berý salasynda – 15 paıyzdan 29 paıyzǵa deıin, ózge salalarda – 28 paıyzdan 40 paıyzǵa deıin. Atalǵan úlgini 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastap engizý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha 272,6 mlrd. teńge, onyń ishinde jergilikti bıýdjetke maqsatty transfertter retinde 228,8 mlrd. teńge bólindi. Jańa ereje memlekettik qyzmetker bolyp eseptelmeıtin memlekettik jáne qazynalyq uıym qyzmet­kerlerine qatysty bolmaq. Qa­zaqstanda barlyǵy 1 mln.-nan astam azamattyq qyzmetkerler bar, olar – muǵalimder, dárigerler, mádenıet jáne áleýmettik sala qyzmetkerleri, taǵy basqalar. Aıta ketsek, áleýmettik tólem­derge ótken jyly 1,6 trıllıon teńge jumsalǵan bolsa, bıyl bul soma 1,8 trıllıon teńgeni qurady. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».