Tóreshi Tofık Bahramovtyń týra sheshimi

týra 50 jyl ótkende tolyq dáleldenip shyqty Bıylǵy jyly Anglııa qura­masynyń álem chempıony atanǵanyna týra 50 jyl tolady. Qazir osy aıtýly oqıǵaǵa baılanysty Ulybrıtanııada úlken toıǵa daıyndyq jumystary qyzý bastalyp ketti. Sonyń sheńberinde Sky Sports telearnasy 1966 jyly Londonda ótken fýtboldan álem chempıonatynyń Anglııa men GFR arasyndaǵy fınaldyq matchta talas týdyrǵan goldyń da «taǵdyryn» sheship berdi. Burnaǵy kúnnen beri áleýmettik jelidegi basty taqyryptardyń biri osy bolyp otyr. Bul jerdegi áńgime kezdesýdiń 19-mınýtynda aǵylshyn Djeffrı Herstiń salǵan goly týraly bolyp otyr. Ol osy oıynǵa qaptaldaǵy tóreshi re­tinde qyzmet etken keńestik arbıtr Tofık Bahramovtyń ar­qasynda sanalyp ketken edi. О́te bir jaýapty da túıin­di she­shim bolǵandyǵynan bul sát fýt­bol mamandary men jan­kúıerleriniń jadtarynda máń­gige jattalyp qalyp qoıdy. Sóı­tip, alań ıeleri 11-mınýt­ta nemis Helmýt Haller soqqan golǵa jaýap qaıtaryp, tarazy basyn teńestire aldy. Budan keıin de tartysqa toly ótken match 2:2 bolyp aıaqtalǵan bolatyn. Munda 78-mınýtta aǵyl­shyn Martın Pıters soq­qan dopqa týra 90-mınýtta ne­mis Volfgang Veber jaýap qaı­taryp, tablodaǵy esepti taǵy da teńestirgen. Ol kezde qazirgideı kezdesý sońynda negizgi taımǵa qosymsha ýaqyt belgileý degen atymen joq. Tipti, alańdaǵy oıynshylardy almastyrý tártibi de engizilmegen, start­tyq quramdaǵy 11 oıynshy aqyryna deıin ózderi oınap shyǵady. Osy­dan soń komandalar kimniń myqty eke­nin anyqtaý úshin quramalar 30 mınýt­tyq qosymsha taımǵa shyqty. Osy kezeńde manaǵy Djefferı Herstiń jul­dyzy qaıtadan jarqyrap shyǵa keldi. Ol 100 jáne 120-mınýttarda taǵy eki gol salyp, het-trıkke de qol jetkizdi. Qazir Anglııanyń osy tarıhı jeńisiniń 50 jyldyǵyn atap ótý toıy qarsańyndaǵy joba sheńberinde sarapshylar keıinnen kóp talas týdyrǵan álgindegi gol­dyń jaıyn da jan-jaqty tekserip kóripti. Sonda olar dop­tyń qaqpa syzyǵyn tolyq kesip ótkenine kóz jetkizgen. De­mek, goldyń bolǵany da, onyń durys sanalǵany da esh kúmán týdyrmaıdy. Sol kezden saq­talǵan birde-bir vı­­deoqaıtalaý tó­reshi sheshiminiń oń bolǵanyna kúmán týdyra almady. Eske sala keteıik, sol kezdesýdiń bas tó­reshisi, shveı­sa­rııa­lyq Gotfrıd Dınst qap­tal­daǵy keńestik laınsman Tofık Bah­ramovpen keńeskennen keıin ál­gindegi goldy sanap, senimdi túr­de alańnyń ortasyn kórsetken edi. «Laısmannyń qatesiz áreketi aqyry dáleldendi. Iá, ol bir­jaqty sheshim qabyldaı alatyn­daı jaqsy pozısııada da turǵan joq edi. Biraq sonyń esesine biz qazir Bahramovtyń durys bolǵa­nyn máńgige dáleldep berdik», – dedi «Lıverpýldiń» ataqty qorǵaýshysy Djeımı Karrager. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, osy jylǵy 29 qańtarda dańq­ty tóreshiniń týǵanyna 90 jyl tolady. Tofık Bahram oǵly Bahramov – ázerbaıjan halqynyń perzenti. Ol 1926 jyly Bakýde týǵan. Jas kezinde fýtbol oınaǵan. Biraq aıaǵyn syndyryp alýyna baılanysty onymen erte qoshtasqan. Al 1955 jyldan tóreshilikpen aınalysa bastaǵan. 1964 jyldan halyqaralyq matchtarǵa qyzmet etken. 1966 jyly álem chempıonatynda qazylyq jasaıtyndar qatarynan tabyldy. Osylaısha Nıkolaı Latyshevten keıin mýndıalda qyzmet etýshi ekinshi keńestik arbıtr boldy. T.Bahramov 1972 jyly Argen­tınanyń «Independente» jáne Nıderlandtyń «Aıaks» ko­man­da­lary arasyndaǵy Qurly­qaralyq kýboktyń fınaldyq matchynda bas tóreshilik jasady. Qazir Bakýdegi Respýblıkalyq stadıonnyń aldynda Tofık Bahramovtyń eskertkishi tur.  Rýslan IGILIK.