Bilim berýge – jańa tehnologııa

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty baǵdarlamalyq ma­qalasynda bilim berý salasyn reformalaý adam áleýetiniń sapasyn arttyrýǵa jaǵdaı jasaıtynyn atap kórsetti. Sonymen birge, mektepke deıin jáne mektepte bilim berýdiń jańasha úılestirilgen stan­darttaryn ázirleý jáne bekitý boıynsha jumystar júrgizilip jatqanyn alǵa tartty. Men bú­gin osy atal­ǵan jumystardyń tikeleı basy-qasynda júrgen ká­si­bı já­ne praktıkalyq maman-uıymdastyrýshy ári ádisker re­tinde óz oı-pikirimdi ortaǵa salǵym keledi. Talas joq, barlyq órke­nıetti elderdegi údemeli úde­rister sekildi bizdiń ortaq otanymyz – Qazaqstan da bilim berýdiń jańa ádisteri men standarttaryna kóshýi kerek. Jańa ádister degende buǵan deıin bizde qashyqtan jáne onlaın rejiminde oqy­tý sekildi tásilder ornyǵyp úl­gergenin aıta ketken oryn­dy. Aldaǵy ýaqytta Prezıdent qoıyp otyrǵan jańa mindet otandyq bilim berý júıesine ınnovasııalyq ádisterdi engizý bolyp otyr. Bul úshin birinshi kezekte Elbasy atap kórsetkendeı, mektepke de­ıingi tárbıege basa kóńil bólinýi qajet. Onyń basty bir joly – mektepke deıingi uıymdardyń varıatıvti jelisin ulǵaıtý dep túsinemin. Bul arada demografııalyq jaǵdaı jáne ınklıýzıvti bilim berý erekshelikteri eskerilýge tıisti. Osy maqsatty júzege asyrý úshin alǵashqy kezekte bilim berý júıesiniń uzaq merzimdi josparyn jasa­ǵanymyz jón demekpin. Respýblıkamyzda buǵan deıin «Balapan» baǵdarlamasy táp-táýir nátıje kórsetti. Osy tájirıbeni odan ári baıytyp, kemeldendire túskenniń esh artyqshylyǵy joq. Osy oraıda atalǵan baǵdarlama aıasynda Oral óńirinde de nátıjeli ister tyndyryldy. Búginde osy ister odan ári jalǵasyn tabýda. Atap aıtqanda, oblys ortalyǵynda toǵyz jeke balabaqsha men tórt jeke shaǵyn ortalyq jemisti jumys atqaryp keledi. Munda 793 bala tárbıe alady. Bul faktor memlekettik balabaqsha kezeńinde tur­ǵan baldyrǵandardyń sa­ny azaıýyna oń yqpalyn tıgizdi. Sonymen birge, úsh je­kemenshik balabaqshaǵa 150 búldirshin memlekettik tapsyrys boıynsha ornalas­tyryldy. Respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ekono­mıkalyq jáne áleýmettik sala­lardyń barlyq oshaq­taryn­da memleket-jeke­menshik árip­testigin ornyq­tyrý qajettiligin udaıy aıtyp keledi. Ult Jospary men bes reformany praktıkalyq turǵydan iske asyrý oraıynda Elbasy bul mindetti taǵy da shegeleı tap­syrdy. Biz qyzmet atqaryp júrgen Hısmet Qapanov atyndaǵy Oral halyqaralyq gımnazııasy osy memleket-jekemenshik áriptestiginiń jarqyn mysaly bola alady. Atalǵan oqý-tárbıe ke­sheninde búginde 170-ke tarta bala tárbıe men bilim alýda. Onyń basty qu­rylymyn balabaqsha men 1-4 synyp aralyǵyndaǵy bastaýysh mektep quraıdy. Jalpy, úlgidegi úsh qabatty oqý-tárbıe kesheni ǵımaratynda balǵyn tárbıelenýshilerge barlyq jaǵ­daılar jasalǵan. Munda olarǵa arnalǵan sport zaly men júzý haýyzy, horeografııa, májilis zaldary bar. Mamandar úshin jabdyqtalǵan kabınetterde de min joq. Mundaǵy kitap­hana balalarǵa qajetti eń sońǵy ádebıettermen jáne ádis­temelik quraldarmen udaıy tolyqtyrylyp otyrady. Bizdiń qazirgi maqsatymyz – erkin eldiń erteńine ýaqyt pen zaman talabyna saı tárbıe men bilim berý jáne olardyń bolashaqtaryna aıqyn joldama ázirleý bolyp otyr. Bul úshin buǵan deıingi tıimsiz bilim berý tásilderinen bas tartylyp, jańa tehnologııalar qoldanylýda. Osy tehnologııalarǵa sáıkes ar­naıy oqytý túrleri be­kitilgen. Gımnazııanyń bas­qa bilim oshaqtarynan bas­ty aıyrmashylyǵy – oqý baǵ­dar­­lamalary ulttyq jáne halyq­aralyq talaptar negizinde júr­gizilýinde. Shákirtterge bilim qazaq, orys jáne aǵylshyn til­derinde beriledi. Osy arada Ult Josparynda Memleket basshysy qoıǵan basty talaptyń biri de osy ekenin eske sala ketkenniń artyqshylyǵy bola qoımas. Aıryqsha bilim oshaǵy ujy­mynyń alǵa qoıǵan maqsattarynyń biri – ha­lyqaralyq baka­lavrıat uıymyna múshe bolý. Qazir bul baǵyttaǵy ázirlik jumystary júıeli túrde júrgizilip keledi. Bizdegi qoldanylyp júrgen jańa tehnologııalardyń biri – ba­lalardyń densaýlyǵyn saqtaýǵa jáne nyǵaıtýǵa negizdelgen ári olardyń qozǵalys belsendilikterin kóterýge baǵyttalǵan. Sala­mat­ty ómir saltyn úıretý tásili – osy densaýlyq saqtaý tehnologııa­sy­nyń quramdas bir bóligi. Gımnazııada densaýlyq saqtaý is-áreketiniń negizgi baǵdaryna sanıtarlyq-epıdemıologııalyq tártip pen gıgıenalyq talaptar da kiredi. Munyń syrtynda durys tamaqtana bilý, balalardyń oqý-tárbıe úderisi kezindegi psı­hologııalyq qaýipsizdigi jáne emdeý-profılaktıkalyq jumystardy uıymdastyrý degen máseleler de bar. Buǵan deıingi tájirıbe pedagogtardyń is-áreketi árbir balanyń densaýlyq jaǵdaıy jáne dene damýynyń deńgeıi týraly aqparattar alynǵannan keıin ǵana jasalýy kerektigin kórsetedi. Densaýlyq saqtaý áre­ketiniń tıimdiligi kóp jaǵ­daılarda pedagog, ma­man­dardyń tárbıe­lenýshiler otbasynyń ómir súrý jaǵ­daıymen de tanys bolýyna baılanysty ekeni anyq. Munyń bári uıymdastyrýdyń keshendi tásildemesinde jan-jaqty qarastyrylǵan. Jalpy, búgingi bilim berý isiniń zamanaýı tujy­rym­damasy ár jastyń jeke tulǵa retinde damyp, ósip-jetilýine baǵyttalǵany belgili. Olardyń týabitti shyǵarmashylyq qabiletterin qalyptastyrý isi de dál osy qatarda tur. Bizdiń búgingi ustanatyn basty baǵytymyz da osy arnadan tamyr tartady demekpin. Prezıdent belgilep bergen jańasha úılestirilgen standarttarǵa biz tek osyndaı joldarmen jete alamyz. Mine, Ult Josparyna oraı Elbasymyzdyń baǵdar­lamalyq maqalasynda aı­tylǵan bilim men tárbıe berý isine baılanysty kókeıge kelgen oı-pikirlerimniń keıbir ushqyndary osyndaı. Svetlana MÝSINA, Hısmet Qapanov atyn­daǵy Oral halyq­­aralyq gımnazııasy dırektorynyń orynbasary. Batys Qazaqstan oblysy.