Máńgilik El ıdeıasy – urpaqqa ulaǵat

Qazaq eli, Máńgilik El, Uly Dala eli degen kıeli uǵymdar ýaqyt kóshimen qıly dáýirdi bas­tan ótkergen halqymyzdyń ótkeni men búgingi hal-kúıinen habar beretindeı. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti, Elbasy N.Á.Nazarbaev 2014 jylǵy Qazaq­stan halqyna Joldaýynda «Biz Jalpyulttyq ıdeıamyz – Máńgilik Eldi basty baǵdar etip, táýelsizdigimizdiń damý dańǵylyn Nurly Jolǵa aınaldyrdyq. Qajyrly eńbekti qajet etetin, keleshegi kemel Nurly Jolda birligimizdi bekemdep, aıanbaı ter tógýimiz kerek. Máńgilik El – eldiń biriktirýshi kúshi, eshqashan taýsylmas qýat kózi. XXI ǵasyrdaǵy Qazaqstan memleketiniń myzǵymas ıdeıalyq tuǵyry!» degen bolatyn. Ǵajaıyp izdenis qana ǵalamat serpiliske negiz bola alatynyn Elbasymyz halyqqa arnaǵan «Qa­zaqstan joly – 2050: bir maq­sat, bir múdde, bir bolashaq» atty Jol­daýynda sarabdaldyqpen dáleldep, Qazaqstan jolynyń ortaq maqsaty, múddesi, bola­shaǵy qandaı qorytyndymen túıin­deletinin, eń bastysy – qandaı el qurýmen tııanaqtalatynyn tú­sindirip, jańa dáýirdiń kemel kelbetin somdady. Otanǵa degen shynaıy mahabbat, keıingi urpaq aldyndaǵy parasatty paryz atalarymyzdy Uly Jeńiske jetkizdi. Qazaq handyǵyn qurýdan bastalǵan qasıetti borysh «Máńgilik El» ıdeıasyna negiz bolyp, Qazaqstannyń ósip-órkendeýine jol ashatyn tyń serpiliske bastady. Máńgilik Eldiń negizgi tiregi – til. Birikken Ulttar Uıymynyń 70 jyldyq mereıli sessııasynda Elbasymyzdyń álemniń eń bedeldi jıynynyń minberinen ana tilimizde sóılegeni eldiń eńsesin bir kóterip tastady. Máńgilik Eldiń Máńgilik tili ult abyroıyn asqaqtatatynyn Elbasy osylaı dáleldedi. Kópultty Qazaqstannyń búgingi alǵan asýlary men qol jetkizgen bıiginiń bastaýy – beıbitsúıgish hal­qymyzdyń qonaqjaılyǵy men kishipeıildigi, tózimdiligi men eń­bekqorlyǵy, elimizdi meken­deıtin ártúrli etnostardyń qazaq­tyń dástúrli qundylyqtaryn qadir­legen ózara dos peıildigi sekildi asyl qasıetteri. Kóne túrkiler ańsaǵan Máńgilik El – búgingi bizdiń túsinigimizdegi memleket. Máńgilik El ıdeıasyn jańǵyrtý arqyly Qazaq memleketi ózin ejelgi Uly Dalanyń murageri, kóne ulttyq dástúrlerdiń jalǵas­tyrýshysy retinde tanytýda. Damyǵan, yqpaldy memleket qurýǵa umtylý, kóptiń biri bolyp qalmaý qazirgi urpaqtyń asyl muraty bolý kerek. Sebebi, qazirgi zamanda tek belsendi, qýatty memleket qana álemdik qaterlerge tó­tep bere alatyn ómirsheń el bolyp qala alady. Qazaq handyǵynyń 550 jyl­dyǵy tarıhqa taǵzym ǵana emes, qazaqtyń jańa sapaǵa kóterilýiniń kezekti mańyzdy mejesi, eń bastysy, bolashaqta ult urpaqtarynyń yntasyn arttyryp, azamattardyń júreginde memleketshildik sezimin uıalatýdyń jańa bir múmkindigi boldy. Tarıhty nasıhattaý, babalar­dyń uly isterin ulyqtaý degenimiz – memlekettilik rýhyn birte-bir­te ulttyq ıdeologııaǵa aınaldy­rý. «Memlekettilik» uǵymy tek memlekettik qurylym emes, memlekettilik degenimiz – ár mem­lekettiń damýy men qyzmetin uıym­dastyrýǵa qajet ıdeıalar men kózqarastardyń tutastaı jú­ıesi. Demek, «Máńgilik El» ıdeıasy ulttyq-memlekettik ıdeıanyń irgetasy, eldiń bolashaǵyna qyzmet etetin jasampaz ıdeıa. «Máńgilik El» ıdeıasy – memlekettilik dás­túri. Júz otyzǵa jýyq ulttar men on segiz konfessııalyq top ókil­deriniń bereke-birligi jarasyp, yntymaqtastyqta ómir súrip jatýy – elimizdiń ustanyp otyrǵan beıbitshilik pen kelisimdi saqtaý jolyndaǵy utymdy saıasaty men júzege asyryp otyrǵan aýqymdy áreketteriniń kórinisi. San ǵasyrlar boıy ata-baba­myzdyń armany, búgingi urpaq­tyń aqıqaty bolǵan qasıetti táý­elsizdigimizdi, eldigimizdi saq­tap, damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý – Máńgilik El bolýdyń nysany. Keleshek urpaqtyń jarqyn bolashaǵy úshin árqaısymyzdyń ortaq qundylyqtarǵa óz úlesi­mizdi qosýymyz shart. Máń­gi­lik El ıdeıasy – bizdiń múdde­le­rimizge, qoǵamymyzdaǵy ty­nysh­­tyqqa, yntymaqtastyqqa qyzmet etetin, baǵyty men baǵ­dary anyq jol bolmaq. Sol ar­qyly bizdi beıbitshilik pen keli­simdi, ultaralyq tatýlyq pen toleranttylyqty saqtaı oty­ryp, syndarly sátterden súrin­dirmeıtin uly murat. Aldyna mejeli maqsattar qoıa biletin, erteńine senimmen qaraıtyn, dili men dinine berik, jastary alǵyr, rýhy bıik, jaqsylyqqa jany qushtar halyq qana tarıhta «Máńgilik El» bolyp qalatyny anyq. Búgingi qazaq eliniń basty maq­saty – áleýeti joǵary, ekonomı­ka­sy myǵym,birligi jarasqan, bá­sekelestikke qabiletti, eń my­q­­­ty 30 eldiń qatarynan kóri­ný. Osy rette, Qazaqstan Respýblı­kasynyń Pre­zıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Máń­gilik El» bastamasy uly maq­sat­­tarǵa jete­leıtin ıgi qadam bo­lary anyq. Bostandyq, erkindik, táýel­sizdik – babalar armany. Al táý­elsizdikke qol jetkizgen soń ony saqtap qalý, odan da qıyn. Táýelsizdikti saqtap qalý úshin el ishinde alaýyzdyqqa jol bermeý qajet. Al, ol úshin halyqqa birtutas ıdeıa, alǵa jeteleıtin baǵyt-baǵdar, maqsat-murat kerek. Táýelsizdik alyp, el bolyp esimizdi jınaǵan kúnnen bas­tap, qazaqtyń qamyn jeıtin perzenti – Nursultan Ábishuly eldiń joǵyn joqtap, asylyn ar­daqtap keledi. Búkil álem qyzyǵa qaraıtyn elimizdegi tynyshtyq pen turaqtylyq, ekonomıkalyq damý, ultaralyq tatýlyq – Elba­symyzdyń syndarly saıasat­kerliginiń jemisi. Qazaqstan óz egemendigin al­ǵan alǵashqy kúnnen bastap-aq Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Aldymen – ekonomıka, sodan soń saıasat» dep kórsetken bola­tyn. Bul baǵyttyń eń durys, ári tıimdi tańdaý ekendigin ómirdiń ózi dáleldedi. Sonyń nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasy – álemdik deńgeıdegi qýatty memlekettermen ıyq teńestirip, kóptegen memleketterdiń aldyna shyǵyp, kósh bastap otyr. Maqsatsyz eldiń tarıhta qa­lýynyń neǵaıbyl ekenin tereńnen túsinetin, ulttyń jasampazdyǵyna ulttyq ıdeıa qajet ekenin búkil bolmysymen sezinetin Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Qazaqstan halqyna kezekti Jol­daýynda «Máńgilik El – ata-ba­bamyzdyń san myń jyldan bergi asyl armany ekenin barlyǵymyz bilemiz. Ol arman álem elderimen terezesi teń qa­tynas quratyn, álem kartasynan oıyp turyp oryn alatyn táýelsiz memleket ataný edi. Ol arman turmysy baqýat­ty, tútini túzý shyqqan, ur­paǵy erteńine senimmen qaraıtyn baqytty el bolý edi. Biz úshin bola­shaǵymyzǵa baǵdar etip ultty uıystyra uly maqsattarǵa jeteleıtin ıdeıa bar. Ol – Máńgilik El ıdeıasy. Táýelsizdigimizben birge halqymyz máńgilik murattaryna qol jetkizdi. Biz elimizdiń jú­regi, táýelsizdigimizdiń tiregi máń­gilik elordamyzdy turǵyzdyq. Qazaqtyń máńgilik ǵumyry ur­paqtyń máńgilik bolashaǵyn baıandy etýge arnalady. Endigi urpaq – máńgilik qazaqtyń perzenti. Endeshe, qazaq eliniń ulttyq ıdeıasy – «Máńgilik El», – degen bolatyn. Osy Joldaýdaǵy eldi eleń etkizgen basty jańalyq – «Máńgilik El» ıdeıasynyń jarııa­lanýy edi. 10 naqty ıdeıany aıqyndaǵan Elbasynyń basty maqsaty – ata-babamyzdyń armany bolǵan Uly Dala halqyn «Máńgilik El» etip, tarıhta qaldyrý. Búginde halqymyz «Máńgilik El» ıdeıasy – Túrki qaǵandarynyń, Qazaq handarynyń qalaýy, Abaı­dyń armany, Alash qaırat­ker­leriniń ǵasyrlar boıy arman­daǵan, eldi ymyraǵa uıystyratyn, iri maqsatqa judyryqtaı jumyl­dyratyn, ulttyq ıdeologııa ekendigin uǵyndy. Sondyqtan da, «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasyn árbir azamat jalaýdaı jelbiretip, ustanymdaryn, baǵyt-baǵdaryn kóziniń qarashyǵyndaı saqtap, joǵaltpaı, keler urpaqqa amanat ete bilýi qajet. Bir kezderi babalarǵa arman bolǵan, atalarymyzdan amanatqa qalǵan ańyzdy aqıqatqa aınaldyratyn «Máńgilik El» ıdeıasy ult muraty bolyp, keleshek urpaqty izgi nıetterge jeteleıtini anyq. «Máńgilik El» ıdeıasyn iske asyrý – búgingi urpaqtyń parasatty paryzy, keleshek urpaqqa taǵylym. Osy uly muratty júzege asyrsaq, babalardyń aldyndaǵy qaryzymyz ben balalardyń al­dyndaǵy paryzymyzdyń óteleri haq. Qazaqstan álemdegi alyp elderdiń qatarynan óz ornyn alsa, álemge tanylǵan eldiń ulandary el men jerdiń ıesi bolatyndaı namysty bolyp jetilse, ulttyq qundylyqtarymyz urpaqtan-urpaqqa berilip otyrsa, «Máńgilik Eldiń» bolashaǵy baıandy, keleshegi nurly bolary aıqyn. Az ýaqytta damyǵan elý elmen ıyq teńestirdik, endi otyzdyqtyń ortasynan oıyp oryn alýǵa um­tylýdamyz. Memlekettik saıa­sattyń tiregi– halyqtar dostyǵy, el birligi, qoǵam tutastyǵy. Osy úsh tuǵyr bekem bolsa, Máńgilik Eldiń shańyraǵy da bıik bolatyny anyq. Máńgilik El – bolashaqtyń jobasy, sondyqtan ol urpaqtar sabaqtastyǵy men jalǵasatyny málim. Uly Dala eliniń ǵalamat tarıhy men qaıtalanbas qundy­lyqtary týraly salıqaly oılar aıtyp, urpaqqa ulaǵat bolatyndaı ıgi ister atqarý – búgingi urpaqqa mindet, keleshek urpaqqa – amanat. Jorabek DÁÝRENOV, Mádenıet jáne sport mınıstrligi Din isteri komıtetiniń Mádenıetter men dinderdiń halyqaralyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary. ASTANA.