Sońǵy jyldar bederinde Qyzylorda oblysynda úlken ózgeris boldy. Aımaq damýyna, áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıynyń túzelýine, halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa qatysty qadaý-qadaý dúnıeler jasaldy. Taıaýda aımaq basshysy Qyrymbek Kósherbaev el aldynda esep berdi. Osy keleli kezdesý barysynda óńir ómiriniń órge basqanyna taǵy bir kóz jetti.
Oblystyń jalpy óndiristegi úlesi sońǵy úsh jylda 3 esege artqan. Daǵdarysqa qaramastan, qabyldanǵan jan-jaqty sharalardyń arqasynda oblystyń ónerkásip óndirisindegi óńdeý sektory ósip otyr. Buǵan negizinen azyq-túlik, hımııa jáne metallýrgııalyq óndiristiń artýy septik etti. Syr elindegi atalǵan kórsetkishtiń ósimi 2013 jyldan beri turaqty jalǵasyp keledi. О́tken jyly oblysta jalpy quny 84,5 mıllıard teńgeniń ónimi shyǵarylyp, óńdeý sektoryndaǵy ınvestısııa kólemi 3,4 esege artty. Bir sózben aıtqanda, bul aımaq ekonomıkasyndaǵy qurylymdyq ózgeristerdiń aıqyn dáleli. Al aımaqta kásipkerler sany 7,8 paıyzǵa kóbeıgen. Byltyr Qyzylorda oblysynda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde óndiristik ınfraqurylymdy damytýǵa jáne kásipkerlikti qoldaýǵa 2,6 mıllıard teńge bólingen. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 77 paıyzǵa artyq. Baǵdarlama aıasynda qolǵa alynǵan ındýstrııalyq aımaqtar qurý jáne damytý bastamasy jalǵasyn tapty. Aral, Qazaly, Jalaǵash jáne Shıeli aýdandary men Qyzylorda qalasynda qurylǵan ındýstrııalyq aımaqtarǵa ınjenerlik ınfraqurylym tartylyp, ınvestısııalyq jobalardy iske asyrýǵa qolaıly jaǵdaı jasaldy. Sonyń nátıjesinde 2015 jyly atalǵan aımaqtarda jalpy quny 2,5 mıllıard teńgeden asatyn 16 joba iske asty.
Bul negizinen shaǵyn, 3-5 adam jumys isteıtin naýbaıhana men kondıterlik sehtar, tehnıkalyq qyzmet kórsetý beketteri men tigin sheberhanasy sekildi qarapaıym bastamalar. Biraq ózderi shaǵyn bolǵanymen, tap osy orta keleshek qazaqstandyq qoǵamnyń býyny, ekonomıkanyń negizgi tiregine aınalady. Sondyqtan memleket bul jumysty jalǵastyrady, al qoǵam ony jan-jaqty qoldap, nasıhattaý arqyly jańa, jas kásipkerlerdiń kóptep paıda bolýyna kómektesýi qajet, dedi Qyrymbek Kósherbaev.
Osyndaı qajyrly jumystyń arqasynda ótken jyly aımaqta tirkelgen kásipkerler sany 7,8 paıyzǵa artty. Bul respýblıkadaǵy eń joǵary kórsetkishterdiń biri. Oblys halyqaralyq qarjy uıymdary jáne memleket-jekemenshik áriptestigi negizinde 333 mıllıard teńgeni quraıtyn 31 jobany iske asyrmaq.
Ashyǵyn aıtqanda, halyqaralyq qarjy naryqtary men valıýtalyq júıeniń asa turaqsyz kezeńinde syrttan qarajat tartý da qıyndap barady. Degenmen, barymyzdy salyp, atalǵan jobalardy iske asyrýǵa bekindik. Oǵan múmkindik bar, ınvestorlardyń bizdiń jobalarǵa degen qyzyǵýshylyǵy áli de joǵary, dedi oblys basshysy.
Sońǵy úsh jylda ótkizilgen alty «Baıqońyr» ınvestısııalyq forýmy sheńberinde barlyǵy 70-teı áriptestik týraly sharttar men memorandýmdarǵa qol qoıyldy. Sonyń arqasynda oblys ekonomıkasyna 100 mıllıard teńgeden astam tikeleı ınvestısııa tartyldy.
Aımaqtyń qoıan-qoltyq jumys istep jatqan uıymdary qatarynda Eýropa Qaıta qurý jáne damý banki, Azııa damý banki, Islam damý banki, Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki, Halyqaralyq qarjy korporasııasy bar.
Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankimen birlesken 8 joba bar, onyń 7-ýi oblys ortalyǵy – Qyzylorda qalasynyń ınfraqurylymyn damytýǵa arnalǵan. Olardyń qatarynda Qyzylorda qalasynyń jylý júıesin jańartý; Shıeli, Jańaqorǵan aýdandary men Qyzylorda qalasyndaǵy temirjoldyń arǵy bóliginiń elektr júıelerin jańartý; Qyzylorda qalasyn sýmen qamtý jáne sý burý júıesin qaıta qurý; jáne qaladaǵy avtobýs parkin salý sııaqty jobalardy aıtsaq bolady. Islam qarjy uıymdary jáne Azııa damý bankimen ınfraqurylymdyq, ındýstrııalyq, aýyl sharýashylyǵy, sondaı-aq turǵyn úı jobalaryn iske asyrý tóńireginde kelissózder júrgizilýde. Atap aıtqanda, Azııa damý bankimen Qyzylorda qalasynyń sol jaǵalaýyn damytýǵa qajetti ınjenerlik ınfraqurylym, turǵyn úı jáne áleýmettik-turmystyq nysandardy salý jobalaryn kezeń-kezeńmen iske asyrý múkindikteri qarastyrylýda. Azııa damý banki bul jobany «aqyldy» qalany («SMART CITY») damytýǵa baǵyttalǵan ınfraqurylymdyq keshendi baǵdarlama retinde iske asyrý týraly usynys engizdi.
Esepti kezdesý barysynda el ómirindegi eleýli oqıǵalar týraly biraz jaı aıtyldy. Al ákimniń halyq aldyndaǵy esebin jeti aýdan tikeleı kórsetilim arqyly tamashalady. Esep sońynda jurt tarapynan alǵys, usynys-pikirmen qatar birneshe suraq qoıyldy. Sonyń ishinde Baıqońyr qalasynyń turǵyny Asylhan Ámen «Qazir reseılik mekemelerde jappaı qysqartý júrip jatyr. Sonyń saldarynan kóptegen adam jumyssyz qalýda. Eń qıyny, jumystan shyqqan soń turyp jatqan úıimizdi qaıtaryp berýimiz kerek. Bir kúnde jumyssyz jáne úısiz qalǵan ońaı emes. Osyǵan baılanysty naqty qandaı shara qoldana alasyzdar?» dep surady.
Bárińizge belgili, búginde Reseı ekonomıkasy órleý kezeńinde emes. Eýropa elderiniń birinen soń biri salynǵan sanksııalary men álemdik naryqta munaı baǵasynyń quldyrap ketýi kórshi eldiń ekonomıkasyna eleýli áserin tıgizdi. Sondyqtan onda jappaı qysqartý júrip jatyr. Al Baıqońyrdaǵy reseılik mekemelerde qysqartý bolsa, aldymen qazaqstandyq azamattardyń jumystan shyǵarylatynyn bilemiz. Sondyqtan biz qazir Baıqońyrda jańa jumys oryndaryn ashýdy kózdep otyrmyz. Sol úshin reseılik áriptesterimizge jumyssyz qalǵan azamattardyń baspanasyn tartyp almaýǵa shaqyrdyq. Biz Baıqońyrdy jalǵa bergenimizben, onda turatyn halqymyzdy jalǵa bergen joqpyz. Sondyqtan alańdamańyzdar, dedi Qyrymbek Eleýuly.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda oblysy.