Merziminen buryn saılaýdan jasqanýdyń qajeti joq
Qazaqstanda merziminen buryn Májilis saılaýyn ótkizý bastamasyn amerıkalyq sarapshylar da qup kóredi. Vashıngtondaǵy Jahandyq qaýipsizdik ınstıtýtyna qarasty Energetıka, tabıǵı resýrstar jáne geosaıasat ortalyǵynyń dırektory Arıel Koenniń pikirinshe, kezekten tys saılaýdan jasqanýdyń qajeti joq. Sebebi, álemde munaı baǵasy quldyrap, qarjy daǵdarysynyń salqyny sezilip turǵan qazirgi shaqta bul bastama ekonomıkalyq qıyndyqtardy ońaı eńserip, eldegi turaqtylyqty saqtap qalýdyń tıimdi joly bolyp tabylmaq. Sarapshy buǵan deıin de elimizdegi saılaýlarǵa baıqaýshy retinde qatysyp qaıtqan. Elimizdiń ekonomıkalyq jetistikterin bir kisideı biletin ol, qolǵa alǵan reformalardyń tabysty jalǵasa beretinine senim bildiredi. «Álemde júrip jatqan daǵdarys eshkimge ońaı tıip turǵan joq. Munaı men tabıǵı baılyqtardyń baǵasy quldyrap, tipti, Reseı, Avstralııa, Ońtústik Afrıka, Kanada men Brazılııa sııaqty elderge kesirin tıgizip jatyr. Sondyqtan Qazaqstannyń jańa Parlament quramyn jasaqtap, merziminen buryn saılaý ótkizý bastamasy naǵyz qoldaýǵa turarlyq. Qazaqstan onsyz da jahannyń kóptegen memleketterimen salystyrǵanda ózindik órleý qarqynymen tanylyp keledi. Menińshe, ol osy baǵytynan jańylmaı, aldaǵy onjyldyqtarda áli talaı bıikterge jetetinine bek senimdimin», – deıdi A.Koen. Genrıh SERTIK, Býndestag depýtaty (Germanııa):Bul sheshimdi nemis depýtattary da qoldaıdy
Májilis depýtattarynyń merziminen buryn saılaý ótkizý jaıly usynysyn olardyń germanııalyq áriptesteri de qoldap otyr. Býndestag depýtaty Genrıh Sertıktiń oıynsha, qazaqstandyq áriptesteri durys sheshim qabyldady. Parlament Májilisiniń jańa quramy Prezıdent reformalaryn júzege asyrýǵa jáne Qazaqstannyń damýyna úles qosady. «Men qazaqstandyq áriptesterimniń sheshimine senemin. Bul dál ýaqytynda, oılastyryla sheshilgen. Qazaqstanda Ult Jospary qabyldandy, elderińiz osy reformany oryndaý jolymen júrip keledi. Álemde turaqsyzdyq oryn alyp jatqanda, osyndaı baǵytta alǵa qaraı jyljý óte durys sheshim. Al jańa Májilis Prezıdent alǵan qoıǵan tapsyrmalardy oryndaýǵa jańa kúshpen kirisedi». Alessandro LÝNDINI, Italııa joǵary geosaıası zertteý ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri:Jumyla kótergen júk jeńil bolary sózsiz
«Jahandyq daǵdarys jaılaǵan qazirgi kezde shuǵyl áreket etý kerek. Sondyqtan, halyqtyń depýtattyq mandatqa jańa senimi kerek. Osy rette Májilis depýtattaryn saılaý qısyndy», – deıdi ıtalııalyq geosaıasattanýshy-sarapshy Alessandro Lýndını. Italııalyq mamannyń aıtýynsha, saılaý ótken jaǵdaıda Qazaqstan daǵdarysty aıtarlyqtaı aýyrtpashylyqsyz ótkere alady. «Qazir Qazaqstan úshin basty maqsat – jaqynda ǵana aıtylǵan reformalardy júzege asyrý. Ony júzege asyrý birneshe jyldy qamtıtyndyqtan, ekonomıka men ınstıtýttyq júıeni sol ýaqyt aralyǵynda qaıta jandandyrýy tıis. Sonda Qazaqstan turaqtylyqty saqtap qala aldy dep esepteımiz. Jaqsy nátıjege qol jetkizý úshin partııalar halyqtyń senimin alýy kerek. Jumyla kótergen júk jeńil bolary sózsiz», – deıdi ıtalııalyq sarapshy. Devıd M.VALERA, ekonomıkalyq sarapshy (AQSh):Parlament usynysy der kezinde jasalyp otyr
Qazaqstanda parlamenttik saılaý merziminen buryn ótýi múmkin ekendigi týraly habar Nıý-Iorktiń iskerlik ortalarynda da qyzý talqylanýda. Ekonomıkalyq sarapshylar bul usynysty der kezinde jasalǵan jáne óte durys sheshim dep sanaıdy. Elimizdegi bul máseleniń órbý barysy álemniń jetekshi kompanııalarynyń keńseleri ornalasqan ataqty Rokfeller-ortalyǵynyń da nazarynan tys qalǵan joq. Máselen, amerıkalyq ekonomıkalyq sarapshy Devıd M.Valeranyń pikirinshe, jańa mindetterdi Parlamenttiń jańartylǵan, bilikti mamandardan turatyn, halyq múddesin oılaıtyn quramy kómegimen júzege asyrýǵa umtylý óte túsinikti. «Bul máselede barsha qazaqstandyqtardyń eń durys, eń tıimdi jáne eń aqyrǵy sheshim qabyldaı alatyn Prezıdent Nazarbaevtyń ne aıtatynyn kútip otyrǵany da belgili. Qazaqstan ekonomıkasynyń ahýalyna munaı baǵasynyń deńgeıi men Reseıge qarsy sanksııalar da tikeleı yqpal etedi. Al eger sońǵy onjyldyqtar ishinde sizderdiń Prezıdentterińizdiń talaı-talaı qıyn jaǵdaılardan eldi aman-esen alyp shyqqanyn eskerer bolsaq, biz bul joly da solaı bolatynyna senimdimiz. Men, sondaı-aq, Qazaqstannyń jaqynda óte kúrdeli synaqtardan abyroımen ótip, DSU-nyń 162-shi múshesi bolǵanyn atap ótkim keledi. Bul – bizdiń el úshin úlken jeńis. Sondyqtan, el ekonomıkasynyń qaıta jaqsarýy az ǵana ýaqytty talap etetin másele dep senimmen aıta alamyn», – deıdi nıý-ıorktik ekonomıkalyq sarapshy. Lı SZYGO, Qytaı halyqaralyq máselelerdi zertteý ınstıtýtynyń Eýrazııa bólimi dırektorynyń orynbasary: Reformalardy júzege asyrýdyń mańyzdy satysy «Qazaqstan reformalardy júzege asyrýdyń mańyzdy satysyna ótti. Parlament Májilisiniń depýtattaryn merziminen buryn saılaý memlekettiń turaqtylyǵyn arttyryp qana qoımaı, eldegi reformalardyń sátti júzege asýyna áser etedi», – deıdi Qytaı halyqaralyq máseleler zertteý ınstıtýtynyń sarapshysy Lı Szygo. Onyń aıtýynsha, 2016 jyl álem elderi úshin aýyr synaq kezeńi bolǵaly tur. Iri memleketter arasyndaǵy saıası shıelenis jáne ekonomıkalyq máseleler jaǵdaıdy ýshyqtyra túsip otyr. «Eger halyqaralyq jaǵdaı jaqyn ýaqytta túzelmese, kúzge qaraı birqatar qıyndyqtar týyndaýy múmkin. Osy faktorlardy eskere otyryp, Májilis depýtattaryn merziminen buryn saılaý durys qadam. Bul eldegi turaqtylyqty saqtap, alda bolatyn kez kelgen jaǵdaıǵa daıyn turýǵa múmkindik týǵyzady. Saılaýdan keıin jańa quram eldiń damýyna jańa serpin beredi dep senemin», – deıdi Lı Szygo.