Kásiptik bilimniń qadiri artady

Eldik isti eseleý jolynda Elbasynyń ótken jyldyń jel­toqsan aıyndaǵy Joldaýy halqymyzdy judyryqtaı ju­myldyryp, jańa jumysqa bas­taǵan edi. Onda Prezıdent «100 naqty qadam» Ult Josparynda aıqyndalǵan mindet-maqsattardy taratyp aıtyp, úlken rýhanı kúsh bergen edi. Sonyń jalǵasyndaı taıaýda «Egemen Qazaqstan» gazetinde Mem­leket basshysynyń «Ult Jos­pary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty maqalasy jarııalanǵan edi. Bilim salasynda júrgen ustazdar qaýymy men stýdentter bul qundy dúnıeni taldaı oqyp, ózderiniń úles qosýǵa ázir ekenderin bildirýde. Sol maqaladaǵy «Ár urpaqtyń óz armany bar, olarda tek jeke jáne otbasylyq ıgilikterge ǵana umtylys kórinis tappaıdy. Olarda qashanda týǵan jerge degen súıispenshilik sezimi, óz halqy men Otanynyń baqyty týraly ańsar aıqyn kórinedi», dep atap ótti. Shyndyǵynda, búgingi aldyǵa qoıǵan basty maqsat – táýelsiz eldiń irgesin bekitý «Máńgilik El» ıdeıasyn ornyqtyryp, urpaqtar sabaqtastyǵyna jalǵaý. Maqalada Elbasy jas­tarǵa pat­rıottyq tár­bıe berý má­selesin erekshe atap ótken. Iá, eldi, jerdi súıý úshin ár jas óz Ota­nynyń shynaıy patrıoty bolý kerek. Bizdiń kolledj osy ba­ǵyt boıynsha jumys jasap keledi. Ol sóz júzinde emes, is jú­­zinde atqarylýda, ıaǵnı el men jerdiń ıesi sanalatyn jas­tardy túrli mamandyqqa daıyndaý isin qolǵa aldyq. Birden aıtaıyq burynǵy súrleýmen ázirlegen kadr óskeleń zamannyń talabyna jaýap bermeıtini anyq. Biz kolledjde daıyndalatyn ma­mandyqtar negizinen aýyldy jerdi órkendetýge baǵyttalǵan. Ásirese, eldi mekenderdi gazben qamtamasyz etý, ǵımarattar men qurylymdardy salý, tigin óndirisi jáne kıimderdi úlgileý, tamaqtandyrýdy uıymdastyrý, jıhaz óndirisi, bir zamandary keń qanat jaıǵan, keıin sıreksip ketken keramıkalyq dúnıeler jasaý jaqsy jolǵa qoıyldy. Teorııalyq bilim men praktıka ushtaspaǵan jerde jumys jarym-jarty oryndalatyny anyq. Bul turǵydan kelgende kolledjde ár mamandyqty tájirıbe júzinde kórip-bilip otyratyn arnaıy qurylymdar jasadyq. Men myna bir faktini de aıta ketsem deımin. Halqymyzdyń 43,1 paıyzy aýyldy jerde turady. Solardyń 40 paıyzynyń ǵana arnaıy ma­mandyqtary bar. Naryq zamanynda ár azamat óziniń úlkendi-kishili bıznesin júrgizý úshin maman bolýy tıis. Tipti, malshynyń ózi aldyndaǵy ár bas qoı, sıyryn keselden saqtaý jolyn bilip otyrsa, bul onyń isin ilgeri bastyrady. О́zgege beretin aqshasy únemdelip, qajetine jarap, isiniń aýqymyn art­tyrýǵa ol molynan septigin tıgizedi. Memleket basshysynyń ót­­­­­ken jylǵy jeltoqsandaǵy Jol­daýynda da, gazettegi maqa­la­synda da «2017 jyly «Barsha úshin tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim» jańa jobasyn júzege asyrý bastalady», dep oǵan jas qazaqstandyqtardyń qa­tysyp, arqaýly eńbek daǵdysyna úırený qajettigin alǵa tartady. Osy arada ótken jyly Prezıdent Qy­zylorda oblysyna jasaǵan saparynda daǵdarystan alyp shyǵatyn lokomotıv – aýyl sha­rýashylyǵy degen bolatyn. Bul aqıqat sózdiń arǵy jaǵyna úńilseńiz ár adamnyń isher asy, kıer kıimi sol altyn besik aýylda. Osyny tereń bilgen Memleket basshysy úlken lokomotıvke teńep otyr. Elbasynyń maqalasynda al­daǵy kúnge degen senimdilik sonyń baǵyt-baǵdary aıqyn kó­rinis tapqan. Mysaly, «Bizge úlken joldan ótýge týra keledi, ol boıynsha biz qazir alǵashqy 100 qadamdy jasaýdamyz», dep atap ótken. Osy úlken joldy jastarǵa uǵyndyrý, bári de eńbekpenen keletinin jetkizý basty mindetimiz dep bilemin. Daıyndaǵan kadr­dy sen basshy bolasyń demeı, óz bıznesińdi damyta otyryp, táýelsiz eldiń órkendeýine úlesińdi qosasyń dep uǵyndyrý bizdiń oqý ornynyń basty baǵyty. Árıne, orta bilim­men qalyp qoıýǵa da bolmaıdy. «Eki-úsh jyldyń ishinde úı­rengen úrdisińdi óristete otyryp, ál-aýqatyń artyp, qarjylaı je­tistikke jetken soń, joǵary bilim alýǵa eshkim de tosqaýyl qoımaıdy», dep baǵyt silteımiz. Osy úrdis qazirdiń ózinde jaqsy jolǵa qoıyldy desem artyq aıtqandyq emes. Bizdiń bilim uıasynyń túlek­terine degen suranys kún sanap artyp otyr. Tipti, tapsyryspen oqytý isi jaqsy jolǵa qoıyla bas­tady. Sol sekildi ýaqyt ólshe­mine qaraı jańa mamandyqqa daıyndaý isi de ilgerilep otyr. Kolledj stýdentterin praktıka kezinde jumys berýshiler sha­qyryp, eńbekke baýlýmen qatar, olarǵa aqsha tóleýdi de jaqsy jolǵa qoıdy. Otanymyzda 800-den asa kolledj bolsa, sol bilim oryndary Elbasynyń tapsyrmasymen kelesi jyly júzege asatyn tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berýge qazirden saqadaı saı daıyn bolýymyz tıis. Ol úshin bilim beretin oqý ornynyń materıaldyq bazasyn, oqytýshylardyń bilim deńgeıin jetildirý kerek. Ásirese, tegin bilim alýǵa aýyldy jerdegi jastardy tartý isin birinshi kezekke shyǵarýǵa tıistimiz. О́ıtkeni, aýyldyń órkendeýi sondaı jas­tardyń qolyna erteń ótkende olar bilimmen de, sol bilim negizinde úırengen tájirıbesin júzege asyryp, san túrli salany meńgerip ketýi qajet. Baıtaq dalamyzda egin ósirip, mal baǵý, óndirgen ónimdi shıkizat kúıinde satpaı, birden qoldanatyn ta­ýarǵa aınaldyryp jatsa, ár azamattyń otandyq ónim óndirýge qosqan úlesi bolyp sanalady. Qazir óziń óndirmeı, óndirgen ónimińdi satyp qarjy qoryn jasamaı, tabysqa jete almaısyń. Bir qýa­narlyǵy osy kúnderi otan­dyq ónim óndirý jaqsy jolǵa qoıy­lyp, oǵan degen suranys artýda. Adam densaýlyǵyna paıdasy zor tabıǵı ónim óndirýge bizdiń elimizde mol múmkindik bar. Osynyń bárin iske asyrý jolynda Elbasynyń barlyq atqarylar jumysty taıǵa tańba basqandaı etip, taraý-taraýǵa bólip kór­setken maqalasynyń jóni bólek. Bir sózben aıtqanda, bul Ult Josparynyń múltiksiz oryndalyp, alǵa qoıǵan armannyń aqtalýyna keń jol ashatyny sózsiz. Orynbaı QÝANYShBAEV, Qyzylorda qurylys jáne bıznes kolledjiniń dırektory.