Jergilikti polısııa – halyqtyq polısııa

Bıylǵy jyldyń 1 qańtarynan bastap «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» – Ult Josparyn oryndaýdyń praktıkalyq kezeńi bastalyp ketti. Bizge tarıhymyzda buryn-sońdy bolmaǵan aýqymda ulttyq zańnamamyzǵa saı quqyqtyq sharalardy júzege asyrý mindeti buıyrdy. Al Ult Josparynyń 30-qadamynda kórsetilgendeı, bul jerde jergilikti polısııa qyzmetine de úlken jaýapkershilik júkteldi. Osyǵan oraı, biz elordamyzdaǵy jergilikti polısııa qyzmetiniń basshysy bolyp saılanǵan polkovnık Baqytjan MALYBAEVQA jolyǵyp, jurt kókeıinde júrgen birqatar suraqtarymyzǵa jaýap alǵan edik. – Baqytjan Ásembekuly, Elbasymyzdyń Ult Jos­parynda aıtylǵandaı, Quqyq tártibi jáne zańdylyq atty ekin­shi reformanyń máni zań­dardy qatań oryndap, quqyq tártibin nyǵaıtý arqyly aza­mattarymyzdyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamta­ma­syz etý bolyp tabylady ǵoı. Jer­gilikti polısııa qyzmeti de osy maqsatty oryndaý úshin qurylyp otyrǵany belgili. Endeshe, aldymen osy máselege az-kem toqtalyp ótseńiz. – Iá, Elbasymyz bekitken Ult Josparynyń 30-qadamyn júzege asyrý úshin ótken jyldyń 2 qarashasynda «Jergilikti polısııa qyzmetiniń jumysy týraly» Zańǵa qol qoıyldy. О́tken jyldyń 16 maýsymynda Jergilikti polısııa qyzmeti Ulttyq komıssııa men Vedomstvoaralyq komıssııa otyrysynda bekitildi. Osy­laısha Memleket basshysy­nyń bastamasymen qurylǵan jergilikti polısııa qyzmetindegi aıqyn erek­shelik – ol halyqqa esep berý men qyzmettiń ashyqtyǵy deı­miz. Jergilikti polısııa qyzmeti osy jyldyń 1 qańtarynan bas­tap mindetin atqarýǵa kiristi. Zańmen bekitilgen talapqa sáıkes, jergilikti polısııa qyzmetiniń jetekshileri halyqqa esep beredi. Ýchaskelik polısııa ınspektorlary toqsan saıyn turǵyndarmen kezdesý kezinde olardyń kókeıkesti saýaldaryna jaýap qaıtarady. – Oǵan qandaı mindetter júktelip otyr? – Jergilikti polısııa qyzmeti­ne júktelgen negizgi mindetter – qu­qyq buzýshylyqtyń aldyn alý, qoǵamdyq tártipti qorǵaý, ákim­shilik quqyq buzýshylyq isteri boıynsha óndiris, hattama túrindegi qylmystyq áreket boıynsha sotqa deıingi tergeý, ishki ister organdarynyń arnaıy qabyldaǵyshtary men qabyldap-taratý oryndarynda quqyq buzý­shy­lardy ustaý. Sonymen qatar, jergilikti polısııa qyzmetine jedel jaǵdaı jóninde kelip tús­ken aqparattardy saraptaý men jınaqtaý, qylmys­tar, qoǵamdyq tártipti buzý, dúleı apattar men basqa da tótenshe jaǵdaılar jó­nindegi habarlamalarǵa ki­dirissiz áreket etý, kezekshi táý­likterde qyl­­mystardy «izin sýytpaı» ashýda shuǵyl sharalardy júrgizý júkteledi. – Onyń quramyna qandaı bólinister kirip otyr? – Bizdiń elordamyzda­ǵy jer­­gilikti polısııa quramyna: ýchas­kelik polısııa ınspektor­la­ry Ká­meletke tolmaǵandar isteri boıyn­sha bólimsheler, Tabıǵat qorǵaý polısııa bólimsheleri, Áıelderdi zorlyqtan qorǵaý bólimsheleri, Ákimshilik-tutqyndalǵan adamdar úshin arnaıy qabyldaǵyshtar jáne turǵylyqty jeri men qujattary joq adamdar úshin qabyldap-ta­ratý, jol-patrýldik polısııa­sy tolyǵymen endi. Barlyǵy As­­tanadaǵy jergilikti polısııa quramynda 1,5 myńnan astam polısııa qyzmetkeri jumys isteıdi. – Jergilikti polısııa en­di jergilikti bılikke baǵy­natyny belgili. Osy oraıda, oqyr­mandarymyz olardyń IIM-men baılanysy qandaı bolmaq degen sekildi saýaldardy da joldaıdy. Máselen, qalalyq IID quramynda qala bere me? Buǵan ne deısiz? – Iá, jergilikti polısııa qyzmeti qalalyq IID quramynda qury­lyp otyr. Eń mańyzdysy, jergilikti polısııa IIM biryńǵaı ortalyqtanǵan júıesinde qa­lady. Qazirgi tańda jergilikti polısııanyń mindetteri men qu­qyqtary IIM qoldanylatyn zańdar men bekitildi. Jergilikti polısııa qyzmetkerleri IIM júıesiniń qyzmetkerleri quqyqtyq dá­rejege ıe. Olardyń qarjylyq jáne materıaldyq-tehnıkalyq jaǵdaılary buryn­ǵydaı bolady. IIM júıesi qyz­met­kerlerine qarastyrylǵan jeńildikter be­riledi. – Jergilikti polısııa – halyqqa jaqyn polısııa retinde qandaı tapsyrmalardy oryndaý arqyly halyqpen tyǵyz qarym-qatynas ornata alady? – Jergilikti polısııa – kósheler men basqa da qoǵamdyq oryndarda quqyqtyq tártipti saqtaý, jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne quqyq buzýshylyqty ońaltý arqyly halyqqa jaqyn bola túsedi. Máselen, bul oraıda kez kelgen azamat daýly jaǵ­daılarda beınebaqylaý kameralarynan, beınejeton jáne avtokólik beınetirkegishine jazylǵan beınetaspaǵa suraý sala alady. Kún saıyn aýy­sym aıaqtalǵanda ınspektorlar quramy beınetirkegishterdi tapsyrady. Ákimshilik polısııa basqarmasynyń arnaıy bólimshe qyzmetkerlerimen tas­pa júktelinip, naqty jaǵdaıǵa baılanysty muraǵatta 2 aıdan 3 jylǵa deıin saqtalady. JQE buzýshylyqtardy tirkeıtin jańa júıe «Vakordqa» keletin bolsaq, ol ázirge testilik qoldanysta. Qa­zirgi ýaqytta «Astana Ino­veıshn» kompanııasy QR IIM-men kelisimge kelýde. – Halyqpen tyǵyz jumys isteıtin ýchaskelik ınspektorlar ekendigi belgili. Sol ýchaskelik ınspektorlar jumysyn jandandyrýda ne istelip jatyr? – Bul oraıda, qazir saýda úılerinde, turmystyq obek­tilerde, úı kireberisterinde ýchas­kelik ınspektordyń fotosy men onyń telefon nómiri ilinetin bolady.Turǵyndardyń aldynda esep berý jınalysyna deıin eki kún qalǵanda ýchaskelik ıns­pektor úılerdi arnaıy aralap jurtshylyqty habarlandyryp, jeke málimetteri jazylǵan kartochka taratady. Osyndaı jumystar mektepterde de uıymdastyrylyp, onda polısııa ınspektorlary týraly málimetter ilinedi. – Al endi osy jergilikti polısııa jumysqa kiriskeli beri ne tyndyrdy deı alasyz? – Árıne, jańa mindetimizge kiriskenimizge kóp ýaqyt bola qoıǵan joq. Degenmen, osy ýaqyt aralyǵynda jol-patrýldik qyzmeti men ýchaskelik ınspek­torlar 2,5 myńnan astam quqyq buzýshylyqty anyqtady. Qu­qyq buzýshylyqqa «nóldik tó­zimdilik» qaǵıdatyn saqtaý aıasynda mobıldi toptarmen usaq buzaqylyq, qoǵamdyq oryndarda alkogoldi ishimdik ishý, temeki shegý, qoqys tastaý, belgilenbegen jerlerde saýda jasaý, qoǵamdyq oryndaǵy tártipsizdik sııaqty usaq quqyq buzýshylyqtardyń jolyn kesý sharalary ótkizildi. Osylaısha bizdiń maqsatymyz elordany qaýipsiz qalaǵa aınaldyrý jáne eń bastysy, jergilikti polısııa adamdardyń múddesi men quqyqtyq tártipti nyǵaıtý qyzmetinde barlyq talap údesinen tabylýy tıis. Biz bul mindetti sózsiz oryndaıtyn bolamyz. – Áńgimeńizge rahmet.  Áńgimelesken Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen qazaqstan».