Elbasy belgilegen jańa talaptar

otandyq dıplomatııa qyzmetin ekonomıkalyq turǵydan jandandyrýdy mindetteıdi

Jaqynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Syrtqy ister mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa májilisi Qazaqstannyń syrtqy saıasat vedomstvosynyń 25 jylǵa jýyq ýaqyt ishinde atqarǵan jumysyna aralyq qorytyndy jasaýǵa múmkindik berip, halyqaralyq arenada Qazaqstannyń ulttyq múddelerin ilgeriletý men olardy qorǵaý boıynsha jumysty jalǵastyrý úshin jańa negiz qurǵan edi. Osy oraıda, biz Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysovqa aldaǵy kezeńge Elbasy Nursultan Nazarbaev belgilegen talaptar negizinde birneshe saýal qoıyp, jaýap berýin ótingen edik. – Erlan Ábilfaıyzuly, alqa májilisinde Memleket basshysy belgilep bergen jańa talaptar birinshi kezekte «ekonomıkalyq dıplomatııa» quraldaryn keńeı­týdi mindettegeni belgili. Mun­daı jańa talaptyń ne sebep­ten týyndap otyrǵanynyń as­taryn túısiný de tym qıyn emes sekildi. Degenmen, osy máseleni naqtylaı tússeńiz. – Sirá, álemde qalyptasqan eko­­nomıkalyq jaǵdaı, eń aldymen «ekonomıkalyq dıplomatııa» quraldaryn keńeıtýdi jáne amal-tásilderdi jańartýdy talap etedi. Búgingi kúni ındýstrııalyq-ın­no­v­asııalyq jobalar, «Nur­ly Jol» baǵdarlamasy men «Qa­zaq­stan-2050» Strategııasy sheń­berinde shetel ınvestısııalaryn tartý jáne otandyq eksportty shetel naryǵyna ilgeriletý syrtqy saıasat vedomstvosy jumysynyń negizgi baǵyttary bolyp tabylady. Osyǵan oraı, alqa májilisiniń negizgi taqyryby «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń syrtqy saıasatyn ekonomıkalandyrý» boldy. Al «ekonomıkalyq dıplomatııany» nyǵaıtý men ony kúsheıtý aıasynda Memleket basshysy jarııa etken áleýmettik-ekonomıkalyq damý jáne memleketti jańǵyrtý jó­nindegi jobalar biz úshin basty mindetter bolyp tabylady. Búgin shetelderdegi mekemelerimizge sol memleketterdiń ekono­mı­ka­lyq, ınvestısııalyq jáne tehno­lo­gııalyq áleýetine súıene otyryp, Qa­zaqstanǵa tıimdilik ákeletin tur­ǵyda naqty tapsyrmalar berilip, qyzmetine ózgerister engizilýde. Elimizge ınvestısııalar tartý úshin negizgi ınstıtýttar qurylyp, barlyq jaǵdaılar jasalǵanyn atap ótkim keledi. Bul iske qajetti zańnamalyq baza da qurylǵan. Sarapshylar men sheteldik bıznes-áriptester elimizdegi jaǵymdy iskerlik jáne ınvestısııalyq ahý­al­dy bilip otyr. Alaıda, qazir­gi tańda Qazaqstanda vedomstvo­aralyq úılesimdilik sapasyn jaqsar­týǵa jáne qol jetkizilgen kelis­sózderdi júzege asyrýǵa (follow-up) qatysty jumystarǵa búgin­gi kún talabyna sáıkes túzetý­ler engizý qajettigi de týyndaýda. Osyny eskere otyryp, Úki­met quramyndaǵy ekonomıkalyq ve­domstvolarmen birge otan­dyq ekonomıkanyń eń mańyz­dy sa­lalaryna shetel ınves­tısııalaryn tartý boıynsha birlesken ju­mystyń naqty tetigi jasaldy. 2015 jyly saýda-ınvestısııalyq ba­­ǵytta shetelderde 453 is-shara ótki­­zildi, shetelderdiń iskerlik jáne ekonomıkalyq toptary ókil­deri­niń Qazaqstanǵa 642 issapary uıymdastyryldy. SIM járdemimen AQSh, Uly­brıtanııa, Fransııa, Avstrııa, Ger­manııa, Majarstan, Úndistan, Italııa, Malaızııa, Saýd Arabııasy, Katar, Túrkııa, Horvatııa, Japonııa jáne t.b memleketterdiń iskerlik toptarynyń jetekshi ókilderimen ekijaqty iri bıznes-forýmdar ót­ki­zildi. Nátıjesinde, syrtqy saıasat vedomstvosynyń tikeleı kóme­gi­men 23,8 trln. teńgeden astam (73,4 mlrd. AQSh doll.) somany quraı­tyn 260-qa jýyq ekijaqty kom­mer­sııalyq qujattarǵa qol qoıyldy. – Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń shetelderge saparlary nátıjesinde aýqymdy ınvestısııalar tartýǵa qol jetkizildi. Osy ýaǵdalastyqtar qaǵaz júzin­de qalmas úshin Syrtqy ister mınıstrligi tarapynan da aıtar­lyqtaı kúsh-jiger jumsaý talap etiletin bolar? – 2015 jyly Memleket bas­shy­synyń Qytaıǵa, AQSh-qa, Uly­brıtanııaǵa, Fransııaǵa, Italııaǵa saparlary sheńberinde qol qoı­yl­ǵan quny 12 trln. teńgeni (37,3 mlrd. AQSh doll.) quraıtyn 80-nen astam ekijaqty kelisimderdi shet­­el­­dik áriptesterimizben birle­se iske asyrý máseleleri dıplo­mat­tary­­myzdyń erekshe baqylaýynda tur. Iri transulttyq korpo­rasııalardyń basshylary Qazaq­stannyń ınvestısııalyq turǵyda meılinshe tartymdy bolyp qalyptasýynda, sondaı-aq, qıyn jaǵdaılarda basqarýdyń tıimdi sheshimderin ázirleý men olardy qabyldaýda Prezıdentimizdiń asa kórnekti rólin moıyndaıtynyn aıryqsha atap ótkim keledi. Dál osy sebepti de iri sheteldik kompanııalar elimizde jumysyn jalǵastyryp, tipti, qazirgideı kúrdeli ýaqyttyń ózinde jańa ınvestısııalyq usynystardy qarastyrýda. Sonymen qatar, saıası jáne eko­no­mıkalyq turǵyda aıtarlyqtaı turaqty memleketterdiń aza­mat­taryn vıza resimdeý talabynan bosatý (15 kúnge deıin) boıynsha «qanatqaqty joba» 2017 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin uzartylyp, sany 20 memleketke deıin kóbeıtildi. Sheteldik kásipkerler ınvestısııalyq máselelerdi ýaqytynda sheshý maqsatynda Qazaqstanǵa qysqa merzimdi issaparlar jasaýǵa múmkindik bergen vızalyq jeńildikterdi óte durys qabyldap otyr. – 2017 jyly Astanada EKSPO halyqaralyq maman­dan­dyrylǵan kórmesi ótkizile­tini belgili. Elbasy Nursultan Nazarbaev jaqynda «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasy» AQ basqarmasynyń tóraǵasy Ahmetjan Esimovti qabyldaǵan kezinde birqatar naqty tapsyrma júktep, moıny­myzǵa alǵan osy aýyr mindetti búgingi asa kúrdeli jaǵdaılarǵa qaramastan, óz deńgeıinde at­qa­rý kerektigin atap kórsetti. Osy arada, úlken kúsh-jiger jum­sap uıym­das­tyryl­ǵaly otyr­ǵan kórmege shetel­derdiń múmkin­diginshe kóp qa­tysýy mańyz­dy desek, qateles­peıtin shyǵar­myz? Jáne osy ba­ǵyttaǵy ju­mys­tarǵa qysqa­sha toqtalyp ótseńiz. – Astanada EKSPO-2017 kór­mesin uıymdastyrý men oǵan halyq­aralyq qatysýshylardy tartý bo­ıynsha jumys naqty nátıje­ler berdi. Qazirgi kúni kórmege 70-ten asa memleket pen 13 ha­lyq­aralyq uıym qatysatyn­dyǵyn resmı túrde rastady, qa­tysýshy memleketter men halyq­aralyq uıymdar 47 seksııa komıs­sarlaryn taǵaıyndap úlgerdi. Búgingi kúni osy baǵytta bel­sendi jumys jalǵasýda. 24-25 aqpanda Astanada EKSPO-2017-ge keletinderin rastaǵan mem­le­ketterdiń 200-den astam ókil­deriniń qatysýymen kórmeniń halyqaralyq ekinshi jınalysy ótedi. Bul basqosý kórmeni daıyn­daýda atqarylǵan jumysty baǵa­laýǵa jáne kórmeniń bastalýyna deıin elimizdiń syrtqy ister mı­nıstr­ligi men «Astana EKSPO-2017» UK» AQ-tyń ortaq is-áreket­terin qazirgiden de tıimdi úıles­tirýge múmkindik beredi. – Otandyq ónimdi eksportqa ilgeriletý sheńberinde Syrtqy ister mınıstrligi tarapynan atqarylyp jatqan jumystar týraly da aıta ketseńiz. – Búginde mınıstrlik tran­zıt­tik-kóliktik áleýetti barynsha damytýǵa jáne Qazaqstandy yń­ǵaıly halyqaralyq logıs­tıkalyq hab retinde nasıhattaýǵa erekshe kóńil bólip otyr. 2015 jyly Qytaı shekarasyndaǵy jańa kóliktik-logıstıkalyq habpen tanystyrý maqsatynda Qazaqstanda tirkelgen sheteldik dıplomatııalyq korpýstyń «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń nysandary men Shekaralyq yntymaqtastyqtyń halyqaralyq ortalyǵyna QTJ-men birge issapary uıymdastyryldy. Mine, osy jaıttyń ózi bul baǵytta jumys istep jatqandyǵymyzdyń naqty mysaly bolyp tabylady. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) sheńberinde 2015 jylǵy 22 qańtarda Davosta qol qoıylǵan Qazaqstan men EYDU arasyndaǵy 2015-2016 jyldarǵa arnalǵan Yntymaqtastyq jónindegi eldik baǵdarlamany bekitý de mańyzdy oqıǵa boldy. Qazaqstanmen birge, osyndaı yntymaqtastyq jónindegi baǵdarlamalyq qujatqa Taıland, Perý jáne Marokko elderi ǵana qol qoıǵanyn atap ótý mańyzdy. Daǵdarys saldarynan kórshiles elderdegi ekonomıkalyq kórsetkishter tómendegen kezde EYDU basshylyǵy Qazaqstannyń ekonomıkalyq reformalaryna joǵary baǵa berip otyr. 2015 jyly qazanda jarııa­lan­ǵan Doing Business-2016 (Bıznes júrgizý) reıtınginde Qazaqstan 189 memleket arasynda 41-orynǵa ıe boldy, bul – ázirshe Qazaqstan tarıhyndaǵy eń joǵary kórsetkish. – Qysqasha áńgimemizdi ózińiz túıindeseńiz. – Mınıstrlik qyzmetiniń ara­lyq qorytyndysy syrtqy saıasat pen halyqaralyq ekonomıka ba­ǵytyndaǵy jumysymyzdyń aı­tarlyqtaı tıimdi júrgizilgenin kórsetedi dep sanaımyz. Bul jumys aldaǵy ýaqytta da barynsha tıimdi jalǵastyrylady. Buǵan kadrlyq múmkindikterimiz jetkilikti. Syrtqy ister mınıstrligi táýelsizdik jyldary ishinde shet tilderin meńgergen, jeke óńirler men memleketterdiń erek­shelikterin jaqsy biletin, dıp­lo­matııalyq qyzmette mol tájirı­besi bar mamandardan qajetti kadr quramyn jasaqtady. Osylaı­sha, elimiz syrtqy saıasat vedomstvo­synyń ortalyq apparatynda jáne sheteldik mekemelerinde 85 ǵylym doktory men kandıdaty, 198 magıstr, 55 «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi jumys isteıdi, 376 qyzmetkerdiń eki nemese odan da kóp joǵary bilimi bar. Mınıstrlik qyzmetkerleriniń 70 paıyzdan astamy eki nemese odan da kóp shet tilderin, onyń ishinde sırek tilderdi meńgergen. Syrtqy ister mınıstrligi kadr­lyq saıasatynyń basty mindet­teriniń biri dıplomatııalyq qyzmet­kerlerdiń daıyndyq júıesin úz­diksiz jaqsartý, olardy qaıta daıar­laý men biliktiligin kóterý bolyp tabylady. Shetelderdegi birqatar mekeme­lerde Syrtqy ister mınıstr­ligi qyzmetkerlerimen qatar, In­ves­tısııalar jáne damý mınıstrliginiń, Qarjy mınıstrligine qarasty Memlekettik kiris komıtetiniń jáne t.b. mekemelerdiń ókilderi­men birlesken tabysty jumys táji­rıbesi qalyptasyp úlger­di. Árıne, syrtqy saıasat vedomst­vosy men Qazaqstannyń basqa da múddeli mekemeleri umtylysynyń sınergııasy elimizge shetel ınves­tısııalaryn tartý quraldary men arnalaryn keńeıtýge baǵyttalǵan jáne bul jumystar aldaǵy ýaqytta da óz jemisin berýi tıis. Qoryta aıtqanda, Syrtqy ister mınıstrligi Memleket basshysy alǵa qoıǵan jańa talaptar men mindetterdi laıyqty júzege asyrý úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaıtyn bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Samat MUSA, «Egemen Qazaqstan».