Ortaq qundylyqtar ortaımasyn

Áleýmettik orta materıaldyq turǵydan baı-qýatty bolǵanymen, januıalarda berekesizdik oryn alyp, otbasylyq ınstıtýt quldyrap jatsa, ol qoǵamnyń tolyq kemeldilikke qol jetkize almaǵanyn áıgileıdi. Ádette, «Otbasy – kishigirim memleket» degen tujyrym jaı aıtyla salǵan sóz emes. Otbasy – qoǵam tuǵyryn quraıtyn negizgi sýbekti. Elbasymyz N.Á.Nazarbaev atap ótkendeı, Otanǵa degen súıispenshilik otbasynan bastalady. Týǵan shańyraqtan alǵan tárbıe barsha halqymyzdyń baqýatty da tabysty bolashaǵynyń kepili bolyp qala bermek. Osy rette búgingi qoǵamda otbasylyq qatynastar men qun­­­dylyqtardy ilgeriletýge qajetti barlyq alǵysharttar bar dep aıtýǵa bolady. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti ja­nyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıa­sat jónindegi ulttyq komıssııa men ózge de vedomstvolardyń tarapynan otbasy ınstıtýtynyń turaqtylyǵyn arttyrýǵa baǵyt­talǵan kóptegen bastamalar qolǵa alynyp, iske asyrylýda. Elimizde genderlik teńdik strategııasy qabyldanyp, jú­zege asyrylyp keledi. Qa­zaq­stan Respýblıkasynda ot­ba­­sy­lyq qatynastardy, mo­ral­dyq-etıkalyq jáne rý­hanı-adamgershilik qundy­lyqtardy nyǵaıtýdyń jalpy­ulttyq is-sharalar josparyn­da elimizdegi árbir otbasy men onyń múshelerin túrli sala­larda qoldaý máseleleri qaras­tyrylǵan. Memleket basshysy Jar­lyǵymen 2013 jyldan bastap «Otbasy kúni» merekesin atap ótý qolǵa alynǵan. Bul mereke jyl saıyn qyrkúıek aıynyń ekinshi jeksenbisi kúni toılanyp keledi. Atalǵan merekege oraı elimizde otbasylyq qun­dylyqtardy ny­ǵaıtý maq­satyn kózdeıtin kóptegen má­denı-sporttyq is-sharalar uıym­dastyrylady. Máselen, dástúrli «Mereıli otbasy» Ulttyq baıqaýy jyl saıyn ótkizilip keledi. El­basynyń erekshe naza­ryndaǵy bul baıqaýǵa elimizdiń ónegeli dep tanylǵan júzdegen otbasylary qatysý múmkindigine ıe boldy. Búginde atalǵan baıqaýǵa otandas­tarymyz erekshe qyzyǵýshylyq tanytyp, qoǵam men jurtshylyq arasynda ońdy serpilis-sergektik týdyrýda. Otbasylyq qundylyqtardy qasterlep ilgeriletý isi Sh.Aı­manov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ-tyń jáne elimizdiń 52 memleket­tik teatrlarynyń ónimderi men qo­ıy­lymdarynda keń oryn alyp otyr. Atap aıt­saq, mınıstrlik qoldaýymen jaryqqa shyqqan «Elbasy joly» kınoepopeıasy men «Qu­nanbaı», «Oralý», «Kenje» kór­kem fılmderi, «Qazaqstan – bizdiń ortaq úıimiz», «Qazaq eli», «Er Tóstik jáne Aıdahar» anımasııalyq fılmderi men «Deshti jáne qypshaq», «Jeńiske qushtarlyq» derekti fılmderin bolashaq urpaqtyń ıgiligi úshin jasalǵan dúnıeler desek artyq emes. Sondaı-aq, elimizdiń tea­tr sahnalarynda qoıylyp júr­gen «Eń ádemi kelinshek», «Otyz ulyń bolǵansha», «Qyz muńy», «Jubaılar jumbaǵy», «Ana baqyty», «Úılený», «Bir túp alma aǵashy», «Sen úshin», «Til tabysqandar», «Kesh» já­ne t.b. týyndylar otbasylyq taý­qymetti eńserýge úndeıtin, januıa jylýlyǵyn sezindirýge talpyndyratyn taǵylymdy shy­ǵarmalar ekeni sózsiz. Sport salasynda da otba­sylyq qundylyqtar tıisti deń­geıde nasıhattalýda. Eli­mizdiń barlyq óńirlerinde tur­ǵyndardyń turǵylyqty jerleri boıynsha bos ýaqyt­taryn mazmundy ótkizýge ar­nalǵan «Aýla klýbtary» áleý­mettik jobasy júıeli túrde jú­zege asyrylyp keledi. Búginde atalmysh aýla klýbtary otbasy músheleri úshin kóp fýnksıonaldy mádenı-sport ortalyqtaryna aınalyp otyr. Jańa úlgidegi ortalyqtar qajetti barlyq qu­ral-jabdyqtarmen qamtylǵan, onda karate, dzıýdo, boks, kúres, taekvando, shahmat, ústel ten­nı­si, qoldanbaly óner, avıa úl­gileý, tankosheberlik, zamanaýı bı, vokaldyq-aspaptyq mýzyka jáne t.b. úıirmeler jumys isteıdi. Otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý úshin elimizde sońǵy jyldary otbasylyq sport jarys­taryn uıymdastyrý keńi­nen qolǵa alynǵan. Aıtalyq, Mı­nıstr­liktiń qoldaýymen uıymdastyrylǵan «Bir atanyń balalary» atty mını-fýtboldan respýblıkalyq otbasylar saıysyna elimizdiń barlyq aımaqtarynan sportqa qabiletti otbasylar qatysqan. Elimizdiń óńirlerinde ótkizilip kele jatqan «Ákem, sheshem jáne men» atty tárbıelik mańyzy zor otbasylyq sport oıyny oǵan qatysýshy otbasylardyń yntymaǵyn arttyryp, kúsh-jigeriniń birigýine jáne januıa múshelerin uıystyra túsýge belgili bir deńgeıde oń yq­pal etýde. Budan basqa, qoǵamdaǵy ot­basylyq qundylyqtardy il­geriletýge úkimettik emes uıym­dar da óz úlesin qosyp keledi. Máselen, 2009 jyldan beri «Qazaqstannyń isker áıelder qaýymdastyǵy» QB-men «Áıelderdi saıası ilgeriletý boıynsha is-sharalar keshenin júrgizý» baǵdarynda áleýmettik joba iske asyrylýda. Atalǵan uıymmen birneshe jylǵy árip­testik aıasynda «Áıelderdiń kósh­basshylyq mektebi» res­pýblıkalyq jelisiniń túrli deńgeıdegi birlesken is-shara­lary uıymdastyrylǵan. 2015 jyly «Jastar kásip­kerligin damytý» QQ-men aýyldyq jerlerde turatyn áıel­derdiń kásipkerlik daǵ­dylaryn damytýǵa baǵyt­talǵan óńirlik oqytý semınarlary men fokýs-toptary ótkizildi. Áleýmettik jobamen elimizdiń Aqmola, Almaty, Qyzylorda, Mańǵystaý jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń shalǵaı aýdandary men eldi mekenderi qamtyldy. Sonyń nátıjesinde jobaǵa qatysqan 11 qyz-kelinshekke konsaltıngtik qyzmetter kórsetilgen. Jobaǵa qatysýshylardyń 6-ýy iske asyratyn jobalaryna ınvestısııa tartý múmkindigine qol jetkizip, 49-y jumyspen qamtylǵan. 250-den astam konsýltasııalyq qyzmetter kórsetilgen. Budan ózge, mınıstrliktiń tapsyrysymen 2015 jyly alǵash ret kóp balaly otbasylar ákelerin tanystyrý, qoǵamdaǵy ákelerdiń mereıin ústem etý maqsatynda «Úlgili ákeler» baıqaýy ótkizildi. «Baqytty otbasy qandaı bolý kerek?», «Men áke bolsam...» degen taqyryptarda Astana qalasy orta mektepteriniń joǵary synyp oqýshylarynyń arasynda shyǵarma jazý baıqaýy uıym­dastyryldy. Jalpy, aldaǵy ýaqytta da otba­sylyq qundylyqtardy má­denıet jáne sport salalary arqyly dáripteý isi mınıstrliktiń mańyzdy bir qyzmeti retinde qarastyryla bermek. Osy jerde taǵy da Elba­sy­­myz N.Á. Nazarbaevtyń qa­zaqstandyq tabystyń úsh kiltiniń birin qazaqstandyq otbasymen baılanystyratyn tujyrymy eske túsip otyr. Sol tujyrymǵa júginer bolsaq: «Bizdiń maq­sa­tymyz – ózgermeli álemdegi jańa jaǵdaılarda tek tiri qalý emes, burynǵy tabystarymyzdy nyǵaıta, osy jańa álemge ózimizdiń yqpal etý múmkindigimizdi keńeıte otyryp, damýymyzdy jalǵastyrý. Tek sonda ǵana biz ár qazaqstandyq ot­basy úshin qaýipsiz jáne baqytty bolashaq qura alamyz». Otanymyz – balalarymyzdyń qarashańyraǵyna aınalýy, ur­paǵymyz eline qalaýly azamat bolyp ósýi úshin olardyń «tamyry», ıaǵnı otbasylary tereń ta­ǵylymmen nárlenýi kerek. Qazaqstandyq qoǵamdaǵy árbir otbasy árqashanda rýhanı myq­ty jáne mádenı dástúrlerdiń saqtaýshysy, túrli býyndar arasyn jalǵastyrýshy bolyp qala bereri sózsiz. Marat ÁZILHANOV, Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri.