Dáýlet eńbekpen keledi

Aýyl jurtshylyǵy da «Bes ınstıtýttyq reformany jú­zege asyrý boıynsha 100 naq­ty qadam» Ult Josparynda bel­­gi­lengen qaǵıdattardy ekonomıkany odan ári damytýdyń, qo­ǵamdy izgilendirýdiń, jańa qu­qyqtyq orta qalyptastyrýdyń keń aýqymdy jasampazdyq baǵ­darlamasy retinde qabyl alyp, órkenıetti 30 eldiń qataryna qo­sylýdyń serpindi qadamyna baǵalap otyr. Bes ınstıtýttyq reformanyń negizi zańnamalyq jáne uıymdastyrý turǵysynan qamtamasyz etilgeni barshaǵa aıan. Endigi maqsat ekonomıkalyq ósim qarqynyn saqtaı otyryp, berik áleýmettik kepildikter ıele­ne alatyn praktıkalyq sharalar­dy múltiksiz júzege asyrý bolmaq. Sol sebepti de, jergilikti bılik oryndary bes reformanyń ár­qaı­sysy boıynsha naqty is-qı­myldar belgilep, dáıektilikpen oryndaýdyń qam-qareketine qyzý kirisip ketken. О́ıtkeni, Táýelsiz Qazaqstannyń taıaý jyldardaǵy órkendeý bel-belesterin naqty aıqyndap bergen Elbasynyń syndarly saıasaty jarqyn bolashaq úshin aıanbaı qyzmet etýge mindet­teıdi. Nursultan Ábishuly atap ótkendeı, árbir turǵyn Ult Jos­paryn júzege asyrýǵa jáne refor­malardy júrgizýge barynsha bel­sendirek qatyssa, olar ashatyn múmkindikterdi tıimdi paıdalansa, qazaqstandyq armanymyzdyń oryndalýyna, Qazaqstannyń odan arǵy órkendeýine qol jetkizerimiz anyq. Qazaqstandyqtardyń birtutas­tyǵyn ditteıtin reformalar tabys­tylyǵyn týǵan jeri – tuǵyrym, ósken elin ómirim dep sanaıtyn shal­aqyndyqtar ómirinen de kóp­tep keltirýge bolady. Aýdan oblys ortalyǵynan shalǵaı ornalas­qanyna qaramastan jarqyn bolashaq jolynda zor qarqynmen, eren qajyr-qaıratpen eńbek etip keledi. Tek byltyrdyń ózinde 134 shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri tirkeldi. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde 142,5 mıllıon teńgeniń 4 jobasy iske qosyldy. Indýstrııalandyrý kar­tasy aıasynda jańa jumys oryndary quryldy. Bólshek taýar aınalymy 2426,9 mıllıon teńgeni qurady. Elbasynyń bıýrokrattyq shyǵynsyz ekonomıkaǵa qadam ba­sý talaptaryn aýylsharýashylyq taýar óndirýshileri memlekettiń kásipkerlikpen ózara qarym-qaty­nasynyń jańa qaǵıdattyq kórinisi retinde qýattady. Munyń ózi fer­merlik pen búkil agrarlyq sektordy ilgeriletýdiń yntalandyrý tetikterin qalyptastyrary anyq. 58 JShS, 186 sharýa qojalyǵy men fermerlik birlestikter 349,1 myń gektar alqapqa astyq , 17,8 myń bas iri qara mal, 6,2 myń bas jylqy ósiredi. «Iri qara etiniń eksporttyq áleýetin arttyrý» baǵdarlamasy boıynsha 1124 bas mal satyp alyndy. «Sybaǵa», «Qulan», «Altyn asyq» baǵdarlamalary sheńberinde kórsetilip jatqan jeńildik sharalary az emes. Ult Josparynda bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý salalaryn re­formalaý arqyly adamdarǵa áleý­mettik kómek kórsetý júıesin ońtaılandyrý, sapasyn kúsheıtý jan-jaqty qarastyrylǵan. Qa­zaqstandyqtar úshin ózekti sa­nalatyn turǵyn úı máselesin sheshý barlyq óńirlerde aıryqsha basymdyqqa ıe. О́tken jyly aýdanda 2150 sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. 3 pen 6 jas aralyǵyndaǵy búldirshinder úshin mektepke deıingi tárbıe meke­melerimen qamtý tolyq sheshil­gen. Barlyq bilim oshaqtary ınternet jelisine qosylǵan. 24 dáriger, 145 orta býyn medısına qyzmetkerleri naýqas jandarǵa qyzmet kórsetedi. Onkologııalyq aýrýlarmen syrqattaný kórsetkishiniń tómendegeni baıqalady. Desek te, joǵary bilimdi mamandarǵa degen tapshylyq sezilmeı qalmaıdy. Ásirese, otorınolarıngolog, oftalmolog, nevropatolog, endo­krınolog sekildi mamandar tapshy. Menińshe, memlekettik ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý jobalary boıynsha kadrlar daıarlaý deńgeıin arttyrý sharalarynyń qabyldanýy turǵyndardyń den­saýlyǵyn saqtaý salasynda bir­qatar mindetterdi shesheri sózsiz. Medısınalyq mekemelerde bas­qarýdyń korporatıvtik modelin en­gizý jaıynyń qarastyrylýy da qup­tarlyq. Osydan shırek ǵasyr buryn ekonomıkalyq, áleýmettik jaǵ­daıymyz, psıhologııalyq kóńil-kúıimiz qandaı edi? Barlyǵy kúni keshegideı kóz aldymyzda. Táýel­sizdiktiń araıly aq tańy jar­qyraı atqan tusta biraz qıyn­dyqtardy bastan ótkergenimiz ras. Jigeri jasymaǵan, qaıraty mu­qalmaǵan halyqpen ne kórse de birge kórip, birge jasasqan Prezıdentimiz kúrmeýi qıyn máselelerdi tııanaq­tylyqpen, dáıektilikpen sheshe bil­di. Bilim, ǵylym, densaýlyq salalary jetildirilip, jastardyń sapaly bilim alýyna jaǵdaı jasaldy. Áleýmettik-ekonomıka­lyq kórsetkishterdiń jaqsarý­y­na syndarly strategııalyq jos­par quryldy. Onyń jalǵasy retinde Ult Jospary jasalyp, qa­zaqstandyq birtekti qoǵamdy jarastyrýdyń, jasampazdyq uly isterge jumyldyrýdyń ozyq ıdeıa­sy, túp qazyǵy retinde alǵa tartyldy. Barsha qazaqstandyqtardyń bereke-birliginiń arqasynda ju­dyryqtaı jumylyp, Elbasy júk­tegen mindetterdi abyroımen at­qa­rýymyz – bolashaqqa degen zor senimniń birden-bir dáleli. Munaı baǵasy quldyrap, ekonomıkalyq qıyndyq tónse de, daǵdarys biz úshin tańsyq emes. Osydan 8 jyl buryn da dál osyndaı jaǵdaıdy bastan ótkerip, reformalardyń tabysty júrgizilýi arqasynda qıyn­dyqtardy eńsere bilgenimizdi umyta qoıǵan joqpyz. Elbasy áleýmettik qoldaý sharalary báseńsimeıtinin atap aıtty. Bıyldan bastap bıýdjet salasy qyzmetkerleriniń jalaqysy, stýdentter shákirtaqysy, zeınetaqy ósirilip, áleýmettik jańǵyrtýlar jalǵastyryldy. Sala mamandaryna ǵana emes, kúnkóris deńgeıi tómen otbasylardyń turmys jaǵ­­daıyn jaqsartý da pármendi qoldaý tapty. Biz óz tarapymyzdan jańa jumys oryndaryn ashýdy, jumyssyzdyqty azaıtýdy nazarda ustaýdamyz. Byltyr 1208 adam turaqty jumysqa ornalastyryldy. Elbasy óz Joldaýlarynda Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy ıdeıa­syn tabandy túrde engizýdi únemi aıtyp keledi. Daǵdarystan aman-esen shyǵýdyń birden-bir kepili qoǵamdyq paıdaly eńbek bolmaq. Árkimniń óz salasy, óz isi boıynsha sapaly jumys atqaryp, kásibı jaǵynan shyńdalǵanyn, tósel­genin kórsete bilse, ásirese, jastar kúndelikti ómirlerinde kádege asatyn arqaýlyq eńbek daǵ­­dylaryn qalyptastyrýǵa zor múmkindik alar edi. Barlyqtyń, baılyqtyń, dáýlet­tiń tek eńbekpen, mańdaı termen keletinin Elbasynyń «eńbek – bárin de jeńbek» degen sózimen túıindegim keledi. Eńbek ISIN, Shal aqyn aýdany ákiminiń orynbasary. Soltústik Qazaqstan oblysy.