Qyzylordańyzda turǵyn úı qurylys kombınaty jumys istep jatyr. О́tken jeltoqsanda kombınattyń tusaýy kesildi. Elbasynyń qatysýymen ótken telekópirde. Bul qandaı óndiris orny? Nendeı paıdasy bar? Búgingi sóz osy haqynda.
Syr óńirinde qurylys qarqyn alyp, Qyzylordanyń alyp qurylys alańyna aınalǵanyna birneshe jyl boldy. Alaıda, osy qurylysqa qajetti materıaldyń deni ózge aımaqtardan tasymaldanady. Endi mine, bul ózekti másele de sheshimin tapty. О́ńirde qurylys materıaldary óndirisine qatysty biregeı joba qolǵa alynyp, ómirge joldama aldy. Atalǵan turǵyn úı qurylysy kombınatyn salý týraly ózara yntymaqtastyq memorandýmyna oblys ákimdigi men «RMZ-Shapaǵat» JShS basshylyǵy qol qoıǵan-dy. Naqty kezeńde shahardyń soltústik-batys bóliginde ındýstrııaly alań salynyp, birneshe zaýyt qatar boı kóteretin óndiristik alańda shyny zaýytynyń qurylysy qarqynmen júrip jatsa, biz taqyrypqa tamyzyq etkeli otyrǵan serpindi joba qalanyń ońtústik ónerkásiptik aımaǵynda ornalasqan.
Atalǵan jobanyń «О́nimdilik-2020» baǵdarlamasy sheńberinde júzege asyrylyp jatqanyn aıryqsha atap ótpekpiz. Jalpy, «О́nimdilik-2020» baǵdarlamasynyń negizgi maqsaty – eńbek ónimdiligin arttyrý arqyly otandyq ekonomıkanyń básekege qablettiligin kúsheıtý. Bul – Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha Úkimet iske asyryp jatqan memlekettik ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń quramdas bóligi.
«RMZ-Shapaǵat» JShS júzege asyryp jatqan jobanyń quny 1,5 mıllıard teńgeni quraıdy. Shıkizat bazasy retinde jergilikti kenishterdegi qum men qıyrshyq tas paıdalanylady. Al sement pen armatýra ózge oblystardan alynady. Kombınat 70-ke jýyq adamdy jumyspen qamtıdy. Qurysh qoldy qurylysshylar da jergilikti turǵyndar arasynan daıyndalady. Jumyssyz jandardy kásibı beıimdeý maqsatynda kásipkerlerdiń óńirlik palatasy dýaldy oqytý júıesin endirýdiń jol kartasyn júzege asyrýda. Búginde «Tehmaman» oqytý ortalyǵynda 100-ge jýyq adam qaıta daıarlaý kýrsynan ótti. О́ńirlik kásipkerler palatasy janyndaǵy «Tehmaman» oqý ortalyǵynyń dırektory Serik Tolybaev «Biz býldozer, jol qurylys mashınalaryn jáne traktor, avtogreıder, rotorly ekskavator júrgizýshisi, slesar mamandardy daıyndaımyz. Oqý merzimi 2 aıdy quraıdy», deıdi. Kásiporynnyń tolyqtaı jumys istep ketýine «Baıqońyr» ÁKK» UK» AQ óz paıdasyn tıgizdi. Atalǵan mekeme qarjysyna kombınattyń syrty ınjenerlik ınfraqurylymy jasaldy.
Kombınat beton-qabyrǵa, baspaldaqtar, ártúrli uzyndyqtaǵy jabyndy plıtalar men bıiktigi 12 metrlik kolonnalar jáne turǵyn úı qurylysyna qatysty ózge de materıaldardy nemis tehnologııasy boıynsha shyǵarady. Aıta keteıik, plıtalar 120 metrlik qos qalypta quıylyp, tapsyrys berýshiniń suranysyna saı kesiledi.
«О́nimdilik-2020» baǵdarlamasyna qatysqan kásipker kombınat qurylysyna qajetti qarjynyń 938 mıllıon teńgesin nesıege alyp, qajetti tehnologııalyq qurylǵylardy nemistiń «WEILER» kompanııasynan satyp alǵan. Bul úshin ol «Qazaqstannyń Damý banki» AQ-tyń enshiles kásiporny bolyp tabylatyn «BRK-Lızıng» AQ-tan jyldyq ósimi 5 paıyzdyq nesıe alyp otyr. Mamandardyń aıtýynsha, daıyn beton qabyrǵalardyń ortasyna jylý oqshaýlaıtyn materıal salynady. Nátıjesinde sement 30 paıyzǵa únemdelmek. Munda temir-beton buıymdarynyń sapasyn tekseretin zerthana da bolady. Demek, Qyzylordada básekege qabiletti ónim óndirilip, ony ózge aımaqtarǵa shyǵaratyn kún de alys emes.
Búginde Syr óńirinde demografııalyq ahýal jaqsy damyp keledi. Jyl sanap halyq sany artyp, turǵyn úı qurylysy da qarqyn alǵan. Bas jospar boıynsha aldaǵy jyldary Syrdyń sol jaǵalaýyn ıgerý bastalady. Onyń ústine, kirpishke qaraǵanda, beton qabyrǵalar seımsmologııalyq jaǵynan berik. Mine, osy jaıttardy esepke alsaq, oblystaǵy qurylys materıaldary óndirisi sektoryndaǵy alǵashqy qarlyǵash tárizdi kombınattyń aımaqqa, odan qaldy respýblıkaǵa bereri mol bolmaq. Atalǵan joba óńir ekonomıkasyna edáýir serpin bereri anyq. Ásirese, 2017 jyldan bastap ıgerile bastaıtyn Syrdarııanyń soltústik jaǵalaýyndaǵy jańa qonystyń tez ári sapaly salynýyna úlken septigi tıer edi.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.