Davosta ótken Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forým bıylǵy jyly álem ekonomıkasy óziniń ósimi órisinde kóptegen kedergilerge tap keletinin kórsetti. Sondyqtan da Shveısarııanyń osy qalasyna jınalǵan jahan sarapshylary men mamandary tuıyqtan shyǵýdyń joldary men tásilderi týrasynda pikir almasyp, oı bólisti. Ol sonymen birge, barlyq jerde jáne barlyq sıpatta jaǵdaıdyń tym qıyn emes ekenine de kóz jetkizdirdi.
Osy alqaly jıynda Qazaqstannyń da óz múddesi men maqsaty boldy. Ol negizinen munaı baǵasynyń kúrt túsip ketýine baılanysty el ekonomıkasyn ártaraptandyrý men tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa máseleleri tóńireginen órbidi. Qazaqstan lıderleri munyń jaı-japsaryn respýblıkada sońǵy ýaqyttary qolǵa alyna bastaǵan ekonomıkalyq reformalarǵa arnalǵan arnaıy forýmda tarqatyp aıtyp berdi.
Jıynda sóz alǵan Qazaqstan Premer-Mınıstri Kárim Másimov «Munaı men shıkizatqa barynsha tómen baǵalar belgilenip jatqan qazirgi ýaqyt – reformany qolǵa alýdyń eń bir qajetti kezeńi. Biz olardy Búkilálemdik bankpen jáne basqa da birqatar halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen birge júrgizýge nıetti bolyp otyrmyz. Osy baǵytta tabandy jumys jasap, kelesi jyly Davosta qol jetken jetistikterimiz jaıynda aıtyp turatyn bolamyz», – degendi atap ótti.
Qazaqstan tabıǵı qazba qorlarǵa baı bolǵanyna qaramastan, munaı men gazǵa táýeldi bolyp qalmaýdyń qajet ekenin jaqsy sezinip otyr. Osyǵan oraı elde qazir jańa ıdeıalarǵa jol ashatyn reformalar júrgiziledi. Al Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev bul reformalardyń bizdiń bárimiz úshin alatyn orny zor ekenine toqtaldy. Ol mundaı dúmpýler men serpilisterdiń negizinen jeke kásipkerlikti damytýǵa, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa baǵyt ustaıtynyn alǵa tartty. «Osy úsh maqsat is basyndaǵy Úkimet saıasatynyń negizin quraıdy», – dedi ol.
Qazir 2014 jyly Eýropa jańǵyrtý jáne damý bankimen jasasqan áriptestik kelisimniń de belgili bir deńgeıde progreske qol jetkizýge áseri bolǵany baıqalady. Atalmysh qarjy ınstıtýty men Búkilálemdik bank Qazaqstan bıligin qolǵa alǵan reformalardy aldaǵy ýaqytta da jalǵastyra berýge shaqyryp otyr. Osy bank ókili Anabel Gonsales muny «Jaǵdaıdy strategııalyq turǵydan kóre bilý kerek. Reformalar tek reforma júrgizý úshin ǵana ótkizile salmaýy tıis. Olar ekonomıkany ártaraptandyrýdyń keń aýqymdy bir bóligi bolyp tabylady, onyń kúshi ekonomıkany odan ári damytyp, jańa jumys oryndaryn ashýǵa yqpal jasaýy tıis. Men Qazaqstan da muny osylaı baǵalap otyr dep oılaımyn», – dep jetkizdi.
Búkilálemdik banktiń kelesi ókili Natalıa Hanjenkova reformalardyń kerek ekenin bylaısha bildirdi. «Maǵan eger reforma júrgizýdi toqtatatyn bolsa, el óziniń damýyn tejep qana qoıa salmaı, odan ári quldyrýǵa ketetini týraly eskertpe aıryqsha áser qaldyrdy, – dedi ol. – Sondyqtan reformany júrgize berýdiń mańyzy óte zor».
Rasynda alda turǵan kedergiler az emes. Osyny jete túsingen Qazaq eli tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııany júzege asyrýǵa baryn salady. Bul proseste jastardyń alatyn oryndary men úles-salmaqtary zor bolýǵa tıis. Premer-Mınıstr jıynda osy jaıynda da oı tolǵady. «Damýdyń jańa dáýiri bastalyp jatyr. Biraq Qazaqstan áli bul úderisten óziniń ornyn belgilep ala almaı otyr. Biz áli kúnge deıin «erteń» emes, «búgin» degen ólshemniń ózeginen shyǵa almaı júrmiz. Qazaqstan jastary, bizdiń bilim berý júıemiz, bizdiń sıfrly tehnologııamyz aldaǵy eki jyldyń bedelinde damýdyń budan arǵy joldary týrasyndaǵy durys baǵyttardy tabatyn bolýy tıis», – dedi osy oraıda Kárim Másimov.
Qazaqstan óziniń osy baǵytta kóshten qalmaı kele jatqanyn, ekonomıkada reformalar men jańǵyrtýlar jasap otyrǵanyn Astanada ótkeli turǵan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesinde kórsetetin bolady. Al Davos forýmy elimizdiń keleshegi kemel bolatynyna degen úmit pen senimdi arttyra tústi.
Rýslan IGILIK.