Erte iske kiriskenniń – yrysy artyq

Kún tártibine taǵy da saılaý máselesi shyǵaryldy. Bul jóninde naqty sheshim qabyldanyp úlgermeı-aq, qazirdiń ózinde túrli usynys-pikirler aıtyla bastaldy. Árıne, olardyń kóbisimen kelise qoıý qıyn da shyǵar. Degenmen, árkimniń ózderin tolǵandyryp júrgen máselelerin ashyq aıtýyna múmkindikter bolyp jatqany qoǵamda oń ózgeristerdiń qalyptasýyna tolyq jaǵdaı týǵyzady degen senimdi kóńilge uıalatady jáne olardyń bel bere bastaǵanyn ańǵartady. Eń bastysy, adamdardyń beı­tarap qalmaı, qazirgideı qubyl­maly tusta elimizdiń qalypty damýyna úlken múddelilik tanytýlary mańyzdy dep bilemin. «Qoıshy, aq qarǵa bolmaıyqshy» dep, «úndemegen úıdeı páleden qutylady» degen maqalǵa ıek artyp, enjarlyq tanytý qazirgi tańda el azamattaryna esh jaraspaıtyn qylyq. О́z basym qoǵamdyq sanadaǵy serpilis ahýalyn jaqsylyqqa jorımyn. Sondaı-aq, adamdardyń bel­sendiligi, saıyp kelgende, Pre­zıdent Nursultan Nazarbaev­tyń «Memleketimizdiń aldynda turǵan asqaraly mindetterdi birlesip atqaraıyq» degen úndeýiniń halyq tarapynan qol­daýǵa ıe bolyp otyrǵanyn kórse­tedi. Olaı bolsa, Májilis pen bar­lyq deńgeıdegi máslı­hattar depý­tat­tarynyń kezekten tys saılaý­laryn sol mindetterdi oryn­daýdaǵy naqty sharalardyń biri retinde qabyldaǵan abzal. Shyndap kelgende, másele Parlament Májilisi saılaýyn ótkizýge úzildi-kesildi qarsylyqta emes, ony kezekten tys ótkizý týraly usynysqa qatysty týyndaýda. Osyǵan baılanysty óz pikirimdi bildirgendi jón sanap otyrmyn. Iá, keıbir azamattar aıtyp júrgendeı, bizde kezekten tys saılaýlardyń oryn alyp otyrǵanyn joqqa shyǵara almaımyz. Alaıda, mundaı ahýaldyń ornyǵýy erikkenniń ermeginen bolyp jatpaǵany da belgili, ári sol saılaýlardan zardap shekpegenimiz de aıqyn. Oǵan memleketimizdiń osy ýaqytqa deıingi damý joly kepil. Osy rette, «Toshiba» korpo­ra­sııasynyń ókili Akıhıro Taký­bonyń myna bir sózin keltirgenim oryndy bolar dep oılaımyn: «Egemendik jarııalaǵannan bergi qysqa merzim ishinde óziniń damýymen, syndarly saıasatymen, jarqyn bolashaǵymen búkil álemdi moıyndatqan birden-bir el – Qazaqstan». Endeshe, búginderi bizder úshin asa bir alańdaı qoıatyndaı másele týyndap otyrǵan joq. Máselen, óz basym bıylǵa belgilengen saılaýdyń jyldyń sońyn kútpeı-aq meılinshe taıaý aralyqta ótkizilgenin durys dep bilemin. Bylaısha aıtqanda, erte iske kiriskenniń yrysy artyq bolaryna meniń senimim mol. Iаǵnı, Parlament Májilisi depýtattarynyń óz mandattaryn merziminen buryn toqtatý jónindegi usynystaryna túsinistikpen qaraǵanymyz jón. Olar mundaı sheshimge jaıdan-jaı kelmegeni anyq. Búginde álemdi daǵdarys qyspaqqa ala bastady. Sońǵy 25 jylda tek ósim ǵana kórip kelgen Qytaı ekonomıkasynyń ózi ótken jyldyń sońǵy toqsanynda aı­tar­lyqtaı tómendegeni týraly estip jatyrmyz. Al biz­diń negizgi tabys kózi bolyp esep­te­letin munaı, astyq, metall baǵa­larynyń álemdik deńgeıde tym tómendep ketýi ulttyq ekono­mıkamyzǵa edáýir salmaq túsirip otyr. Bara-bara jaǵdaı qazirgiden de kúrdelene túsýi múmkin. Sondyqtan, memleket tarapynan tıisti sharalar qarastyrylýda. Sonyń naqty aıǵaǵy retinde Elbasynyń «Bes ınstıtýttyq reformasy» men ony iske asyrýdyń «100 naqty qadam» Ult Josparyn aıtýǵa bolady. Bes ınstıtýttyq reformany byltyrǵy prezıdenttik saılaý­da Elbasy óz baǵdarlamasy retinde usynǵanyn, bul qujatty jaqtap saılaýshylardyń 98 paıyzdan astamy daýys bergenderin eskersek, qazirgi kúni ony is júzine asyrý máselesi turǵany aıqyn. Bul baǵytta Parlament tarapynan zańdylyq negiz de jasalyp qoıylǵany belgili. Endi sol qabyldanǵan zańdardyń óz nátıjesin berýin tolyqtaı qamtamasyz etý qajet. О́z kezeginde osy jaǵdaı, sondaı-aq, álemdik daǵdarystan týyndap otyrǵan qıyndyqtardyń kezekti bir tolqynyn oıdaǵydaı eńserý máselesi jańa bir lepke, tyń kúshke zárý bolary sózsiz. Olaı bolsa, kún tártibiniń basty máselesi retinde, árıne, depýtattardyń kezekten tys saılaýyn ótkizý týraly usynystary qabyldanyp jatsa, jańadan saılanatyn Parlament Májilisiniń quramynyń sapaly ári qarymdy bolýyn qalaı qamtamasyz etemiz degen saýaldyń turǵany qajet dep bilemin. Ol úshin bárimizdiń bir kisideı atsalysqanymyz jón. Menińshe, Parlament Májilisiniń quramy halyqtyń barlyq ókilderiniń múddelerin qamtıtyn shamada bolǵany lázim. О́ıtkeni, prob­lemalyq máselelerdi qoǵam bel­sendilik tanytqan kezde, son­daı-aq, oppozısııalyq kúshterdi tarta otyryp búkil múddeli tarap­tardyń qatysýymen ǵana sheshýge bolady. О́kinishke qaraı, búginderi bılik ókilderiniń keıbiri ózderin erekshelegendi, ózge kisiniń ózderinen bir saty bolsa da tómen turǵanyn unatady. Jaǵympaz, múláıim minez tanytqandarǵa «joq» dep betinen qaıtaryp, týrasyn aıtyp, týǵanyna jaqpaıtyn minezdi olardyń tarapynan taǵy tappaısyń. Iá, bıliktiń qaısybir isti durys jasap jatqanyn, qaısysyn burys istep otyrǵanyn kórsetetin dálme-dál ındıkator bolýy qajet-aq. Osy rette, meni «Qazaqstanǵa urda-jyq emes, syndarly únqatysýǵa baǵdarlanǵan yqpaldy jáne kúshti oppozısııa qajet» degen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ustanymy qanattandyrady. Rasynda, syndarly oppozısııa qazaqqa jaý emes, qaıta oramdy ıdeıalaryn endirgeni málim. Árıne, ol úshin oppozısııa barynsha kúshti, syndarly túrde qalyptasýymen qatar, onyń balama usynystary bolýy tıis. Múmkin aldaǵy saılaýda oppozısııa tarapynan salıqaly usynymdardy kórip te qalarmyz. Bir sózben aıtqanda, tek pikir alýandyǵy oryn alǵan ashyq qoǵamda ǵana ádiletti memleket ornatamyz, ekonomıkadaǵy, saıası-áleýmettik ómirdegi, rýhanı saladaǵy teris qubylystardy azaıtamyz jáne eń bastysy, qazirgi oryn alyp otyrǵan daǵdarysty tez arada eńserýge múmkindik alamyz. Ádildikke júginsek, memleket tarapynan bul úshin qajetti degen barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Qazirgi kezde qoǵamda bolyp jatqan ár alýan qubylystar men oqıǵalarǵa jeke kózqarasyn bildirýge múmkindik beretin demokratııalyq ınstıtýttar jumys isteýde. Máselen, zaýqy soqqan kez kelgen adam úkimettik emes uıymdar arqyly qoǵamdyq mańyzy orasan aksııalarǵa bastamashy bola alady jáne túrli saıası oqıǵalarǵa qatysty ózderiniń pikirlerin ashyq aıtýǵa tolyq múmkindikteri bar. Qalaısyz ba, kózqarasyńyzǵa qaıshy keletin nebir jaǵdaıdy synańyz nemese istiń jaǵdaıyn ońtaılandyratyn qandaı da bir usynystaryńyzdy aıtyńyz. Bul jóninde maqalanyń basynda toqtalyp óttik te. Árıne, men ıdealıst emespin jáne de barlyq adamdy birdeı baqytqa keneltýdiń ońaı emestigin túsinemin. Alaıda, ynta bolsa, oń nátıjege jetýge ábden bola­tyndyǵyna senimdimin. Bir nár­se aıqyn. Osy maqsattarǵa jetý úshin de bizge salıqaly da salmaq­ty ári pármendi Parlament Májilisi kerek. Olaı bolsa, qaýqarly azamattardyń kóbirek depýtattyq mandatqa ıe bolyp, ha­lyqtyń muń-muqtajdaryn óteý­ge aıanbaı qyzmet etýine múm­kin­dik berýimiz qajet. Ol úshin kópke soza bermeı, tez arada saı­laý­dyń ótýine múddeli bolyp, oǵan bir kisideı qatysa otyryp, tıis­ti daýysymyzdy bereıik, aǵaıyn! Kenjebolat JOLDYBAI, saıasattanýshy. ASTANA.