Halyq birligi – máńgilik qundylyq
Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevpen shaǵyn suhbat
– Qasym-Jomart Kemeluly, Májilistiń merziminen buryn parlamenttik saılaý ótkizý týraly úndeýine Parlamenttiń joǵarǵy palatasynyń Tóraǵasy retinde sizdiń kózqarasyńyzdy bilgimiz keledi. – Áriptesterimizdiń – Májilis depýtattarynyń bastamasyn tolyqtaı qoldaımyn. Bul olardyń elimizdiń keleshegine degen joǵary saıası jaýapkershiligin kórsetedi. Parlamenttiń de, Úkimettiń de aldynda Elbasy usynǵan mazmuny biregeı strategııa – Ult Josparyn júzege asyrý boıynsha jumysty úılesimdi túrde jalǵastyrý mindeti tur. Halyqaralyq ahýal shıelenisip, álemdik naryq myń qubylyp turǵan búgingi jaǵdaıda ishki saıası turaqtylyqtyń mán-mańyzy arta túsedi. Tipti, alpaýyt eldiń basshysy Obama da taıaýda halyqqa arnaǵan úndeýinde búgingi dúrbeleńge toly dúnıede qaterli qaıshylyqtar týyndaǵanda jedel jáne kelisilgen sheshim qabyldaý úshin AQSh-tyń búkil saıası júıesin «jóndeýge» shaqyrdy. Al bizdiń Elbasymyz ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý úshin qoǵamdaǵy yntymaq pen kelisim tujyrymdamasyn baıaǵyda-aq jarııa etip qoıǵany belgili. Búginde álem bul strategııany «qazaqstandyq jol» retinde biledi. – Álemdi jaılaǵan daǵdarys Qazaqstanǵa da áserin tıgizýde. Bul jaǵdaıdan elimiz az shyǵynmen shyǵa ala ma? – Negizinen, halyqaralyq arenadaǵy qaıshylyqtardan týyndaǵan daǵdarysty bizdiń elimiz sózsiz eńserip shyǵatynyna men kámil senemin. Osyndaı syn sátte Elbasynyń tóńiregine myzǵymastaı toptasyp, jahandyq deńgeıdegi saıasatty ustanýymyz biz kózdegen tabystyń kepili bolyp tabylady. Daǵdarystar ótedi de ketedi, al halyq birligi – máńgilik qundylyq. Daǵdarys kúrdeli synaq bolǵanymen, bul jańa múmkindikterdiń de ýaqyty, ári ol bolashaqta oń sheshimder qabyldaý úshin ekonomıkalyq damýdaǵy olqylyqtardy synı kózqaraspen taldaýǵa yqpal etedi. Úkimette ártúrli jaǵdaılardyń aldyn alý úshin birqatar daǵdarysqa qarsy sharalar josparynyń bary qýantady. Senat atqarýshy bıliktiń osy sharalaryn iske asyrýǵa zańnamalyq turǵyda járdem beretin bolady. Meniń oıymsha, qazirgi jaǵdaıda biz halyqaralyq reıtıngke qol jetkizýdi emes, áleýmettik mindettemelerdi oryndaýǵa, ekonomıkany ártaraptandyrýǵa, saıyp kelgende, Elbasynyń Ult Josparynan týyndaıtyn Qazaqstannyń kúsh-qýatyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan naqty nátıjelerdi basty nazarǵa alýymyz qajet. Samat MUSA, «Egemen Qazaqstan».Ýaqtyly uıǵarym
Jýyrda ǵana Parlament Májilisi men jergilikti máslıhattar depýtattarynyń saılaýlaryn kúzge qaldyrmaı, jaqyn arada ótkizý kerek degen májilismenderdiń bastama kóterip, úndeý tastaǵandaryn teledıdardan kórip, qýanyp qaldym. О́ıtkeni, kazirgi tańdaǵy álemdegi ahýal turaqsyz, ár memlekettegi geosaıası teńsizdik, dinı-ekstremıstik jáne terrorlyq janjaldardyń órshýi, shyntýaıtyna kelgende, bizdiń elge de áser etýi múmkin. Sol sebepten áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy eskergen Májilistegi oıy tereń, alysty baıqaı alatyn halyq qalaýlylarynyń bul bastamasyn aýdan jastary jáne «Jas Otan» jastar qanatynyń ókilderi men belsendileri biraýyzdan qoldaıdy. Men ózim jetekshilik etetin aýdandyq jastar ortalyǵynyń ujymy men «Jas Otan» jastar qanatynyń belsendileri úndeý qabyldanǵan kúni jıyn ótkizdik. Onda bul saılaýdyń mańyzdylyǵy men atqaratyn róli, onyń qoǵam úshin paıdasy qanshalyqty ekeni týraly saýaldar tóńireginde áńgime órbidi. Sol basqosýda jastar biraýyzdan eki qoldaryn kóterip, saılaýdyń kúzge qalmaı, kóktem ishinde ótkenin qalaıtyndyqtaryn bildirdi. Jastar bul rette saılaýǵa árqashan qoldaý tanytyp, erikti túrde jumys jasap, qoǵamdyq-saıası máni bar jumysqa bel sheshe kirisetindikterin de aıtyp ótti. «Jastar – qoǵamdy alǵa súıreýshi lokomotıv bolýy kerek. Ol úshin olarǵa barlyq jaǵdaı jasalýda», dep Elbasy N.Nazarbaev «Jas Otan» jastar qanatynyń II sezinde erekshe toqtalǵan edi. Sondyqtan byltyrǵy ótken saılaýda da aýdan jastary úgit jumystarynda belsendi qyzmet etse, bıylǵy saılaý jumystarynda da belsendilik tanytyp qoǵamnyń belsendi top ekendigin taǵy dáleldeýdi maqsat etip otyr. О́ıtkeni, aýdan jáne aýyl jastary bul saılaýdyń mańyzy tereń, mindeti zor, bolashaǵy jarqyn ekenin jaqsy uǵynady. Allabergen QONARBAEV, Mańǵystaý aýdandyq Jastar saıasaty ortalyǵynyń basshysy, «Jas Otan» jastar qanatynyń tóraǵasy. Mańǵystaý oblysy.Bul – saıası óre óskendiginiń belgisi
Parlament Májilisi Qazaqstan halqyna, Elbasy Nursultan Nazarbaevqa ózin ózi taratý jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń merziminen buryn saılaýlaryn ótkizý týraly úndeýin teledıdardan tyńdap, gazetterden oqyp tanystym. Basynda tosyndaý estilgenimen, tereńirek boılap baǵamdaǵanda, bul bastamanyń óte oryndy bolǵanyna, sondaı-aq, der kezinde qabyldanǵanyna kóz jetkizdim. Qazir yrǵalyp-jyrǵalatyn ýaqyt emes. Álemdi qarjy daǵdarysy býyp tur. Onyń salqynyn bizdiń eldiń de sezinýi zańdylyq. Álemdik ekonomıkamen ıntegrasııalanǵan Qazaqstan budan tysqary qala almaıtyny da aqıqat. Degenmen, Qazaqstan ózge elderdeı «áliptiń artyn baqpaı» birden daǵdarysty eńserýdiń keshendi sharalaryn alýǵa den qoıdy. Qolǵa alynǵan «100 naqty qadam» Ult Josparynda 5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrýdyń basym baǵyttary aıqyndalyp, júıeli joldary naqty atap kórsetilse, Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Joldaýynda bul baǵdarlamalardy júzege asyrý júıelene tústi. Memleket basshysy «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» baǵdarlamasynda Ult Josparyn júzege asyrýdyń tájirıbelik tetikterin naqtylap berdi. Úndeýde «Qazaqstan egemen el retinde damyp kele jatqan 25 jyldyń ishinde álemdik daǵdarystardyń syn-qaterlerimen san márte betpe-bet keldi jáne biz olardyń barlyǵyna laıyqty toıtarys berdik. Tipti, biz ondaı kezeńderdi árdaıym damýdyń jańa sapalyq deńgeıine shyǵýdyń múmkindigi retinde paıdalana bildik» dep atap kórsetilgen. Bul joly da Qazaqstannyń jańa jahandyq syn-qaterlerden shyǵýǵa baǵyttalǵan keshendi is-qımyl jospary bar ekenin kórip otyrmyz. Osyndaı taǵdyrly sátte Parlament Májilisiniń eldiń múddesi turǵysynan paıdaly joldy ustanyp, ózin ózi taratý jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń merziminen buryn saılaýyn ótkizýge bastamashy bolýy der kezinde qabyldanǵan sheshim, durys tańdaý der edim. Úndeýde Májilistiń Ult Josparynyń zańnamalyq negizin qalap, óziniń tarıhı mıssııasyn oryndaǵany, Parlamenttiń 80-ge jýyq zań qabyldaǵany, Prezıdenttiń 5 ınstıtýttyq reformasynyń árqaısysyn júzege asyrýdyń «jol kartasy» jasalǵany aıtylǵan. Bul degeniń – qyrýar jumys, úlken tabys ekeni sózsiz. Munyń ózi Parlament Májilisiniń qanshalyqty qaıtarymdy jumys istegeniniń naqty dáleli. Shyndyǵynda, qazirgideı tarıhı kezeńde partııalardyń saılaýshylardyń jańa senim mandatyn alýdy uıǵarýy oryndy jáne ýaqyt talaby da osyny qajet etedi. Parlament Májilisiniń úndeýin elimizdegi birlik pen tatýlyqtyń taǵylymdy kórinisi retinde baǵalaımyn. Árkim kórpeni ózine qaraı tartpaı, ortaq iske jumylýdyń qaıtarymdy bolatynyn túsingendik dep bilemin. Osyndaı kúrdeli kezeńde eldiktiń múddesi turǵysynan qadam basý osylaı bolsa kerek-ti. Shúkir, bul baǵytta elimizdegi yntymaqtyń irgetasynyń beriktigi taǵy da aıqyn ańǵaryldy. Álemdik daǵdarystyń saldaryn anaǵurlym jeńildetýdiń barlyq tetikteri iske qosylýda. Ekonomıkalyq damýdyń joldary qaıta qaralyp, bıýdjettik áleýetke ózgerister engizilýde. Mine, osy tusta Májilistiń ózin ózi taratýy jáne máslıhattardyń merziminen buryn saılaýyn ótkizip, jańa depýtattyq korpýs jasaqtaýǵa bastamashy bolýy qazirgi saıası jáne qoǵamdyq damýdyń erekshelikterin túsinýshilik dep oılaımyn. «Kóp tursa, sý da sasıdy» degendeı, daǵdarysty jaǵdaıdaǵy kúrdeli mindetterdi sheshýge jańa tolqyn kelip jatsa, shyǵar bıigimiz burynǵydan da joǵary bolaryna úlken úmit artamyz. Májilistiń bul bastamasy elimizdegi saıası óreniń óskendiginiń aıqyn aıǵaǵy, demokratııalyq ustanymdardyń tuǵyrly bola túskeniniń dáıekti dáleli. Jańadan qashanda jaqsylyq kútemiz, ilgeri kúnnen úmitimiz úlken. Sondyqtan jańa parlamentshilerimiz memleketshil tulǵalardan bolyp, eldik múddeni kózdeýi tıis. Árıne, sońǵy sheshimdi Elbasy aıtatyny sózsiz. Degenmen, ýaqyt talabynan alǵa tartylǵan úndeýdiń Prezıdentten de, qalyń jurtshylyqtan da qoldaý tabatynyna senimimiz mol. Munyń qoǵamdyq ómirimizdiń búgingi aqıqaty bıiginen qaraǵanda utymdy usynys, ulaǵatty ustanym ekeni daýsyz. Balqııa RYSBAEVA, Oıyl aýdandyq Shyǵanaq Bersıev atyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıiniń dırektory. Aqtóbe oblysy.Qozǵalysta bolý – ilgerileý
Ýaqyt aǵymyndaǵy asa kúrdeli jaǵdaıda jumys istegen Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń besinshi shaqyrylymdaǵy depýtattary qoǵamdy alǵa bastaýda aıtarlyqtaı yqpal jasady. Halyq qalaýlylary Ult Josparyn júzege asyrýdyń zańnamalyq negizin qalady, 80-ge jýyq zań qabyldandy. Sondaı-aq, Elbasynyń 5 ınstıtýttyq reformasyna qatysty salalyq «jol kartasy» tıimdiligin kórsetýde. Bul depýtattardyń kásibı turǵydaǵy biliktiligin aıqyndaıdy. Soǵan qaramastan, Májilis ózin ózi taratý jóninde sheshim qabyldaǵany memleketimizdiń bıik murattaryna sáıkes keledi. Jańa tarıhı kezeńge aıaq basyp, elimizdi aýqymdy jańǵyrtýǵa jáne Prezıdent reformalaryn barlyq baǵyttar boıynsha naqty júzege asyrýǵa kirisken sátte jańa Májilis pen máslıhattar jańa leptiń bastamashylary bolýy tıis. El halqy qoldap otyrǵan (96 paıyzǵa jýyq) qadam qoǵamdyq qurylystyń ár býynyna qosymsha jaýapkershilik júkteıdi. Bizdiń salaǵa qatysty bir mysal keltireıin. Qazaqstannyń óńirlik kóshbasshy bolýy úshin onyń myqty qurylymdary bolýy qajet. Prezıdent, bul oraıda, elimizde 6 makroóńirler qurýdyń arnaıy josparyn usyndy. Qazirdiń ózinde basym baǵyttardy qamtıtyn 11 joba qolǵa alyndy. Makroóńirler «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasyndaǵy kóliktik, logıstıkalyq jáne kommýnıkasııalyq arhıtektýrany biriktiredi. Jobanyń «Ortalyq – Ońtústik», «Ortalyq – Shyǵys», «Ortalyq – Batys» tarmaqtary Aqmola oblysynyń aýmaǵynan ótedi. Osyǵan baılanysty 32 shaqyrymdyq avtomobıl joly jańa sanatqa qosylyp otyr. Jýyq ýaqytta bul is qarqyn alyp, sapalyq joǵary deńgeıge kóteriledi. Baǵdarlamanyń tıisti dárejede oryndalýyna bizdiń qyzmet óziniń salmaqty úlesin qosatyn bolady. Qoǵamdyq ómirimizdegi ózgerister osyndaı ıgi nıetterge negizdelgen. Sondyqtan, reformalardy júzege asyrý jónindegi is-áreketterimizdi barlyq deńgeıde úılestirý úshin parlamenttik saılaýdy jergilikti máslıhattar saılaýymen qosa ótkizý qajet dep sanaımyn. Bul daǵdarys jaǵdaıynda saılaý naýqanyn uzaq merzimge sozbaýǵa jáne saılaýdy uıymdastyrý men ótkizýge jumsalatyn bıýdjet shyǵystaryn birshama qysqartýǵa múmkindik beredi. Bekzat BEKIShEV, Aqmola oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy. Aqmola oblysy.Quptaıtyn ári qoldaıtyn bastama
Májilis depýtattarynyń merziminen buryn saılaý ótkizý týraly bastamasyna saıası partııalar da, qoǵamdyq uıymdar da, jalpy qazaqstandyqtar da qoldaý bildirip jatyr. О́z basym bul der shaǵynda kóterilgen bastama jáne óte oryndy sheshim dep esepteımin. Sebebi, jahandyq ekonomıkalyq daǵdarys, ózge de geosaıası jaǵdaılar jańasha jumys isteýdi qajet etip otyr. О́tken kezeńde Májilis zań shyǵarýshy organ retinde ónimdi jumys istegenin basa aıtqym keledi. Sonyń nátıjesinde depýtattar Ult Josparyn júzege asyrýdyń zańnamalyq negizin qalady. Buǵan qosa, Elbasynyń 5 ınstıtýttyq reformasynyń árqaısysyn iske asyrýǵa baılanysty is-sharalar keshenin jasaýǵa atsalysty. Sondaı-aq, depýtattar barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýyn Májilis saılaýymen bir kúnde ótkizýdi usynyp otyr. Quptaıtyn, qoldaıtyn másele. О́ıtkeni, osy arqyly saıası naýqanǵa jumsalatyn qarjynyń edáýir bóligin únemdeýge bolady. Búginde Parlamentte úsh partııanyń ókilderi bar. Eger jańa saılaý bola qalǵan jaǵdaıda, elimizdegi ózge de saıası partııalardyń saılaýǵa qatysý arqyly ózderiniń baqtaryn synaýlaryna múmkindik berilmek. Jalpylaı alǵanda, saılaý bılik pen azamattyń qoǵam arasyndaǵy baılanysty qazirgiden de nyǵaıtyp, kúrdeli de aýqymdy máselelerdi birlese otyryp sheshýge ózindik yqpal etedi. Osynyń barlyǵy elimizdegi ishki saıası birlik pen kelisimniń nyǵaıýyna, sóıtip, kez kelgen sala boıynsha úılesimdi jumys isteýge qajetti jaǵdaılar jasaıdy. Ahmet MURADOV, Parlament Májilisiniń depýtaty, Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń múshesi.Qoǵamǵa serpilis qajet shaq
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń merziminen buryn saılaýyn ótkizý týraly bastama kótergen úndeýi jan-jaqty tarazylanǵan sheshim dep aıta alamyn. Bul, sarapshylardyń pikirlerinshe, kezdeısoq qabyldanǵan sheshim emes. Osy másele tóńiregindegi pikir almasýlar sarapshylar arasynda, baıqaýshylar arasynda sońǵy eki-úsh aıdyń kóleminde belsendi túrde talqylandy. Álemdegi ekonomıkalyq kúrdeli daǵdarys, onyń el ekonomıkasyna yqpaly turǵysynan kelgende, bul, shyn máninde, tipti de kezdeısoqtyq emes. Birinshiden, bul – zańdy qalyptasqan jaǵdaı. Ekinshiden, der kezinde kóterilip otyrǵan mańyzdy oqıǵa dep aıtý kerek. Sondyqtan bul bastama qoǵamda óte qyzý talqylanyp jatyr jáne jan-jaqty qoldaý tabýda. Jańa saılaý elimizdegi qoǵamdyq-saıası úderisterge jańasha bir serpin beredi dep oılaımyn. Tek saıası-partııalyq úderisterge ǵana emes, sonymen qatar, qoǵamdyq-saıası talqylaýlarǵa da jańasha serpin beredi. Sondaı-aq, jańa ıdeıalardyń, jańa oılardyń kóterilýine jol ashady. Saılaý qoǵamnyń ishindegi qordalanǵan ózekti máselelerdi saraptaýǵa, taldaýǵa múmkindik týǵyzady. Osynyń barlyǵy Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń basshylyǵymen elimizdiń álemdik daǵdarysqa qarsy jańa saıasatty is júzine asyrýyna múmkindik beredi. Sondyqtan da biz, sarapshylar saılaý naýqany saıası-qoǵamdyq ómirdiń jańa bir serpilis, jańadan bir jandanýyna múmkindik beretin qazaqstandyq armandy faktor retinde qarastyramyz. Onyń ústine, elimiz jańa kezeńge, 5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha «100 naqty qadam» – Ult Josparyn oryndaýdyń praktıkalyq kezeńine aıaq basty. Osyndaı kezde qazaqstandyq armandy iske asyrý jolynda jańa quramdaǵy Májilistiń de yqpaly joǵary bolatyny anyq. Endeshe, Parlament Májilisi depýtattarynyń bastamasynyń qoǵamdaǵy orny bólek. Erlan QARIN, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory.Jarqyn bolashaq jolynda
Besinshi saılanǵan Parlament Májilisi depýtattarynyń 13 qańtardaǵy, ıaǵnı sársenbiniń sátti kúngi bastamasy barsha qazaqstandyqtardy eleń etkizgeni belgili. Halyq qalaýlylarynyń osyndaı sheshimine tikeleı áser etken «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» dep atalatyn Elbasynyń 2015 jyldyń 30 qarashasyndaǵy Joldaýy dep qabyldaý kerek. Sonymen qatar, oǵan qamshy bolǵan Memleket basshysynyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» strategııalyq maqalasy der edik. Bul sheshimderimen depýtattar ózderiniń saıası saýattylyǵyn, dárejesiniń bıiktigin kórsete aldy. Sebebi, táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq kezeńinde Ult Josparynda kórsetilgen naqty tapsyrmalardy oryndaýǵa tyń saıası kúsh jańa kózqarastaǵy adamdar kerek ekenin túsingeninde. Osy turǵydan alǵanda bul úndeý der kezinde jáne ońtaıly usynys. Sondaı-aq, besinshi saılanǵan depýtattar jumysty jańa ǵana bastap jatqan joq. Merzimderi de taqap qaldy. Parlament Májilisiniń qazirgi quramy elimizdi jáne qoǵamdy damytý úshin kóp is tyndyrdy. Onyń jumys qorytyndysynda Ult Josparyn is júzine asyrý sheńberinde 2016 jyldyń basynan bastap, biz azamattyq qoǵamdy jáne bıznesti damytý úshin úlken tyń múmkindikter ashatyn jańa zańdarmen ómir súre bastadyq jáne olar qoǵamnyń damýyna súbeli úles qosýda. Tarıhı merzimnen buryn saılaý ótkizý Qazaqstan halqyn ortaq múdde men ortaq maqsat úshin biriktire túsedi, ekonomıkamyz úshin jáne búkil elimiz úshin qorǵanys sharalary bolyp tabylatyn daǵdarysqa qarsy isterdi, ıaǵnı Ult Josparyn tyń kúshpen saýatty, ári daǵdarysqa qarsy saıasatty durys júrgizýge múmkindik beredi. Usynystyń taǵy bir ereksheligi, ol daǵdarysty eskere otyryp, Májilis pen máslıhattar saılaýyn birge ótkizý. Ol memlekettik bıýdjetke túsetin salmaqty azaıtady. Álemdik daǵdarysqa qarsy jańa baǵdarlamalardy júzege asyrǵaly otyrǵanda merziminen buryn saılaý ótkizý durys jáne der kezinde qabyldanǵan sheshim bolyp tabylady dep esepteý kerek. Jomart SIMTIKOV, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti «Sorbonna – Qazaqstan» ınstıtýtynyń halyqaralyq qatynastar kafedrasynyń meńgerýshisi, saıası ǵylymdar doktory. ALMATY.Ýaqyt talabynan týyndaǵan
Mundaı qadam memleketimiz tájirıbesinde bar. Ol elimiz Konstıtýsııasy negizinde júzege asyrylyp jatyr. Men Senatta kelip túsetin zań jobalarymen jumys isteýde barlyq problemaly máselelerdi sheshe alatyn bilikti mamandar jetkilikti dep esepteımin. Sondyqtan da zań shyǵarýshylyq qyzmette eshqandaı da problemalar týyndamaıdy dep sendire alamyn. Al Májilistegi partııa fraksııalarynyń sheshimine keler bolsaq, bul ýaqyt talabynan týyndap otyr. Sondyqtan da tómengi palata depýtattary qabyldaǵan sheshim – óte salıqaly sheshim. Ekonomıkadaǵy jáne ózge de salalardaǵy qazirgi qalyptasqan jaǵdaı der kezinde saılaý ótkizý qajettigin talap etip otyr. Sondyqtan bul baǵytta eshqandaı problema bolmaıdy dep oılaımyn. Munyń barlyǵy da Qazaqstan zańdary men Konstıtýsııaǵa sáıkes júzege asyrylatyn bolady. Álemdegi kez kelgen memleketti alar bolsaq, mundaı tájirıbe bar. Olaı bolsa, mundaı úderis el ishindegi jaǵdaıǵa, álemdegi oryn alyp otyrǵan ózgeristerge sáıkes júzege asyrylyp jatady. Sondyqtan da muny obektıvti úderis jáne ýaqyt talabynan týyndaǵan bastama dep qabyldaǵan jón. Al jastardyń kelýi qajet degen pikirge qatysty aıtarym, ár nársede teńgerimdilik qajet. Parlamentke negizinen ózindik ustanymy bar tájirıbeli mamandardyń kelgeni oryndy. Árıne, aldaǵy saılaý demokratııalyq jaǵdaıda ótetinine kúmán joq, al qaı partııanyń jeńiske jetetinin saılaý sheshedi. Aqan BIJANOV, Senattyń áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy.Kóńil tarazysy durys deıdi
Álemde bolyp jatqan iri oqıǵalar Parlament Májilisiniń depýtattaryna Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýlaryn merziminen buryn ótkizý týraly úndeýin kóńil tarazysynan ótkizip, durys sheshim qabyldaǵan eken dep súısindik. Qazir dúnıejúzindegi eń myqty memleketterdiń ózi daǵdarys bizdiń eldiń bir buraýyn bosata almady deı almaıdy. Qaı-qaısysyna da ońaı tımeı, ekonomıkalyq soqqylardy báseńdetýdiń barlyq alǵysharttaryna kirisip ketti. Qazaqstan da osy lekte. Munaı baǵasynyń tómendeýi dúnıejúzindegi iri kásiporyndardyń jumysshylardy myńdap qysqartýyna alyp kelip jatyr. Máselen, iri konsern – «British Petroleum» birden tórt myń adamyn jumystan qysqartatynyn habarlady. Qara altynnyń narqy ketken shyǵynnyń ornyn jaba almaǵandyqtan, osyndaı qadamǵa baryp otyr. Kompanııa 20 mlrd. dollarǵa qaryzǵa batqan. Mundaı jaǵdaı ózge de iri kompanııalardyń basyna túsip, olar da munaı óndirýdi azaıtyp, myńdaǵan mamandaryn qysqartty. Álemdegi oryn alyp jatqan aýyr jaǵdaılar Qazaqstandy aınalyp ótedi dep ózimizdi ózimiz aldarqatýdy qoıý kerek. Al Májilistiń taraýy durys sheshim boldy. Endi barlyq deńgeıdegi saılaýlardy durys ótkizip, Parlamentke kásibı, daǵdaryspen kúresýge bilim-biligi jetetin azamattardy tartyp, Elbasynyń memlekettik máselelerdi jedel ári ońtaıly sheshýine kómekteseýimiz kerek. Amangeldi SOPBEKOV, Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty. ShYMKENT.Senimdi, serpindi qadam qajet
Sońǵy kúnderi «Elimizde Parlament Májilisi ókilettigin merziminen buryn toqtata ma, saılaýdy merziminen buryn ótkizý qajet pe, joq pa?» degen saýaldyń tóńireginde tolǵanǵanda, aldymen Qazaqstandaǵy etnosaralyq yntymaqtyń berik bolýyn oıladym. Bul tek meniń ǵana qalaýym emes, barsha qazaqstandyqtardyń da negizgi ustanymy – yntymaq pen birlik. Ásirese, Májilis depýtattarynyń merziminen buryn saılaý ótkizý jónindegi úndeýimen tanysqan soń, bul eń durys sheshim degen toqtamǵa keldim. О́ıtkeni, Elbasy Nursultan Nazarbaev budan bir jyl buryn: «Biz – óresi bıik, rýhy berik otanshyl elmiz. Biz úshin týǵan eldiń bir ýys topyraǵynan qasıetti jer joq, bir túp jýsanynan jupar ıis joq. Eldiń birligin nyǵaıtyp, Otanymyzdy kórkeıtýge baǵyttalǵan kez kelgen usynys men úshin qundy», dep edi. Bárimiz úshin Otanymyz – Qazaqstandaǵy yntymaq pen birlikten eń izgi, eń qymbat qundylyq bolmaıdy. Yntymaq qana yrysqa bastaıdy. Qazaqstan halqyn Nursultan Nazarbaev udaıy yntymaq pen birlikke shaqyryp keledi. Táýelsiz elimizdiń keleshegine úlken úmitpen qaraǵan qazaqstandyqtar Nursultan Ábishulynyń Qazaqstandy qýatty elge aınaldyrý ıdeıasyna únemi qoldaý bildirýde yntymaǵynan jańylǵan emes. Parlament Májilisiniń depýtattary da eldi ekonomıkalyq daǵdarystarǵa uryndyrmaýdyń mańyzyn bek túsinedi dep oılaımyn. Merziminen buryn Májilistiń, oǵan qosa barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń saılaýlaryn ótkizsek, bul táýelsiz Qazaqstanymyzdy daǵdarystyń shyrmaýyna iliktirmeı, qýatty, baqýatty elge aınaldyrýǵa jasalatyn eń senimdi, eń serpindi qadam bolar edi. Sóıtip, Ult Josparynda aıqyndalǵan Bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrýǵa Parlament Májilisiniń jańarǵan quramy da atsalysar edi. Iýrıı KÝSTADINChEV, «Vozrojdenıe» bolgar etnomádenı birlestiginiń jetekshisi, oblystyq máslıhattyń depýtaty. Atyraý oblysy.Naqty kezeńdegi ońtaıly usynys
Depýtattar eldegi ahýaldy naqty baǵamdap, Májilisti taratyp, merziminen buryn saılaý ótkizý týraly Elbasynyń atyna úndeýin jarııalady. Kúndelikti gazet-jýrnaldar men telearnalardan depýtattardyń usynysyn halyqtyń da qyzý qoldap otyrǵanyn baıqadyq. Eldiń birligi, yntymaǵy, tutastyǵy dál osy arada kórindi. Májilisti ne úshin taratý kerek? Dál qazir saılaý ótkizý qanshalyqty qajet? Depýtattardyń atalǵan bastamasy Bes ınstıtýttyq reformany, Elbasynyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Joldaýyn tıimdi iske asyrý úshin asa qajet degen oıdamyz. О́ıtkeni, qazirgi Májilis óziniń tarıhı rólin tolyǵymen atqaryp shyqty. Elimizdegi zańnamaǵa memleket tarıhynda eshqashan bolmaǵan ózgerister jasaldy. Qabyldanǵan zańdar memlekettiń, ekonomıkanyń, qoǵamnyń damýynda túbegeıli jańa quqyqtyq negiz qalyptastyrdy. Bylaı aıtqanda, úlken reformalardyń negizin qalady. Bul degenińiz, jańa qazaqstandyq armanǵa jeteleıdi. Iаǵnı, álemdegi 30 ozyq eldiń qataryna ený negizgi maqsatymyz bolsa, jańa qabyldanǵan zańnamalar tikeleı soǵan aparady. Memlekettik qurylystyń jańa kezeńinde, «Máńgilik El» jalpyulttyq patrıottyq ıdeıasynyń qundylyqtaryn bekitý, azamattyq qaǵıdaty negizinde jańa qazaqstandyq biregeılikti nyǵaıtý jáne damytý úshin eldiń joǵary zań shyǵarýshy organynyń jumysyna jańa sapa qajet. Elbasy tapsyrmalaryn oryndaý boıynsha el Úkimetimen egizdiń syńaryndaı jumys isteý mindet. Kúrdeli jaǵdaıda zań ústemdigin qamtamasyz etý, ashyq úkimetti qalyptastyrý, Qazaqstan ekonomıkasynyń ári qaraı ósýine jaǵdaı jasaý jónindegi tereń reformalardyń tıimdiligi úshin Parlament Májilisin jańartý oryndy bastama dep bilemin. Dál osy bastama Memleket basshysy usynyp otyrǵan reformalardyń orasan zor baǵdarlamasyn iske asyrý, qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birlikti nyǵaıtý úshin qajetti jaǵdaılar jasaýǵa múmkindik beredi. Onyń ústine, qarjy daǵdarysy alqymnan alyp turǵan tusta, saılaýdy tezirek ótkizip, aldaǵy ýaqytta alańsyz jumys isteýge jol ashýymyz kerek. Qazirgi qıyn-qystaý, tarıhı tańdaý tusynda bılik pen halyqtyń oıy bir jerden shyǵýy el birliginiń bekemdigin aıqyn kórsetse kerek. Ýálıhan IBRAEV, «Qoǵamdyq kelisim» KMM-niń dırektory. QYZYLORDA. О́zgerister ómirsheńdigimen utymdy Jańa tarıhı kezeńge aıaq basqan jas memleketimizdiń saıası arenada bedeli bıik, maqsaty aıqyn. Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń el keleshegine kemeńgerlikpen kóz tikken kóregendigi mejeli maqsattarǵa jetý jolymyzdaǵy basty baǵyt-baǵdarymyz bolyp otyr. Biz tórtkil dúnıege ózindik basqarý ınstıtýty, basqarý mádenıetiniń ulttyq modeli qalyptasqan memleket retinde tanyldyq. Bul ıgi iske bizdiń zań shyǵarýshy organdarymyzdyń qosqan úlesi zor, sińirgen eńbegi de eleýli. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń V shaqyrylymdaǵy depýtattary da ulttyq zańnamaǵa keń kólemdi ózgerister engizip, Ult Josparynyń oryndalýyna aıtýly úlesterin qosty. Desek te, búgingi qoǵamdyq ahýal jańa kózqarastar men tyń serpilisterdi qajet etedi. Sondyqtan da, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýyn merziminen buryn ótkizý týraly úndeýdi der kezinde qabyldanǵan durys sheshim dep oılaımyz. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń jańa quramyn saılaý eldiń qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq, rýhanı-mádenı ómirine serpin beretin mańyzdy bastamalar ákeletinine senimdimiz. Bul bastamalar memlekettik damý men qoǵam ómiriniń barlyq salasyn reformalaýǵa arnalǵan baǵdarlama retinde ózektiligi artyp otyrǵan Ult Josparynyń júıeli júrgizilýine, Elbasynyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Joldaýyndaǵy mindetterdiń oryndalyp, «Máńgilik El» jalpyulttyq patrıottyq ıdeıasynyń qundylyqtaryn nyǵaıtý jáne damytýǵa baǵyttalǵan jańa maqsattardyń júzege asýyna múmkindik beredi. Sondaı-aq, qazirgi kezeńdegi qyspaqqa alǵan qarjylyq qıynshylyqtardan shyǵýdyń tıimdi joldaryn tańdaýǵa jáne el birligin ortaq múddemiz ben ortaq maqsatymyz úshin jumyldyrýǵa baǵyttalǵan tyń ıdeıalar men jańa bastamalardyń ómirge kelýi eldiń erteńge degen senimin burynǵydan da nyǵaıta túseri anyq. Bekzat ALTYNBEKOV, kásipker, Jezqazǵan qalalyq máslıhatynyń depýtaty, Jalpyulttyq «Altyn Júrek» syılyǵynyń ıegeri. Qaraǵandy oblysy.Mańyzdy saıası oqıǵanyń biri
Parlament Májilisindegi partııalar fraksııasynyń Májilis saılaýy men barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýyn merziminen buryn ótkizý jónindegi úndeýine Qazaqstannyń qatardaǵy azamaty retinde de, úkimettik emes uıymdardyń ókili retinde de qoldaý bildiremin. Depýtattardyń bul bastamasyna elimizdegi kózi qaraqty azamattar men azamatshalardyń da ún qosatyny anyq. Onymen teleradıo habarlary arqyly, kúndelikti jaryq kórip jatqan gazetterdegi maqalalar arqyly jáne agenttikterdiń aqparattary boıynsha habardar bolyp otyrmyz. Qazirgi ýaqyt elimiz úshin tarıhı kezeń bolǵaly otyr. О́ıtkeni, álemdik ekonomıkalyq daǵdaryspen qatar, geosaıası jaǵdaılar da ýshyǵa túsýde. Qaqtyǵystar men kıkiljińder jıi kórinis bere bastaǵany shynymen de alańdatady. Sondyqtan, elimiz kez kelgen syn-qaterdiń aldyn alýǵa ázir bolýy tıis. Ásirese, jahandyq ekonomıkalyq daǵdarysty eńserýge baılanysty. Al ol úshin jańa kúsh, jańasha serpilis qajet. Búginde jumys istep jatqan Májilis óziniń mıssııasyn oıdaǵydaı atqardy dep aıtýǵa bolady. Sebebi, besinshi shaqyrylymnyń depýtattary Prezıdenttiń 5 ınstıtýttyq reformasyn iske asyrýǵa baǵyttalǵan qajetti zańdardy qabyldady. Sonymen birge, álemdik ekonomıkalyq daǵdarysty eńserýge negizdelgen is-josparlary bekitildi. Endi, mine, zaman aǵymyna qaraı jańasha jumys istep, jańa belesterdi baǵyndyrý úshin kúsh jumyldyrmaqpyz. Osylaısha, biz álemdik qoǵamdastyqqa Qazaqstannyń damýshy el ekenin dáleldeıtin bolamyz. Azat ShÁÝEEV, «Memlekettik tildi damytý qory» úkimettik emes uıymynyń dırektory.Úndeý údesi – únemdeý
Parlament – elimizdegi eń joǵary zań shyǵarýshy organ. Sondyqtan, Parlament quramynyń jańaryp otyrýy zańdylyq bolýy tıis. Májilistegi «Nur Otan», «Aq jol» jáne Qazaqstannyń kommýnıstik halyq partııalary fraksııalarynyń ókilderi tómengi palatany taratý jáne merziminen buryn saılaý ótkizý jóninde úndeý joldady. Mundaı saıası qadamdarǵa demokratııalyq úrdisteri kemeldengen qoǵamy bar elder ǵana bara alady. Bizdiń Parlamentimiz Táýelsizdikti nyǵaıtýǵa qajetti zańnamalyq jobalardy der kezinde qabyldap kele jatqanymen erekshelenedi. Sondyqtan, joǵary zań shyǵarýshy organnyń qoǵamdy jetildirýge qosqan ózindik úlesi bar ekenin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Dese de, biz bir orynda toqtap, turyp qalmaýymyz tıis. Merziminen buryn saılaý ótkizý – memleketimizdiń mereıin arttyrý jolynda eńbek etetin jańa quramy bar Parlament jasaqtaýdyń birden-bir joly. Sarapshylar, elimizdiń túrli salalarynda qyzmet etip júrgen azamattary qazirgideı qarjylyq qyspaqtar kúsheıip, álemdik ahýaldyń ózi ornyqsyz bolyp turǵan kezde saılaýdy ótkizip alýdyń ýaqyt pen qarjy únemdeýde jáne Elbasy júktegen tapsyrmalardy júıeli túrde oryndaýǵa jol ashatynyn aıtyp jatyr. Máselen, Ortalyq telekommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngti qarap otyrsaq, áleýmettik zertteý qurylymdarynyń júrgizgen saýaldamasy nátıjesinde halyqtyń qaı saladaǵy toptary bolsyn, Májilis jáne túrli deńgeıdegi máslıhattar saılaýynyń merziminen buryn ótýin qoldaýy 95 paıyzdyń tóńireginen tabylyp otyr. Áleýmettik saýaldamalardan bólek, túrli uıymdar men mekemeler de óz málimdemelerimen bul úndeýdiń óz kókeılerinen shyqqanyn jetkizýde. Baǵdan QAIYRJANOV, Semeı qalasyndaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń dırektory. Shyǵys Qazaqstan oblysy.Jaýapkershilik júktegen bastama
Qazaqstan – aıtýly halyqaralyq uıymdarǵa múshe bolyp jáne álemdik mańyzy bar máselelerdi kótergen jıyndarǵa qatysyp, ondaǵy keleli máselege óz únin qosa bilgen, sondaı-aq, iri basqosýlarǵa bastama bolyp, óz tórinde ótkize alǵan, álemdegi alyp eldermen áleýmettik-ekonomıkalyq turǵyda tyǵyz baılanysqa túsken el. Bul jaǵdaılardyń Qazaqstan úshin bereri kóp. Demek, álem elderinde bolyp jatqan ártúrli ahýaldardyń Qazaqstanǵa azdy-kópti áseri bolatyny da zańdy. Osy máselelerdi eskere otyryp, Elbasymyz 5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha «100 naqty qadam» – Ult Josparyn bekitken bolatyn. Barynsha elep-ekshelip, pysyqtalǵan jospardyń qazirgi tańda praktıkalyq kezeńi bastaldy. El taǵdyry, el turmysy úshin mańyzdy tarıhı qujatty júzege asyrý da ońaı sharýa emes. Sondyqtan, elimizdiń 2012 jyly saılanǵan Parlament Májilisiniń depýtattary birneshe zańnamalardy qabyldap úlgerdi. Alaıda, artynsha májilismender Memleket basshysyna qazirgi Májilisti taratyp, merziminen buryn saılaý ótkizý qajettigine úndeý joldady. Bul – jańa reformalarǵa qatysty jańasha is júrgizip, kásibı turǵyda zaman talabyna jaýap bere alatyn azamattardy ortaǵa tartyp, elge qyzmet etýge múmkindik berý degen sóz. Bul – ekonomıkalyq daǵdarys kezeńinde daǵdarmaı erteńge senimmen qadam basý úshin jasalǵan saýatty, baıypty qadam. Bul – aldy-artyn baǵamdaı qaraǵan búgingi májilismenderdiń der kezinde áreket etip, sheshim qabyldaı alǵan jaýapkershiliginiń kórinisi. Májilis depýtattarynyń buǵan deıingi atqarǵan qyzmetine alǵys aıtyp, Elbasy men halyqqa jasaǵan úndeýine qoldaý bildiremin. Pánııa SARMÝRZINA, Mańǵystaý oblystyq mádenıet basqarmasy basshysynyń orynbasary. AQTAÝ.