Qazaq jeti qazynanyń birine balap, qasıetti janýar sanaıtyn jylqy jaryqtyq adamnyń oıy men nıetin bet qubylysynyń ózgerisine qarap-aq túsine beretin bolyp shyqty. Ony Ulybrıtanııadaǵy Sasseks ýnıversıtetiniń psıhologtary taıaýda ǵylymı negizde dáleldep berdi.
Munyń aldynda oqymystylar adam mımıkalarynan quralǵan «sózdikti» qurastyryp alypty. Onda bir adamnyń túsin kórsetip, yrjıyp turǵanyn bastap, ashý shaqyrǵanǵa deıingi túrin tolyq qamtıtyn ymdar men ısharalar bar. Mine, osy kórinisterdi beıneleıtin sýretter sosyn Sasseks pen Sýrreıdiń 5 at qorasynda turǵan 28 jylqyǵa kórsetiledi. Sonda zertteýshiler túri álem-tapyryq bolyp turǵan kisiniń rásimin kórgen kezde jylqylardyń júrekteri atqaqtap, jıi soǵyp ketetinin baıqaǵan. Buǵan qosa, jylqylar osyndaı zulym tekti adamdardyń sýretterine tek sol kózderimen ǵana qaraıtyn bolǵan. Ashýly adamdarǵa ıtter de tap osylaı qaraıdy eken. Ǵalymdar muny qorqynysh týǵyzatyn nemese óte qorqynyshty keskin-kelbetter jónindegi aqparlar janýarlar mıynyń oń jaq jarty sharynda óńdelip shyǵatynymen túsindiredi.
«Jylqylardyń adam bet qubylysyna qaraı ıkemdelýi olardyń týabitti qalyptasatyn qasıetteri bolýy da múmkin. О́ıtkeni, olardyń evolıýsııasy adam ómir jolymen tyǵyz baılanysty»», – dedi zertteý avtorlarynyń biri Karen Makkomb.
Ǵalymdar jylqylardyń áleýmettik túr bolyp tabylatynyn budan buryn da bilgen. Alaıda, jańa jumystyń nátıjeleri adamnyń kóńil-kúıi olarǵa qanshalyqty tikeleı áser etetinin aıqyndap berdi. Osyǵan oraı bul janýarlar da ózderiniń bet pishinderin ózgertip turatyn bolyp shyqty. Zertteýshiler jylqylarda munyń 17 túrli nusqasy bar ekenin aıtyp otyr.
Rýslan IGILIK.