Keshe ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Ult Jospary sheńberindegi sot júıesiniń jumysy jáne sot tóreligin júzege asyrýdyń 2015 jylǵy qorytyndylary» taqyrybynda brıfıng ótti. Oǵan Joǵarǵy Sottyń qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy Abaı Rahmetýlın men Joǵarǵy Sottyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń tóraǵasy Aıgúl Qydyrbaeva jáne Joǵarǵy Sot sýdıasy Baǵlan Maqulbekov qatysty.
Quqyq qorǵaý salasyndaǵy quzyrly organ ókilderiniń aıtýynsha, búgingi tańda Ult Josparynyń ekinshi reformasy boıynsha Joǵarǵy Sotqa bekitilgen 11 qadamnyń barlyǵy zańnamalyq turǵydan iske asyrylyp keledi eken. Sonymen qatar, bul baǵyttaǵy jumystar tıisti merzimde jáne laıyqty deńgeıde júrgizilýde deıdi. Naqtylaı túser bolsaq, jýyrda ǵana Azamattyq prosestik kodeks pen «Joǵary Sot Keńesi týraly» jańa zań qabyldanyp, «Sot júıesi jáne sýdıalardyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zań men Qylmystyq-prosestik kodekske jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly kodekske tıisti deńgeıde ózgerister engizildi.
Oraıy kelgende Ult Josparynyń 16-qadamynda kózdelgen sot júıesin ońtaılandyrý máselesin atap ótken Abaı Rahmetýlın, bıyldan bastap halyqaralyq standarttarǵa sáıkes sot isin júrgizýdiń úsh satyly júıesi engizilgendigin egjeı-tegjeıli baıandady. Birinshi saty – aýdandyq sottar, apellıasııalyq saty – oblystyq sottar jáne kassasııalyq saty – Joǵarǵy Sot. Bul sot sheshimderiniń tezirek kúshine enýine yqpal etedi jáne prosesti ádeıi sozý múmkindigin azaıtady, – dedi Abaı Jambyluly. Onyń aıtýynsha, Ult Josparynyń sheńberinde sapaly sot korpýsyn qalyptastyrý máselesine de aıryqsha nazar aýdarylýda. «Sot korpýsy joǵary moraldyq qasıetke ıe eń laıyqty kásibı mamandardan quralýy tıis. Osyǵan oraı Joǵary Sot Keńesi túbegeıli reformalandy, Sot tóreligi ınstıtýtyn Joǵarǵy Sottyń basqarýyna berý máselesi zańnamalyq turǵydan sheshimin tapty» deıdi ol.
Brıfıng barysynda sóz alǵan Joǵarǵy Sottyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń tóraıymy Aıgúl Qydyrbaeva 23-qadamda kórsetilgen Joǵarǵy Sot janynan qurylǵan mamandandyrylǵan sot alqasy týrasynda oı órbitti. Sot alqasy iri ınvestorlardyń qatysýymen ınvestısııalyq daýlar jónindegi azamattyq isterdi birinshi satydaǵy sottyń tártibimen qaraıtyndyǵyn tilge tıek etti. Onyń sózinshe, sondaı-aq, atalǵan alqa Astana qalalyq sotynyń sottylyǵyna jatatyn ınvestısııalyq daýlar boıynsha sot aktilerin de apellıasııalyq tártipte qaıta qaraýǵa qaýqarly kórinedi. Sonymen qatar, ol osy sottyń janynan qurylǵan Halyqaralyq keńestiń jumysyn da aıryqsha atap ótti. Atalǵan keńes sot tóreliginiń otandyq júıesin jetildirý máselelerine qatysty sarapshylyq konsýltasııalar beredi. Onyń quramyna qazaqstandyq ǵalymdarmen qatar, sheteldik bedeldi sýdıalar men zańgerler kiredi jáne Keńesti Joǵarǵy Sot Tóraǵasy basqarady.
Sot jıýrıiniń qaıta qurylýy men Sýdıalardyń jańa Ádep kodeksiniń ázirlenýine toqtalǵan Joǵarǵy Sot sýdıasy Baǵlan Maqulbekov birinshi qańtardan bastap Sot jıýrıi biliktilik jáne tártiptik baǵyttaǵy eki komıssııadan turatyndyǵyn aıtady. Mundaı júıe Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi Ystambul josparyn oryndaý maqsatynda iske asyrylatyn bolsa, ondaǵy árbir komıssııanyń quramyna aýdandyq, oblystyq jáne Joǵarǵy Sottyń sýdıalary kiredi.
Maman pikirinshe, sýdıalardyń kásibı qyzmetine baǵa alǵash ret sýdıa laýazymynda atqarǵan birinshi jylǵy jumysynyń nátıjeleri boıynsha beriletin kórinedi. Keıinnen baǵa árbir bes jyl saıyn, sondaı-aq, sýdıa joǵary turǵan sottyń sýdıasy laýazymyna, sot tóraǵasy, sot alqasynyń tóraǵasy laýazymdaryna jarııalanǵan konkýrstarǵa qatysqan jaǵdaıda beriledi dep bekitilgen. Al sýdıalyq qyzmette jıyrma jáne odan da kóp jyldyq ótili bar sýdıalar sýdıanyń kásibı qyzmetin merzimdik baǵalaýdan bosatylady.
Al endi bıyl qoldanysqa engizilgen, áńgime basynda atap ótilgen jańartylǵan Azamattyq ister kodeksi boıynsha, eger sot prosesinde memlekettiń múddesine qarsy daýlar, óziniń quqyqtary men bostandyqtaryn óz betimen qorǵaı almaıtyn azamattar jáne sot nemese prokýratýra sol proseske qatysýy qajet dep tapqan jaǵdaıda ǵana prokýrorlar qatysatyn bolady», – dep naqtylady Joǵarǵy Sot sýdıasy.
Nurlybek DOSYBAI,
jýrnalıst.