1994 jyldyń qysy sumdyq sýyq boldy. Buryn-sońdy bolmaǵan qar túsip, aıaz býyp turyp aldy. Dalada yqtasyn joq. Maldyń bári aýyldan shyqpaıdy. Mal deımiz-aý, aqbókenge deıin kóshede shaýyp júrdi ǵoı. Mektepten kele jatyr edik. Ábden tońǵan bir top bóken kósheniń arǵy basynan shaýyp keledi eken. Aýyldyń ıtteri qýyp, mańdaılary qoraǵa soǵylyp, sharbaqqa matalyp qalyp jatyr. Oǵan taıaǵyn shoshańdatqan adamdar qosyldy. Biz sekildi erikken balalar qıqýlap júr. Sýyqtan saıa izdep kirgen aqbókender myna jerden tynyshtyq tappaıtynyn bildi me, atyzǵa qaraı aǵyp ótti.
Sol jyly aqbóken kóp qyryldy. Aqsha joq, tarshylyq zaman ǵoı. Al aqbókenniń múıizi eń ótimdi dúnıe. Kúrishtiktiń ishinde tóbe-tóbe bolyp qyrylyp jatady. Tek múıizderin kesip alǵan. Eki aıaqty pendeniń qatygezdigi ǵoı. Áıtpese, osylaı qyrar ma edi, jazyqsyz janýardy? Kórshi Sárýar sol jyly Syrdan kele jatyp, bókenniń eki laǵyn taýyp alypty. Úıine ákelip, eshkiniń sútimen baqty. Aıaqtaryn apyl-talyp basatyn qos laq birer aıda ońaldy. Biraq dalanyń maly qoraǵa syımaıdy. Kóshege qashyp shyǵady. Ony ıt qýady. Aqyry ekeýi de aıaqtaryn qaıta-qaıta syndyryp, ájetke jaramaı qaldy.
Jalpy, el arasynda aqbóken, qasqyr-qoıan sekildi túz taǵylaryn asyrap otyrǵan adamdar ár kezde bolǵan. Biraq osy ýaqytqa deıin arqar asyrap otyr degen adamdardy estimeppiz. Jańaqorǵanda Qalaý Áshimov degen taýdyń quzyn mekendeıtin, ańshylardyń ózi sırek atyp alatyn arqardyń qozykesin baǵyp otyr eken.
«Arqardy taýda jylqy qarap júrip taýyp aldym», deıdi Qalaý. Anasyn qasqyr tartyp ketti me eken, álde ańshylar atty ma eken, belgisiz. En dalada jalǵyz qalǵan arqardyń laǵy aldynan shyqqan. Sodan úıine ákelip, sıyrdyń sútimen baqqan. Búginde qozykeńiz ájeptáýir ósken. Bir jasar. Qalaý Áshimovtiń qyr sońynan qalmaıdy. «Ákesi de, sheshesi de men ǵoı», dep kúledi jigit aǵasy. Atyn – Arko dep qoıǵan. Eń qyzyǵy, arqar ıesin balalarynan da qyzǵanady eken. Qalaý Áshimovke baýyr basyp qalǵany sonshalyq, balalaryn emirenip súıip jatsa, arqar shaýyp kelip ortalaryna túsetin kórinedi.
Jaqynda otaǵasy balalardyń kóje-qatyǵyna dep bir eshki satyp ákeledi. Sóıtse, arqarekeń eshkiden ajyramaı qalady. Ekeýi qoranyń ishinde oınaqtap, shaýyp júr. Qalaý myrza endi eshkini soıýǵa qımaı, arqaryna qosaqtap qoıyp otyr. «Dúkenge, aǵaıyndardyń úıine barsaq, qasymyzdan qalmaıdy. Mashınaǵa da minip alady. О́zi erke», deıdi Áshimov myrza.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.